Jak bieda wpływa na mózg? Mit "geniusza z biedy" upada

Mirosław Konkel

Dziennikarz, współautor książki „Prymusom dziękujemy”.

Współczesna psychologia bezlitośnie burzy mit, według którego najgenialniejsze pomysły biorą się z biedy. Brutalna prawda brzmi: niedostatek upośledza naszą inteligencję, kreatywność i wyobraźnię.

Dobry scenariusz – orzekli decydenci jednej z hollywoodzkich wytwórni, proponując pewnemu twórcy pieniądze na produkcję filmu. Zastrzegli sobie „tylko” prawo do wprowadzenia zmian przed premierą. Artysta ofertę odrzucił. Wolał zainwestować wszystkie swoje oszczędności niż stracić niezależność. Ale gdy obraz był na ukończeniu, zabrakło funduszy. Zaczął starać się o kredyt, ale wszędzie odprawiano go z kwitkiem. Nikt nie wierzył w jego pomysł. Dopiero dziesiąty bank udzielił mu pożyczki. Film nosił tytuł „Gwiezdne wojny”.

Czy sukces George’a Lucasa nie potwierdza tezy, że ograniczenia służą twórczości? Syte i łatwe życie podobno rozleniwia szare komórki. W przeciwieństwie do przeciwności losu – te rzekomo wyostrzają umysł, zmuszając go do szukania nietuzinkowych pomysłów, kombinowania, łamania schematów. To zaś przekłada się ostatecznie na wyższy iloraz inteligencji.

Popularna teoria głosi, że nietuzinkowy umysł, aby rozkwitnąć, musi zderzyć się z brutalną rzeczywistością, problemami, dotkliwą biedą – dzięki temu powstały „Słoneczniki” van Gogha, symfonie Mozarta i wiersze Norwida. Przekonanie o wyższości niedostatku nad nadmiarem przenikało też świat antyczny – dowodzi tego łacińskie przysłowie „finezja rodzi się z głodu” (artificia docuit fames) i ostrzeżenie rzymskiego polityka Katona Starszego, że komfort jest drogą do upadku.

Wszystko to brzmi dość przekonująco, ale tylko dla kogoś, kto nie zna najnowszych odkryć dotyczących społecznych i ekonomicznych aspektów ludzkiej inteligencji. W ich świetle George Lucas to wyjątek od reguły. Podobnie jak każdy artysta, pisarz czy uczony, który arcydzieła tworzył w ubóstwie. Reguła jest taka, że bieda obniża IQ. I to już od pierwszych momentów życia!

  • Kategoria: Człowiek
  • Data:
  • Źródło:
  • c
Komentarze