Wydawałoby się, że ogromne budżety przeznaczane na ochronę zdrowia powinny automatycznie przekładać się na doskonałą kondycję społeczeństw. Tymczasem rzeczywistość okazuje się znacznie bardziej złożona, co ujawniają najnowsze badania. Paradoksalnie, najbogatsze państwa globu wypadają gorzej w dbaniu o zdrowie obywateli niż kraje o znacznie skromniejszych gospodarkach. Analiza obejmująca 38 państw OECD przynosi zaskakujące wnioski. Stany Zjednoczone […]

Wyobraź sobie, że przez twoje ciało w każdej sekundzie przelatują biliony niemal niewidzialnych cząstek. To neutrina, nazywane często duchami mikrokosmosu ze względu na swoją nieuchwytność. Ich zdolność do przenikania przez niemal wszystko bez śladu od dawna fascynuje naukowców, a teraz może się okazać, że te cząstki skrywają klucz do rozwiązania jednej z największych zagadek wszechświata. […]

Czy błędnie rozumieliśmy kwestie związane z początkami jednej z najważniejszych cywilizacji świata? Według autorów nowych analiz radiowęglowych i uczestników wykopalisk, starożytne miasto Mohendżo Daro, czyli kluczowy ośrodek cywilizacji doliny Indusu, może być znacznie starsze, niż dotąd sądzono. Powracająca zagadka miasta, które nagle opustoszało Z tych rewelacji wynika, jakby początki tamtejszej urbanistyki sięgały okolic 3300 roku […]

Co wiemy o społecznościach zamieszkujących region Bałtyku w czasach Jezusa? Zdecydowanie mniej, niż byśmy chcieli. Ale sytuacja powoli się poprawia, czego najlepszym dowodem jest odkrycie dokonane w pobliżu miejscowości Kambja, w okręgu Tartu. Na estońskiej ziemi archeolodzy natrafili na pozostałości nieznanego wcześniej grodziska, datowanego na około dwa tysiące lat.  Starożytny wał obronny – oczko w […]

Beton jest jednym z najbardziej paradoksalnych materiałów nowoczesnego świata. Utrzymuje mosty, tunele, osiedla i całe miasta, a jednocześnie ma słabość, która wraca jak źle zaleczona kontuzja: pęka. Czasem od obciążeń, czasem od skurczu, czasem od wysychania, a później te drobne rysy stają się bramą dla wilgoci, soli i korozji. Właśnie dlatego od lat trwa wyścig […]

Przez długi czas rozmowa o sztucznej inteligencji w matematyce była dość wygodna. Modele mogły pomagać w obliczeniach, porządkować notatki, podpowiadać definicje, czasem rozpisać znany argument. To wszystko było użyteczne, ale wciąż dalekie od miejsca, w którym zaczyna się prawdziwie twórcza matematyka. Nowe badanie z Vrije Universiteit Brussel sugeruje jednak, że ta granica właśnie zaczyna się […]

Przywykliśmy myśleć o erupcji jak o katastrofie, która najpierw długo zbiera siły i wysyła czytelne ostrzeżenia: drży ziemia, grunt puchnie, gazy rosną, instrumenty zaczynają wariować. Problem w tym, że część wulkanów nie gra według tego scenariusza. Potrafią przejść do wybuchowej aktywności przy zaskakująco skromnym zestawie sygnałów, a to dla mieszkańców i służb monitorujących jest jeden […]

Mars od lat robi to samo: pokazuje coś intrygującego. Tym razem chodzi o wyjątkowo wysokie stężenia niklu w skałach z Neretva Vallis, dawnego kanału rzecznego prowadzącego do jeziora w kraterze Jezero. Łazik Perseverance wykrył tam w części skał nawet około 1,1% wagowego niklu, czyli najwięcej, ile do tej pory zaobserwowano w marsjańskim podłożu skalnym. To […]

W amerykańskim stanie Pensylwania znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych i zarazem przerażających miejsc na świecie: niemal całkowicie opuszczone miasteczko Centralia, pod którym od ponad sześciu dekad nieprzerwanie płonie ogień. Historia tego miejsca jest tym bardziej zatrważającą, że jej początek sięga pozornie niewinnego incydentu. W konsekwencji dobrze prosperująca społeczność zmieniła się w niemal całkowicie opuszczoną […]

Wykopaliska prowadzone w obrębie stanowiska Tell el-Charuba przyniosły ich autorom sporo radości. Archeolodzy dotarli bowiem do dowodów na istnienie rozległej twierdzy o charakterze militarnym. Jej pochodzenie sięga około 3500 lat wstecz, co oznacza, iż obiekt ten wywodzi się z okresu tzw. Nowego Państwa, a dokładniej – czasów panowania faraona Totmesa I. Forteca z okresu panowania […]

Szybkie błyski radiowe od lat stanowią jedną z największych zagadek współczesnej astrofizyki. Te niezwykle krótkie, trwające zaledwie milisekundy, impulsy energii docierają do nas z najdalszych zakątków kosmosu, a ich moc bywa porównywalna z emisją całych galaktyk. Przez długi czas naukowcy mogli tylko spekulować, co za obiekt lub zjawisko jest w stanie wygenerować tak kolosalne wyładowanie. […]

Izomery jądrowe od lat stanowią jeden z najbardziej intrygujących tematów w fizyce. Te egzotyczne stany materii, które potrafią magazynować kolosalne ilości energii przez niezwykle długi czas, od dawna pobudzają wyobraźnię naukowców marzących o mikroskopijnych źródłach zasilania czy niebywale precyzyjnych zegarach. Mechanizmy rządzące uwalnianiem tej energii pozostawały jednak w dużej mierze zagadką. Zespół z Instytutu Fizyki […]

W czasie prac remontowych w jednej z willi w Wiedniu doszło do odkrycia, które brzmi raczej jak opis przygód bohatera filmów przygodowych, a nie codziennych perypetii austriackiego hydraulika. Cała historia zaczęła się zupełnie niepozornie, bo od fragmentu wystającej ze starej betonowej podłogi liny. To właśnie ona doprowadziła robotnika do jednego z najbardziej niezwykłych znalezisk w […]

W oazie Bandikhan, na stanowisku znanym jako Bandikhan II, międzynarodowy zespół badawczy odsłonił pozostałości miasta liczącego około 3000 lat. Eksperci już teraz mówią, że to jedno z najważniejszych odkryć w regionie Azji Centralnej z ostatnich lat, ponieważ dostarcza ono informacji na temat początków urbanizacji oraz ogólnego rozwoju społeczności epoki żelaza. Osada z Azji dostarcza informacji […]

Rośliny od dawna mają pecha do ludzkich uproszczeń. Przyzwyczailiśmy się myśleć o nich jak o żywych dekoracjach: rosną, wyginają się ku światłu, czasem zamykają liście, ale w gruncie rzeczy mają być tłem. Tymczasem im uważniej nauka się im przygląda, tym częściej wychodzi na jaw, że to tło jest znacznie bardziej ruchliwe, wyczulone i zorganizowane, niż […]

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że walka z zanieczyszczeniem powietrza i topnienie arktycznego lodu to dwa osobne światy. Jeden dotyczy kominów, elektrowni i miejskiego smogu, drugi lodu morskiego, burz śnieżnych i zimnego oceanu na drugim końcu planety. Klimat bardzo nie lubi jednak takiego porządku. Lubi za to łączyć odległe punkty mapy cienkimi, ale upartymi […]

Wielkie Jezioro Słone w Utah od lat jest symbolem środowiska, które kurczy się szybciej, niż region chciałby przyznać. Linia brzegowa cofa się, dno odsłania się coraz szerzej, a razem z nim wraca problem toksycznego pyłu unoszonego przez wiatr. W takim krajobrazie wiadomość o możliwie dużym zbiorniku słodkiej wody pod jeziorem brzmi niemal jak geologiczna ironia: […]

Na początku wszystko wydaje się proste. Nogi pracują, oddech trzyma rytm, głowa jeszcze wierzy, że to tylko dłuższy bieg z lepszym widokiem. Potem teren zaczyna się podnosić, powietrze robi się chłodniejsze albo przeciwnie, słońce mocniej przygrzewa na otwartej przestrzeni, a organizm bardzo szybko przypomina, że góry nie są dekoracją. To nie jest zwykłe przedłużenie treningu […]

Przez długi czas rozmowa o sztucznej inteligencji w matematyce była dość wygodna. Modele mogły pomagać w obliczeniach, porządkować notatki, podpowiadać definicje, czasem rozpisać znany argument. To wszystko było użyteczne, ale wciąż dalekie od miejsca, w którym zaczyna się prawdziwie twórcza matematyka. Nowe badanie z Vrije Universiteit Brussel sugeruje jednak, że ta granica właśnie zaczyna się […]

Zimą dyskusja o elektromobilności w Polsce niemal zawsze schodzi na ten sam tor: “a co, gdy przyjdzie mróz?”. Nie chodzi nawet o rekordowe temperatury poniżej zera, bo nawet kilkustopniowy mróz to problem, jeśli weźmiemy pod uwagę zwykłą codzienność, czyli krótkie trasy, ładowanie czy nawet coś tak prozaicznego w spalinowym odpowiedniku, jak ogrzewanie kabiny. Mróz nie […]

Energia termojądrowa od lat zapisana jest w podręcznikach fizyki jako teoretycznie nieograniczone źródło czystej energii. Niestety jednak w praktyce jej ujarzmienie okazuje się jednym z najtrudniejszych wyzwań, przed jakimi stanęła ludzka nauka. Czy jednak oto właśnie pewien startup skierował nasz gatunek na dobre tory w kwestii jej opanowania? Nowozelandzki startup OpenStar Technologies właśnie przeprowadził eksperyment, […]

Wiosenne ocieplenie w świecie technologii zwykle oznacza wysyp gorących ofert, które pozwalają na zakup sprzętu w korzystniejszych cenach. W tym tygodniu na pierwszy plan wysuwają się urządzenia, które stawiają na ścisłą współpracę ze sztuczną inteligencją Gemini oraz najnowszymi systemami operacyjnymi. Niezależnie od tego, czy Twoim celem jest opanowanie chaosu w rodzinnym grafiku, czy potrzebujesz potężnej […]

Nie każda premiera laptopa oznacza realną zmianę. Czasem dostajemy po prostu nowy procesor, trochę lepszy ekran i kolejną obudowę, która ma wyglądać nowocześniej od poprzedniej. Są jednak też takie momenty, w których sprzęt zaczyna sugerować, że zmienia się coś więcej niż sama specyfikacja. Nowe Zenbooki A14 i A16 firmy ASUS dobrze wpisują się właśnie w […]

Są materiały, które same w sobie wyglądają jak obietnica przyszłości. Jednak nie dlatego, że błyszczą na wizualizacjach, a dlatego, że w praktyce potrafią zrobić coś, co kłóci się z intuicją. Tym razem w grę wchodzi metal, który nie chce zachowywać się jak metal, ale naukowcy właśnie “zmusili” go do posłuszeństwa. Wyobraź sobie element metalowy, który […]