W opublikowanym w czasopiśmie “The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene” badaniu doliczono się ponad 2,3 tys. różnych medialnych doniesień o infodemii związanej z COVID-19. Informacje w 25 językach pochodzą z 87 krajów. Aż 89 proc. Z nich dotyczy plotek, niespełna 8 proc. to teorie spiskowe a ok. 3,5 to przypadki stygmatyzacji związanej z koronawirusem.

W opisywanym tu badaniu skupiono się jedynie na początkowym etapie rozwoju pandemii, od 21 stycznia do 5 kwietnia tego roku. W tym okresie wyróżniono trzy różne infodemiczne ”fale” (21.01-13.02; 14.02-7.03; 8.03-31.03), gdzie wydarzenia związane z COVID-19 wywołały też zalew szkodliwych doniesień.

W 24 proc. doniesienia te dotyczyły choroby, sposobu przenoszenia się wirusa i śmiertelności. 21 proc. dotyczyło sposobu w jaki sposób państwa próbują zapanować nad pandemią. 19 proc. dotyczyło sposobów leczenia. 15 proc. przyczyn pandemii i źródeł wirusa. 1 proc. dotyczył przemocy związanej z pandemią. Pozostałe 20 proc. zawierało bardzo zróżnicowane tematy nie należące do tych głównych kategorii.

Spośród 2276 doniesień zakwalifikowanych jako przejaw infodemii aż 1856 (82 proc.) było nieprawdziwych, 204 były zgodne z prawdą (9 proc.), 176 wprowadzały w błąd (8 proc.) a 31 nie dało się udowodnić (1 proc.). Najwięcej pogłosek, przejawów stygmatyzacji i teorii spiskowych pochodziło z Indii, Stanów Zjednoczonych, Chin, Hiszpanii, Indonezji i Brazylii.

Najczęściej spotykane plotki dotyczące koronawirusa:

-SARS-CoV-2 przenoszony jest w chmurach
-koronawirus to wężowa grypa
-zwierzęta domowe roznoszą wirusa
-nowy wirus to rodzaj wścieklizny
- nowy koronawirus jest powszechny wśród zwierząt hodowlanych
- powszechnie skażone są kurze jaja
- nowego wirusa można złapać jedząc ciastka, ryż i pijąc chińskiego RedBulla
- ludzie zachorowali na COVID-19 jedząc zupę z nietoperza
- wirus odkryto w pomarańczach
- wirus jest w towarach z importu
- można się zarazić SARS-CoV-2 przez telefon
- koronawirus to po prostu nowa nazwa dla zwykłej grypy
- jedzenie czosnku leczy z wirusa
- picie wybielacza może zabić koronawirusa
- picie alkoholu może zabić koronawirusa
- płukanie gardła mieszanką octu I wody różanej albo octu I soli może zabić wirusa
- picie krowiego moczu I jedzenie krowich odchodów może uleczyć z COVID-19
- na COVID-19 pomaga picie roztworu srebra
- chory na COVID-19 powinien nosić ciepłe skarpety i smarować się musztardą oraz gęsim tłuszczem
- nawilżanie gardła, unikanie ostrych potraw i dużo witaminy C chroni przed wirusem
- unikanie zimnych napojów i lodów może zapobiec infekcji
- spryskiwanie ciała chlorem zabija wirusa na skórze
- olej sezamowy zapobiega infekcji
- kąpiel w owocach granatu zabezpiecza przed infekcją
- napoje z miętą, szafronem czy cynamonem wzmacniają płuca i układ immunologiczny przed wirusem
- płukanie ust solą zapobiega infekcji koronawirusem
- trzeba ciągle coś pić, bo wirus zaatakuje suche gardło po 10 minutach
- smarowanie się pod nosem wazeliną chroni przed wirusem z powietrza
- palenie marihuany wzmacnia układ odpornościowy
- wielokrotne pranie ubrań zmniejsza ryzyko transmisji

Plotki

Zdecydowaną większość szkodliwych informacji dotyczących pandemii i stojącego za nią wirusa stanowią plotki. Większość dotyczy samej choroby COVID-19, transmisji i śmiertelności. Ludzie przekonywali się, że trzeba leczyć się jedząc całe główki czosnku, nawilżać gardło, unikać ostrych potraw czy brać duże dawki witaminy C i D. Przekonywano, że pryskanie wszędzie roztworem chloru zatrzyma chorobę.

Dramatycznie szkodliwe plotki sugerowały nawet picie bielinki czy innych toksycznych mikstur. W Indiach zachęcano do picia krowiego moczu i jedzenia odchodów tych zwierząt. W Arabii Saudyjskiej podobnie, ale już kału i moczu wielbłądów. W Afryce dominowały porady dotyczące jedzenia różnych roślin. Powielane mity dotyczyły też sposobów diagnozy, jak np. przekonanie, że można stwierdzić u siebie infekcję wstrzymując oddech na 10 sekund.

Najczęściej spotykane teorie spiskowe dotyczące koronawirusa:

- SARS-CoV-2 powstał w laboratorium w Wuhan i niechcący lub celowo został uwolniony na targu w Wuhan
- pandemię COVID-19 zaplanowano
- koronawirus to broń biologiczna opłacona przez fundację Billa i Melindy Gates mająca pomóc sprzedawać im szczepionki
- wirus to broń biologiczna stworzona przez CIA
- Donald Trump zaatakował wirusem Iran by zniszczyć kraj i jego kulturę
- wirus jest elementem walki ekonomicznej z Chinami prowadzonej samodzielnie przez USA albo przy wsparciu Izraela
- koronawirus to przykład medycznego terroryzmu
- wirus jest elementem programu kontroli liczebności populacji
- COVID-19 stworzono by Donald Trump nie został ponownie prezydentem USA
- szczepionki na zapalanie płuc działają na wirusa z Wuhan

Stygmatyzacja

W szeregu państw, w tym w Polsce, wielu ludzi (szczególnie pracowników służby zdrowia) ucierpiało z powodu dyskryminacji, werbalnych ataków i przemocy fizycznej. Wymawiano im umowy wynajmu mieszkań, brudzono drzwi do domów i ”zachęcano” do wyprowadzenia się. Nawet w Wielkiej Brytanii zdarzały się sytuacje, że lekarze musieli nocować w szpitalach, bo sąsiedzi grozili im przemocą gdyby chcieli wrócić do siebie.