Najnowsze analizy pozostałości jedzenia zachowanych na fragmentach naczyń ceramicznych pozwoliły naukowcom lepiej zrozumieć to, jak wyglądały jadłospisy członków społeczności żyjących w północnej i wschodniej Europie przed tysiącami lat. Jak się okazuje, ówczesne jadłospisy łączyły wiele różnych składników roślinnych i zwierzęcych, tworząc regionalne przepisy. Wyniki badań na ten temat opublikowano w czasopiśmie PLOS ONE. Przez wiele […]

Polscy archeolodzy dokonali ważnego odkrycia w Sudanie, które ujawnia nieznane fakty na temat historii regionu Nubii i potwierdza istnienie władcy dotąd uznawanego za postać półlegendarną. Podczas prac archeologicznych w ruinach dawnego miasta Stara Dongola badacze natrafili na arabski dokument, który potwierdza historyczność króla Qaszqasz. Odkrycia dokonał zespół z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego, który od […]

Wodór od lat jest przedstawiany jako paliwo przyszłości, a paliwowe ogniwa wodorowe jako jej kluczowy element. Ich idea jest piękna w swojej prostocie, ale mimo ogromnego potencjału, nadal nie widzimy ich wokół nas w codziennym życiu. Czy to wreszcie się zmieni? Ogniwa wodorowe wytwarzają prąd, emitując jedynie parę wodną. Jednak pomimo obiecujących właściwości, technologia ta […]

Żyjemy w epoce satelitów, sztucznej inteligencji i autonomicznych robotów zdolnych do pracy w ekstremalnych warunkach. A jednak oceany wciąż wygrywają z ludzką ciekawością. Setki samolotów i statków zniknęły pod wodą i do dziś nie wiemy, gdzie dokładnie spoczywają. To nie jest kompromitacja nauki ani technologii. To raczej opowieść o skali planety, granicach poznania i iluzji […]

Las nocą to nie tylko cisza i mrok. Gdy zapada zmierzch, między drzewami rozgrywa się spektakl niewidoczny dla ludzkiego oka. Okazuje się, że jelenie mogą pozostawiać po sobie świetliste ślady, które tworzą sekretny system porozumiewania się. Nie jest to żadna fantazja, a wnioski z najnowszych badań, które rzucają zupełnie nowe światło na życie w lesie. […]

Dzięki (wciąż) bezzałogowym misjom, naukowcy zidentyfikowali na Marsie niezwykły minerał, który może zmienić dotychczasowe wyobrażenia o geologicznej historii Czerwonej Planety. Analiza danych z orbity oraz eksperymenty laboratoryjne wskazują na istnienie rzadkiej formy siarczanu żelaza, która powstaje w warunkach znacznie bardziej złożonych, niż wcześniej zakładano. Rzadka forma siarczanu żelaza na Marsie Minerały są jednym z najważniejszych […]

Archeolodzy pracujący na terenie starożytnego miasta Pompeje dokonali odkrycia zapewniającego wgląd w życie tej rzymskiej metropolii tuż przed jej zniszczeniem przez erupcję Wezuwiusza. Słynny kataklizm miał miejsce w 79 roku, a prowadzone niemal dwa tysiące lat później badania pozwalają lepiej zrozumieć te tragiczne wydarzenia. W trakcie przeszukiwania jednej z rezydencji uczestnicy ekspedycji natknęli się na […]

Czy wydarzenia opisane w Biblii są prawdziwe? Czy istnieją na to dowody naukowe? Co na ten temat mówi współczesna archeologia? Sprawdźmy. Archeologia nie jest wykrywaczem prawdy o tekście. To nauka o materialnych śladach przeszłości: o tym, co ludzie budowali, jedli, produkowali, jak chowali zmarłych i jak organizowali władzę. Biblia natomiast jest biblioteką tekstów powstających przez […]

Przedstawiciele Instytutu Archeologii Rosyjskiej Akademii Nauk ogłosili, że doszło do odkrycia niezwykłego skarbu w postaci złotych monet pochodzących z czasów Imperium Rosyjskiego. Znalezisko zostało dokonane podczas ratowniczych prac archeologicznych prowadzonych w ubiegłym roku w historycznym mieście Torżok w obwodzie twerskim. Działania te poprzedzały budowę nowego budynku mieszkalnego na lewym brzegu miasta, gdzie członkowie zespołu natknęli […]

Torf – materiał kojarzony raczej z ogrodnictwem niż z zaawansowaną energetyką – może stać się zaskakująco skutecznym i tanim składnikiem katalizatorów do ogniw paliwowych. Odpowiednio przetworzony pozwala tworzyć węglowe struktury dorównujące platynie, otwierając nową, zrównoważoną ścieżkę dla technologii wodorowych. Od lat technologia ogniw paliwowych zmaga się z fundamentalną barierą, która skutecznie blokuje jej szersze zastosowanie. […]

Jeszcze niedawno historia kończyła się tam, gdzie zaczynał się las, pył albo cisza archiwów. Dżungla zasłaniała miasta, spalone zwoje były martwe, a kości mówiły głównie o wieku i chorobach. Dziś archeologia coraz częściej przypomina śledztwo prowadzone trzema nowymi zmysłami naraz: LIDAR-em, który widzi przez roślinność, sztuczną inteligencją, która czyta to, czego nie da się już […]

Patagonia od lat kojarzy się nam z gigantami. To tutaj odnajdywano szczątki największych dinozaurów, jakie kiedykolwiek stąpały po Ziemi. Jednak najnowsze badania rzucają światło na zupełnie inną stronę mezozoicznego ekosystemu. W słynnym argentyńskim stanowisku La Buitrera (znanym jako „Miejsce Sępów”) paleontolodzy zidentyfikowali szczątki niewielkiego, przypominającego ptaka dinozaura. Alnashetri cerropolentensis, bo tak brzmi jego pełna nazwa, udowadnia, że w […]

Czy elektrostatyczność można efektywnie wykorzystać w sferze napędów? Kojarzymy ją przecież z tego, że jest za słaba i zbyt kapryśna w konkretnych zastosowaniach. Tyle tylko, że współczesny świat silników i tak coraz częściej rozbija się o detale, które nie mają nic wspólnego z romantycznym “momentem obrotowym”. Tutaj właśnie pojawił się pomysł, wyglądający jak obejście klasycznej […]

Badania geofizyczne ujawniają, że głęboko we wnętrzu Ziemi istnieją gigantyczne struktury przypominające wyspy lub podziemne góry, które pod względem wysokości wielokrotnie przewyższają najwyższe szczyty naszej planety. Według naukowców mogą one osiągać nawet około 1000 kilometrów wysokości, czyli blisko sto razy więcej niż wysokość Mount Everest. Odkrycie tych ogromnych formacji pomaga lepiej zrozumieć budowę wnętrza Ziemi […]

Azja Centralna stanowiła w ostatnim czasie arenę działań archeologów, którzy analizowali sekrety stanowiska Obi-Rachmat. Zlokalizowane w Uzbekistanie, okazało się źródłem przełomowych ustaleń na temat technologii łowieckich stosowanych przez przedstawicieli naszego własnego gatunku. Chodzi jednak o wyjątkowo odległe czasowo grupy, bo społeczności Homo sapiens sprzed około osiemdziesięciu tysięcy lat.  Tajemnice stanowiska Obi-Rachmat z Uzbekistanie Uczestnicy ekspedycji […]

Po ponad osiemdziesięciu latach od zakończenia II wojny światowej badacze natrafili w stolicy Czech na niezwykłe znalezisko związane z historią kryptografii wojskowej. Właśnie w Pradze odnaleziono komplet zaginionych instrukcji obsługi niemieckiej maszyny szyfrującej znanej jako Schlüsselgerät 41 (SG-41). Było to urządzenie, które w ostatnich latach wojny miało zastąpić słynną Enigmę i znacząco utrudnić aliantom odczytywanie […]

Wyjątkowo ciekawe okazały się efekty badań poświęconych pewnemu pochówkowi. Znaleziony w Szwecji, dostarcza informacji na temat praktyk pogrzebowych społeczności epoki kamienia na północy Starego Kontynentu. Co więcej, okazało się, że groby sprzed 7000 lat zlokalizowane w tym regionie są wyjątkowo bogato wyłożone. W jednym z nich spoczywał chłopiec, którego przyodziano w nakrycie głowy wykonane z […]

W świecie elektroniki istnieją komponenty, które pozostają niewidoczne dla większości użytkowników, choć bez nich nie działałaby znaczna część współczesnych technologii. Jednym z takich elementów są fotodetektory – urządzenia zamieniające światło w sygnał elektryczny. To dzięki nim działają aparaty w smartfonach, kamery w samochodach autonomicznych, teleskopy czy systemy komunikacji optycznej. Problem polega na tym, że przez […]

Potwory wielkości wieżowca zwykle przedstawia się jako problem dla armii, lotnictwa i ewakuacji miasta. Tymczasem ich pierwszym i najgroźniejszym przeciwnikiem byłaby matematyka. Nie trzeba nawet odpalać rakiet, żeby zrozumieć, że organizm w rozmiarze Godzilli miałby kłopot z czymś znacznie bardziej przyziemnym: z własnym ciężarem. Prawo kwadratu i sześcianu mówi bowiem, że jeśli coś zwiększamy “uczciwie”, […]

Wystarczy jeden cieplejszy weekend, żeby połowa znajomych wróciła do ulubionego sportu sezonowego: sprawdzania, gdzie da się uciec od codzienności na tydzień lub dwa. Nagle w głowie pojawia się ta sama mapa co zawsze – Turcja, Grecja, Hiszpania – a obok niej drugie marzenie, bardziej wczesno-wiosenne, ale też jesienno-zimowe: “byle do ciepła”. I właśnie na tę […]

Węzły to jedna z tych rzeczy, którym zwykle poświęcamy uwagę dopiero wtedy, gdy od nich coś zależy. Sznurowadło, lina, kabel od ładowarki, uprząż wspinaczkowa, żeglarski splot – w każdej z tych sytuacji działa ta sama intuicja: coś da się zaplątać, bo przestrzeń stawia opór. I właśnie ten opór okazuje się kluczowy. Matematycy przypominają, że w […]

Wypoczynek nad polskim morzem coraz częściej nie kończy się wraz z sezonem letnim. Zmieniamy sposób podróżowania – wyjeżdżamy częściej, na krócej, poza wakacyjnym szczytem. Szukamy miejsc, które pozwalają naprawdę odpocząć: zwolnić, złapać oddech i spędzić czas w komfortowych warunkach – niezależnie od pogody czy pory roku. W Jastrzębiej Górze bliskość morza stwarza znakomite warunki do […]

Mars nie był wtedy spokojnym miejscem. W maju 2024 roku nasza gwiazda przypomniała, że potrafi być znacznie bardziej gwałtowna, niż zwykle nam się wydaje. Seria potężnych erupcji słonecznych wywołała tzw. superburzę słoneczną, która uderzyła w Układ Słoneczny z energią zdolną zakłócić satelity, systemy komunikacyjne, a nawet infrastrukturę energetyczną na Ziemi. Jednak szczególnie interesujące okazało się […]

Nowe badania poświęcone pewnej formie życia sugerują, że niektóre mikroorganizmy mogą przetrwać nawet wyjątkowo gwałtowne zjawiska kosmiczne. Wyniki eksperymentów sugerują, że część ekstremofilnych bakterii mogłaby przetrwać taki kataklizm na Marsie, a im dalej w las, tym jest ciekawiej.  Bakteria z gatunku Deinococcus radiodurans jest prawie nie do zdarcia Rezultaty dotychczasowych ekspertyz zostały zamieszczone w czasopiśmie […]