Przez półtora wieku wizerunek Richarda Carringtona pozostawał zagadką. W sieci krążyły błędne portrety, a jedyny autentyczny portret uważano za zaginiony. Aż do teraz, gdy przypadkowe znalezisko w internetowym antykwariacie może wreszcie przywrócić twarz człowiekowi, którego obserwacja z 1859 roku na zawsze zmieniła nasze postrzeganie Słońca. Kate Bond, asystentka archiwisty w Royal Astronomical Society, przeglądała internetowe […]

Badania DNA jednego z najsłynniejszych artefaktów chrześcijaństwa ponownie zapoczątkowały debatę nad jego pochodzeniem. Całun Turyński, czyli płótno, które miało okrywać ciało Jezusa po ukrzyżowaniu, od dekad jest przedmiotem sporów naukowych. Najnowsza analiza genetyczna przynosi jednak zaskakujący wątek w kontekście pochodzenia tego materiału.  Całun Turyński, czyli jeden z najważniejszych artefaktów chrześcijaństwa Badacze przeanalizowali próbki biologiczne zgromadzone […]

Jak (nie)wiele potrzeba archeologom, aby poznać sekrety dawnych cywilizacji? W przypadku społeczności zamieszkującej Pompeje źródłem takich informacji okazały się… pozostałości popiołu w kadzielnicach. To właśnie one opowiedziały historię o globalizacji sprzed dwóch tysięcy lat. Naukowcy po raz pierwszy odtworzyli nie tylko rytuały religijne starożytnych Rzymian, lecz również zapachy, które im towarzyszyły. Sieci handlowe i codzienne […]

Kałamarnice i mątwy wyglądają dziś jak zwierzęta skrojone pod nowoczesny ocean: szybkie, sprytne, zmienne, niemal niepokojąco sprawne. Trudno patrzeć na ich skórę zmieniającą kolory i nie mieć wrażenia, że ewolucja pozwoliła sobie tu na odrobinę fantazji. Tym ciekawsze jest to, że ich droga do sukcesu wcale nie przypominała nieustannego marszu naprzód. Wszystko wskazuje na to, […]

W 2009 roku w islandzkiej Krafli wydarzyło się coś, czego geolodzy i inżynierowie zwykle starają się uniknąć dlatego, że to piekielnie ryzykowne. W trakcie odwiertu geotermalnego w ramach projektu IDDP-1 wiertło zamiast spokojnie zmierzać ku supergorącym płynom hydrotermalnym, trafiło w magmę. Nie kilka kilometrów głębiej, nie w odległej teorii, tylko na głębokości nieco ponad 2 […]

Mechanika kwantowa od lat lubi drażnić zdrowy rozsądek. Mówi, że cząstka może zachowywać się jak fala, że dwa obiekty mogą pozostać splątane mimo odległości i że natura nie pyta naszej intuicji o zgodę. Tym razem fizycy pokazali coś, co brzmi jak kolejny atak na codzienną logikę: pary atomów zaobserwowano w stanie, w którym ich ruch […]

Pulsary od dawna uchodzą za jedne z najbardziej uporządkowanych dziwaków we wszechświecie. To pozostałości po martwych gwiazdach, upakowane do rozmiaru miasta, wirujące z obłędną prędkością i wysyłające wiązki promieniowania jak kosmiczne latarnie. Wydawało się, że ich radiowy głos jest już dobrze rozpisany: sygnał powstaje blisko powierzchni, nad biegunami magnetycznymi, a reszta to kwestia geometrii i […]

Morze Śródziemne przez lata uchodziło za stosunkowo bezpieczne pod względem tsunami, jednak najnowsze badania całkowicie podważają ten obraz. Coraz więcej dowodów pozwala sądzić, że region ten stoi w obliczu realnego i – co podkreślają badacze – nieuniknionego zagrożenia, które może dotknąć miliony ludzi zamieszkujących wybrzeża południowej Europy. Morze Śródziemne nie tak spokojne, jak mogłoby się […]

Na terenie dzielnicy Sławinek w Lublinie, podczas badań poprzedzających inwestycje budowlane, światło dzienne ujrzała monumentalna konstrukcja grobowa sprzed kilku tysięcy lat. Wszystko wskazuje na to, że jest to jeden z najstarszych i najbardziej imponujących obiektów megalitycznych w kraju. Nic więc dziwnego, że badacze mówią o polskiej piramidzie. Grobowiec z Lublina może mieć nawet sześć tysięcy […]

Kosmos potrafi płatać figle nawet najbardziej doświadczonym obserwatorom. Przez dekady gwiazda ASASSN-24fw, znajdująca się około 3200 lat świetlnych od nas, nie wyróżniała się niczym szczególnym. Była po prostu jedną z wielu – dwukrotnie masywniejsza od Słońca i całkowicie zwyczajna. Ta sielanka skończyła się pod koniec 2024 roku, gdy jej blask niemal całkowicie zgasł, wprawiając astronomów […]

W ostatnich dniach świat obiegły sensacyjne doniesienia sugerujące, że pod płaskowyżem w Gizie może kryć się coś, o czym naukowcy nie wiedzieli. Według części badaczy istnieją przesłanki wskazujące na obecność drugiego Sfinksa oraz rozległej, nieznanej dotąd struktury zlokalizowanej pod ziemią. Czy to scenariusz nowego filmu z Indiana Jonesem w roli głównej? Choć tak właśnie brzmią […]

Miasto Teotihuacan w Meksyku to istna skarbnica wiedzy na temat istniejących dawniej cywilizacji zamieszkujących ten region. A tak się składa, że naukowcy niedawno dokonali bardzo istotnego postępu w kontekście poznawania sekretów tych społeczności. Jak teraz twierdzą, udało im się częściowo rozszyfrować system znaków sprzed około dwóch tysięcy lat. Wszystko wskazuje na to, że nie były […]

Przez lata technologia próbowała nauczyć się od natury jednej szczególnej sztuczki: jak sprawić, by powierzchnia nie była bierną skórą, lecz czymś żywym, zmiennym, reagującym niemal jak organizm. Ośmiornice i mątwy potrafią w kilka chwil nie tylko zmienić barwę, ale też przeobrazić fakturę skóry, dzięki czemu przestają wyglądać jak obiekt, a zaczynają przypominać fragment otoczenia. Teraz […]

Tarcie jest zjawiskiem tak codziennym, że łatwo uznać je za temat zamknięty. Krzesło stawia opór, opona trzyma asfalt, zapałka zapala się po potarciu. W szkolnym skrócie wszystko wydaje się wręcz podejrzanie eleganckie: im mocniej dociśniesz powierzchnie, tym większe tarcie. Ten porządek od końca XVII wieku opisuje pierwsze prawo Amontonsa, jedno z najbardziej klasycznych praw empirycznych […]

Turbulencja zwykle kojarzy się z chaosem, ale w fizyce ten chaos od dawna miał swoje żelazne reguły. Jedna z najważniejszych mówiła, że kierunek przepływu energii zależy od wymiarowości układu: w trójwymiarowych przepływach energia schodzi z dużych wirów do coraz mniejszych, aż zostanie rozproszona, a w przepływach dwuwymiarowych dzieje się coś odwrotnego i energia wspina się […]

Mars ma niezwykły talent do rozpalania wyobraźni. Wystarczy jedna skała o zbyt równym zboczu, jeden cień położony pod właściwym kątem i już internet zaczyna opowiadać sobie historię o ruinach, monumentach i śladach dawnej inteligencji. Tym razem na celownik trafiła formacja w Candor Chasma, części ogromnego systemu kanionów Valles Marineris, która z niektórych ujęć przypomina egipską […]

Nowe badania nad poziomem promieniowania w hiszpańskiej eksklawie, czyli Melilli, przyniosły zaskakujące wyniki. Pojawia się bowiem wątek wskazujący na nieoczywiste zależności między geologią a naturalną radioaktywnością środowiska. Choć region ten leży na styku kontynentów i charakteryzuje się zróżnicowaną budową geologiczną, pomiary wykazały wyjątkowo niski poziom tzw. promieniowania tła. Wieloletnie pomiary w Melilli zdradzają naturalny fenomen […]

Podczas prac rekonstrukcyjnych w ukraińskim Perwomajsku doszło do odkrycia, którego z pewnością nie można pominąć. Tamtejsi robotnicy natknęli się na rozbudowany system podziemnych struktur ukrytych głęboko pod powierzchnią miasta. Znalezisko to szybko przyciągnęło uwagę zarówno mieszkańców, jak i badaczy, ponieważ od lat krążyły opowieści o tajemniczych kozackich tunelach mających przebiegać nawet pod rzeką Boh. Według […]

Najnowsze odkrycia dokonane w Państwie Środka mogłyby się nadać na scenariusz jednego z odcinków Z archiwum X. Przynajmniej na pierwszy rzut oka, ponieważ mówimy o znalezionym tam artefakcie, który pochodzi dosłownie nie z tego świata. Badania nad tym niezwykłym obiektem, zlokalizowanym na stanowisku Sanxingdui, przyniosły ich autorom kilka intrygujących wniosków.  Żelazo o pozaziemskim pochodzeniu – […]

Odkrycie paleontologiczne dokonane na południu Stanów Zjednoczonych pokazuje, jak brutalna była rzeczywistość oceanów sprzed około 80 milionów lat. Naukowcy zidentyfikowali tam niezwykłą skamieniałość, która – niczym kapsuła czasu – uwieczniła dramatyczne starcie dwóch morskich drapieżników epoki kredy. Wielkie starcie na szczycie łańcucha pokarmowego w epoce kredy Badanie opiera się na szczątkach morskiego gada z rodzaju […]

Czy fizycy lubi momenty, w których coś dobrze znanego nagle zaczyna zachowywać się nie po swojemu? Właśnie to wydarzyło się teraz w laboratorium w Würzburgu. Badaczom udało się zbudować układ, w którym zjawiska kojarzone z elektroniką kwantową, zwłaszcza z efektem Halla i spinowym efektem Halla, pojawiły się nie w przepływie elektronów, lecz w hybrydowym układzie […]

Większość rozmów o lodowcach wygląda dziś podobnie: cofają się, topnieją, tracą masę, odsłaniają skały. To prawda, ale niepełna. Istnieje bowiem szczególna grupa lodowców, które przez długi czas zachowują się niemal ospale, by potem nagle przyspieszyć i ruszyć do przodu w tempie, które w świecie lodu brzmi wręcz nienaturalnie. Naukowcy opisują je jako lodowce typu surge, […]

O odpadach drzewnych zwykle myśli się dość prosto: można je spalić, przerobić na pellet, ewentualnie potraktować jako kłopotliwy resztkowy materiał po produkcji papieru czy biopaliw. Tymczasem właśnie tam kryje się lignina, składnik, który działa w roślinach jak naturalny klej i rusztowanie jednocześnie. To ona usztywnia ściany komórkowe i sprawia, że drewno nie rozpada się przy […]

Patrząc w nocne niebo, widzimy zaledwie elegancką fasadę kosmosu. Gwiazdy, kilka planet, czasem mglisty ślad Drogi Mlecznej. To wersja wszechświata przygotowana dla ludzkiego oka: piękna, ale mocno niepełna. W paśmie radiowym ten sam kosmos przypomina raczej miasto oglądane nie z poziomu chodnika, lecz przez skaner pokazujący całą ukrytą infrastrukturę pod ziemią, za ścianami i w […]