Gwiazdozbiór Andromedy (łac. Andromeda)

Andromeda jest dziewiętnastym co do wielkości gwiazdozbiorem, ustanowionym przez starożytnych Greków, a jej nazwa znajduje swoje źródło w mitologii greckiej – Andromeda była córką króla Cefeusza, który to chcąc bronić swojego królestwa wystawił ją w ofierze na pożarcie potworowi morskiemu. Została jednak uratowana przez Perseusza. Po jej śmierci Atena umiejscowiła ją na nieboskłonie pomiędzy mężem, Perseuszem, a jej matką, Kasjopeją. Andromeda znajduje się na niebie północnym i razem z takimi gwiazdozbiorami jak: Cefeusz, Jaszczurka, Kasjopeja, Perseusz, Trójkąt, Woźnica i Wieloryb współtworzy rodzinę konstelacji Perseusza.

Gwiazdozbiór Andromedy można zobaczyć z Polski od lata do zimy, przy czym najlepiej widoczny jest jesienią. Bez użycia przyrządów optycznych jesteśmy w stanie zobaczyć około 100 gwiazd mieszczących się w tej konstelacji. Najjaśniejszą z nich jest Alpheratz, która w gwiazdozbiorze odpowiada głowie Andromedy. Odległość, która dzieli tę gwiazdę od Słońca, to aż 97 lat świetlnych, czyli 918306546600000 km!

Gwiazdozbiór Woźnicy (łac. Auriga)

Podobnie jak Andromeda, Woźnica jest gwiazdozbiorem nieba północnego, ustanowionym już w starożytności. Przedstawia woźnicę, który w prawej ręce trzyma bat, a lewą dzierży kozę wraz z koźlętami. Zgodnie z mitologią, przedstawiona w gwiazdozbiorze koza to Amalteja – mlekiem tego zwierzęcia karmiono małego Zeusa.

Najjaśniejszą gwiazdą w konstelacji Woźnicy jest Kapella, oddalona od Słońca o 43 lata świetlne. Ciekawostką jest, że w układzie tym dominuje gwiazda spektroskopowo podwójna, czyli taka, której składników nie da się rozdzielić za pomocą nawet najdokładniejszych przyrządów optycznych. W przypadku tego układu udało się tego dokonać dopiero przy użyciu Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, wyniesionego na orbitę w kwietniu 1990 roku.

Woźnica jest 21. co do wielkości gwiazdozbiorem – z obszarów Polski można go zobaczyć na przestrzeni jesieni, zimy oraz wiosny, przy czym nieuzbrojonym okiem możemy dostrzec około 90 gwiazd wchodzących w skład tej konstelacji.

Gwiazdozbiór Smoka (łac. Draco)

Smok to ósma pod względem zajmowanej powierzchni konstelacja, która podobnie jak Andromeda oraz Woźnica znana była już w czasach starożytnych. Gwiazdozbiór ten znajduje się na niebie północnym i otula Małą Niedźwiedzicę. Jego nazwa również wywodzi się z mitologii i znajduje swoje źródło w opowieści o dwunastu pracach Heraklesa. Miał on bowiem wykraść z ogrodu złote jabłka, podarowane Herze i Zeusowi przez Gaję w dniu ich ślubu. Podarku pilnował stugłowy smok – Ladon, który został zabity podczas kradzieży. Hera, rozpaczając po śmierci smoka, umieściła jego obraz wysoko na niebie.

Z Polski jesteśmy w stanie dostrzec go przez cały rok, przy czym najlepiej widoczny jest w okresie letnim. Bez użycia specjalistycznych przyrządów optycznych można zobaczyć około 80 gwiazd z tego gwiazdozbioru.

Gwiazdozbiór Lutni (łac. Lyra)

Podobnie jak opisane wcześniej gwiazdozbiory, Lutnia mieści się na niebie północnym. Jej nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i ma ścisły związek z lirą, której używał Orfeusz, najsłynniejszy mitologiczny śpiewak i poeta. Swoją muzyką był w stanie zauroczyć nie tylko najgroźniejszych strażników Hadesu, ale również poruszał nią nawet strumienie czy skały.

Gwiazdozbiór Lutni uformowany jest na kształt równoległoboku, a najjaśniejszą gwiazdą w tej konstelacji jest Wega, będąca piątą co do jasności gwiazdą nieba nocnego. Od Słońca dzieli ją 25 lat świetlnych. Ciekawostką jest, że Wega stanowi jedną z najjaśniejszych gwiazd ziemskiego nieba, co sprawia, że można dostrzec ją gołym okiem z całej półkuli północnej.

W szerokości geograficznej Polski Lutnia widoczna jest w okresie między wiosną a jesienią, a nieuzbrojonym okiem można dostrzec około 45 gwiazd z tej konstelacji.

Gwiazdozbiór Oriona (łac. Orion)

Gwiazdozbiór Oriona znajduje się w obrębie równika niebieskiego i rozpościera się na obu półkulach niebieskich. Mitologia grecka opowiada o tym, że Orion był myśliwym, którego ojciec obdarzył niezwykłą umiejętnością chodzenia po tafli wody. Co ciekawe, Orion był bardzo pewny siebie i przechwalał się, że jest w stanie unicestwić każde stworzenie. Zginął jednak od ukąszenia skorpiona, którego konstelacja znajduje się po przeciwnej stronie nieboskłonu. Orion zachodzi w momencie, gdy jego oprawca pojawia się nad horyzontem.

Gwiazdozbiór Oriona wyróżnia się tym, że jego najjaśniejsza gwiazda (Rigel) oznaczona jest symbolem β Orionis, podczas gdy α Orionis (Betelgeza) stanowi drugą co do jasności gwiazdę w tej konstelacji.

Z obszarów Polski gwiazdozbiór ten widoczny jest od października do lutego, przy czym najbardziej przystępnym miesiącem do obserwacji Oriona jest grudzień. Nieuzbrojonym okiem możemy dostrzec około 120 gwiazd mieszczących się w tej konstelacji.

Gwiazdozbiór Łabędzia (łac. Cygnus)

Zgodnie z mitologią grecką Łabędź prezentuje postać, jaką Zeus przyjmował w trakcie swoich tajemniczych schadzek z kochankami. Najjaśniejszą gwiazdą w tej konstelacji jest Deneb, której jasność jest aż 60 000 razy większa od jasności Słońca! Gwiazda ta, razem z Wegą oraz Altairem, współtworzy Trójkąt Letni.

Cygnus stanowi szesnasty co do wielkości gwiazdozbiór i jest jedną z najbardziej wyrazistych konstelacji, co sprawia, że gołym okiem można dostrzec nawet 150 gwiazd! Z terytorium Polski gwiazdozbiór Łabędzia widoczny jest od wiosny do jesieni, przy czym najlepszą porę do obserwacji stanowi ciepłe lato.

Gwiazdozbiory nieba północnego

Niebo północne rozciąga się na północ od równika niebieskiego, który to dzieli sferę niebieską na niebo północne oraz niebo południowe. Stanowi naturalny firmament dla każdego mieszkańca półkuli północnej, przy czym widoczne jest również z niektórych obszarów półkuli południowej. Do najpopularniejszych gwiazdozbiorów nieba północnego zalicza się Cefeusza, Kasjopeję, Wielką Niedźwiedzicę oraz Małą Niedźwiedzicę.

Inne nazwy gwiazdozbiorów

Nazwa łacińska – nazwa polska

  • Antlia - Pompa (Wodna)
  • Apus - Rajski Ptak
  • Aquarius - Wodnik
  • Aquila - Orzeł
  • Ara - Ołtarz
  • Aries - Baran
  • Bootes - Wolarz
  • Caelum - Rylec
  • Camelopardalis - Żyrafa
  • Cancer - Rak
  • Canes Venatici - Psy Gończe
  • Canis Maior - Wielki Pies
  • Canis Minor - Mały Pies
  • Capriocornus - Koziorożec
  • Carina - Kil
  • Cassiopeia - Kasjopea / Kasjopeja
  • Centaurus - Centaur
  • Cepheus - Cefeusz
  • Cetus - Wieloryb
  • Chamaeleon - Kameleon
  • Circinus - Cyrkiel
  • Columba - Gołąb
  • Coma Berenices - Warkocz Bereniki
  • Corona Australis - Korona Południowa
  • Corona Borealis - Korona Północna
  • Corvus - Kruk
  • Crater - Puchar
  • Crux - Krzyż (Południa)
  • Delphinus - Delfin
  • Dorado - Złota Ryba
  • Equuleus - Źrebię (Mały Koń)
  • Eridanus - Erydan
  • Fornax - Piec
  • Gemini - Bliźnięta
  • Grus - Żuraw
  • Hercules - Herkules
  • Horologium - Zegar
  • Hydra - Hydra
  • Hydrus - Wąż Wodny
  • Indus - Indianin
  • Lacerta - Jaszczurka
  • Leo - Lew
  • Leo Minor - Mały Lew
  • Lepus - Zając
  • Libra - Waga
  • Lupus - Wilk
  • Lynx - Ryś
  • Mensa - Góra Stołowa
  • Microscopium - Mikroskop
  • Monoceros - Jednorożec
  • Musca - Mucha
  • Norma - Węgielnica
  • Octans - Oktant
  • Ophiuchus - Wężownik
  • Pavo - Paw
  • Pegasus - Pegaz
  • Perseus - Perseusz
  • Phoenix - Feniks
  • Pictor - Malarz
  • Pisces - Ryby
  • Piscis Austrinus - Ryba Południowa
  • Puppis - Rufa
  • Pyxis - Kompas (Okrętowy)
  • Reticulum - Sieć (Siatka)
  • Sagitta - Strzała
  • Sagittarius - Strzelec
  • Scorpius - Skorpion (Niedzwiadek)
  • Sculptor - Rzeźbiarz
  • Scutum - Tarcza / Tarcza Sobieskiego
  • Serpens - Wąż
  • Sextans - Sekstant
  • Taurus - Byk
  • Telescopium - Luneta
  • Triangulum - Trójkąt
  • Triangulum Australe - Trójkąt Południowy
  • Tucana - Tukan
  • Ursa Maior - Wielka Niedźwiedzica
  • Ursa Minor - Mała Niedźwiedzica
  • Vela - Żagiel
  • Virgo - Panna
  • Volans - Ryba Latająca
  • Vulpecula - Lis (Lisek)