Kolor wydaje się jedną z najbardziej oczywistych rzeczy na świecie. Czerwień jest czerwona, szarość jest szara, a granat nie potrzebuje matematyka, żeby wyglądać jak granat. A jednak właśnie w takich pozornie oswojonych sprawach nauka lubi odkrywać dziury w podłodze. Zespół z Los Alamos wrócił do teorii barw rozwijanej przez Erwina Schrödingera w latach 20. XX […]

Neutrina zwykle uchodzą za arystokratów cząstek elementarnych: lekkie, niemal nieuchwytne, przelatujące przez planety, gwiazdy i ludzkie ciała z obojętnością godną kogoś, kto nie ma czasu na zderzenia z materią. Tym razem jednak jedno z nich nie przemknęło dyskretnie na marginesie kosmicznej opowieści. Zostawiło po sobie ślad tak energetyczny, że naukowcy do dziś próbują ustalić, kto […]

Chemia od czasu do czasu lubi porzucić rolę spokojnej księgowej wiązań i elektronów, a wtedy zaczyna przypominać sztukę iluzji uprawianą na poziomie atomów. Tak właśnie wygląda historia nowej cząsteczki, którą badaczom udało się nie tylko zbudować, ale też udowodnić, że kryje w sobie coś, czego dotąd nie pokazano w pojedynczej molekule. Elektrony w tej strukturze […]

Kosmos lubi przypominać, że spokój bywa tam tylko chwilowym złudzeniem. Jeszcze niedawno asteroida 2024 YR4 była jednym z tych obiektów, które rozpalają wyobraźnię natychmiast: kawałek skały wielkości budynku, potencjalny termin spotkania z Księżycem i data brzmiąca jak gotowy nagłówek z kina katastroficznego. Nic dziwnego, że temat błyskawicznie obiegł internet. Na pierwszy rzut oka wszystko wyglądało […]

Jakie były mechanizmy napędzające występowanie gwałtownych zmian klimatu w odległej przeszłości naszej planety? Takie pytanie postawił sobie zespół badawczy, który doszedł do wniosku, że nawet w okresach, w których Ziemia była znacznie cieplejsza niż dziś i pozbawiona dużych lądolodów, klimat mógł podlegać szybkim, powtarzalnym wahaniom. Dalsze analizy wykazały natomiast istnienie zagadkowego “pulsu” powtarzającego się w […]

Terakotowa Armia to jeden z najbardziej charakterystycznych zabytków świata. Mimo to regularnie archeolodzy natrafiają tam na niespodzianki, a jedna z nich dotyczy starożytnej legendy. Kiedy badacze działali w obrębie mauzoleum Qin Shi Huanga, natknęli się na ogromną komorę grobową z trumną ważącą około 16 ton oraz licznymi kosztownościami. I to właśnie wtedy sprawy przybrały wyjątkowo […]

Zamiast zwykłego ułożenia atomów jak w klasycznym magnesie, wyobraź sobie materiał, w którym ich momenty magnetyczne układają się w skomplikowane, wirujące struktury. Coś na kształt mikroskopijnych tornad uwięzionych w krysztale. Taki właśnie egzotyczny materiał udało się stworzyć naukowcom z Uniwersytetu Stanowego Florydy. Ich praca, opierająca się na nowej filozofii projektowania, może otworzyć drogę do zupełnie […]

Archeolodzy odkryli w szwajcarskich Alpach nieznany wcześniej rzymski obóz wojskowy sprzed około dwóch tysięcy lat. Znajduje się on na wysokości ponad 2200 metrów n.p.m. w regionie Oberhalbstein w kantonie Gryzonia i należy do najwyżej położonych stanowisk związanych z armią rzymską w całej Europie. Dzięki przeprowadzonym badaniom ich autorzy mogli zyskać lepsze rozeznanie w temacie działań […]

Jeszcze nie tak dawno ludzie mierzyli czas, patrząc w niebo. Wschód i zachód Słońca, ruch gwiazd, rytm Ziemi. Problem w tym, że natura nie jest idealnym zegarmistrzem. Planeta zwalnia, przyspiesza minimalnie, drga i kaprysi. A my chcieliśmy czegoś lepszego. Chcieliśmy sekundy, która zawsze trwa dokładnie tyle samo. Historia zegara atomowego to opowieść o tym, jak […]

Najnowsze analizy pokazują, że nawet idealnie położona planeta – krążąca w środku ekosfery i mająca dostęp do światła swojej gwiazdy – wcale nie musi być miejscem sprzyjającym życiu. O tym, czy świat staje się żyzny, decyduje co innego.  Od lat astronomowie skupiali się głównie na poszukiwaniu planet w tzw. ekosferze i analizowaniu składu ich […]

Komputery kwantowe od lat napotykają na fundamentalną przeszkodę, którą jest wprost niewiarygodna wrażliwość na zakłócenia. Nawet najdrobniejsze fluktuacje środowiskowe potrafią zniszczyć kruche stany kwantowe, uniemożliwiając praktyczne wykorzystanie tej technologii. Naukowcy z Instytutu Nauki Weizmanna w Izraelu opublikowali właśnie badania, które mogą wskazywać drogę do rozwiązania tego problemu. Ich praca dostarcza nowych dowodów na istnienie egzotycznych […]

Krater meteorytowy w północnej Arizonie, znany jako… Krater Meteorytowy, od ponad stu lat pozostaje jednym z najlepiej zachowanych miejsc uderzenia kosmicznej skały na naszej planecie. Choć powstał około 50 tysięcy lat temu, wciąż dostarcza nowych informacji o skutkach uderzeń planetoid w Ziemię. Najnowsze analizy pozwalają sądzić, iż potężna eksplozja mogła wywołać znacznie większe konsekwencje geologiczne, […]

Archeolodzy działający na stanowisku nad torfowiskiem Duvensee w północnych Niemczech natrafili na niezwykły ślad rytuału sprzed około 10 500 lat. W pobliżu najstarszego znanego grobu kremacyjnego w tej części Europy odkryto czaszkę tura umieszczoną na drewnianym palu. To wyjątkowe źródło wiedzy na temat praktyk rytualnych kultywowanych przez mezolitycznych łowców-zbieraczy zamieszkujących region po zakończeniu ostatniej epoki […]

Morza i oceany skrywają w sobie niezliczone tajemnice, ale jedna z nich w ostatnich latach staje się coraz bardziej niepokojąca. Chodzi o mikroplastik – niewidoczne gołym okiem cząstki, które zanieczyszczają wodę na niespotykaną dotąd skalę. Choć o samym problemie mówi się od jakiego czasu, to mechanizmy jego rozprzestrzeniania się wciąż pozostają w dużej mierze niezbadane. […]

To, co dziś jest ukryte pod wodami Morza Północnego, dawniej stanowiły odsłonięty ląd. Zagospodarowali go ludzie, o czym piszą autorzy publikacji zamieszczonej na łamach Proceedings of the National Academy of Sciences. Jak podkreślają, ten tzw. Doggerland był znacznie bardziej złożonym i żyznym środowiskiem, niż wcześniej sądzono. Ale zacznijmy od początku. Doggerland stanowił rozległ obszar lądowy […]

Ekstremalne zjawiska pogodowe przestają być domeną odległych tropików. Coraz częściej pojawiają się tam, gdzie przez dekady panował względny spokój. Środkowy Zachód Stanów Zjednoczonych, Europa Środkowa czy wschodnia Azja mierzą się z gwałtownymi burzami i uporczywymi, duszącymi upałami, które wydają się zapowiadać nową normę. Naukowcy z Massachusetts Institute of Technology twierdzą, że znaleźli kluczowy mechanizm stojący […]

Ziemia skrywa w swoich głębszych warstwach tajemnicę, która może zmienić reguły gry w światowej energetyce. Naukowcy są na tropie ogromnych, naturalnych pokładów wodoru, które formują się bez udziału człowieka. Jeśli najnowsze szacunki się potwierdzą, moglibyśmy dysponować paliwem na skalę, o której dotąd nawet nie marzyliśmy. Nie jest to jednak gotowe rozwiązanie, które uratuje nas od […]

Fizyka cząstek elementarnych długo kojarzyła się z ogromnymi, niedostępnymi dla przeciętnego człowieka instalacjami. Wielkie laboratoria z aparaturą za miliony dolarów wydawały się jedynym miejscem, gdzie można badać tajemnice wszechświata. Okazuje się jednak, że granice między światem zaawansowanych badań a edukacją czy nauką obywatelską zaczynają się zacierać. Kluczem do tej zmiany może być niepozorne, niezwykle tanie […]

Najnowsze badania pokazują pewien niespodziewany trend: długość doby na Ziemi zaczęła rosnąć w tempie niespotykanym od około 3,6 mln lat. Choć zmiany są niezwykle niewielkie, to naukowcy podkreślają, że stojący za nimi mechanizm jest wyjątkowo interesujący. Okazuje się bowiem, iż na tempo obrotu naszej planety coraz silniej wpływają współczesne zmiany klimatyczne. Rekordowy spadek tempa rotacji […]

USS Monitor zapisał się na kartach historii z więcej niż jednego powodu. Była to bowiem pierwsza na świecie jednostka posiadająca uzbrojenie w obrotowej wieży artyleryjskiej. Co więcej, zapamiętano ją ze względu na głośną katastrofę z końca 1862 roku. Wydarzyło się to podczas wojny secesyjnej i było wiadomo, że wrak spoczywa gdzieś na dnie Atlantyku u […]

Co płynie pod ulicami twojego miasta? Zwykle nie chcemy o tym myśleć, a tym bardziej tego dotykać. W Denver jednak spojrzano na to zupełnie inaczej. To, co dla większości jest niechcianym odpadem, w stolicy Kolorado stało się strategicznym zasobem. Mowa o ściekach, które teraz ogrzewają i chłodzą ogromny kompleks budynków. Zamiast trafiać prosto do oczyszczalni, […]

Archeolodzy badający cmentarzysko Czerwony Majak na południu Ukrainy dokonali niecodziennego odkrycia. Chodzi o pochówek związany ze społecznością Scytów zamieszkujących ten region około dwóch tysięcy lat temu. W jednym z grobów odnaleziono intensywnie czerwony pigment, który po szczegółowych analizach okazał się toksycznym minerałem zawierającym siarczek rtęci.  Sensacyjne wyniki wykopalisk w Czerwonym Majaku Odkrycia dokonano na cmentarzysku […]

Przedstawiciele Uniwersytetu Warszawskiego odkryli w Libii pozostałości starożytnego wrakowiska statków, które dostarcza informacji na temat historii handlu i żeglugi w rejonie wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego. Arenę ich działań stanowiła pas zlokalizowany w pobliżu antycznego miasta Ptolemais, jednego z najważniejszych ośrodków miejskich Cyrenajki.  Powrót polskich archeologów do Libii po trzynastu latach Odkrycie jest efektem badań podwodnych […]

Laboratoria mają to do siebie, że wielkie odkrycia rzadko wchodzą drzwiami z fanfarami. Częściej przypominają człowieka, który pomylił salę, usiadł nie tam, gdzie trzeba, a po chwili okazało się, że właśnie trafił na najciekawsze spotkanie dnia. Tak było i tym razem. W Cambridge naukowcy natknęli się na nowy sposób modyfikowania cząsteczek leków nie dlatego, że […]