Pod brukiem jednego ze średniowiecznych miast Europy archeolodzy odkryli zarys budowli, która przez ponad dwa stulecia pozostawała jedynie legendą. Dzięki zastosowaniu nowoczesnego georadaru udało się zrekonstruować plan potężnej synagogi sprzed około siedmiu stuleci. Mówimy więc nie tylko o fascynującej możliwości spojrzenia na dawne karty historii – wszystko to odbywa się bez większej fizycznej ingerencji w […]

W fizyce i chemii materiałów słonecznych przez lata obowiązywał dość wygodny obrazek. Elektron, żeby przejść z jednego fragmentu układu do drugiego, potrzebuje wyraźnego “spadku terenu”, czyli odpowiednio dużej różnicy energii. Bez tego miał poruszać się mniej chętnie, wolniej i z większym ryzykiem strat. Najnowsze badanie zespołu z Cambridge pokazuje jednak, że natura potrafi wybrać znacznie […]

Cukrzyca to choroba, od której „nie ma wakacji”. Pacjenci muszą stale dbać o zachowanie właściwego poziomu cukru, co staje się szczególnie trudne w nocy, kiedy może dojść do epizodów hipoglikemii nocnej, niebezpiecznej dla zdrowia i życia. Najnowsze systemy ciągłego monitorowania glikemii (CGM) znacząco poprawiają kontrolowanie choroby, ograniczając jej powikłania.

Są miejsca, które z zewnątrz wyglądają zupełnie zwyczajnie. Żadnych neonów, żadnej wielkiej scenografii. A jednak w środku mają historię, która brzmi jak coś pomiędzy podręcznikiem do fizjologii a opowieścią o odwadze. Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej to właśnie taki adres. Kojarzony z nauką i wojskiem, ale tak naprawdę opowiadający o bardzo ludzkiej sprawie: jak daleko można […]

Fizyka cząstek bywa zaskakująco przewrotna. Im ważniejsze pytanie, tym częściej odpowiedź ukrywa się nie w wielkim błysku, lecz w zjawisku tak rzadkim, że przez długi czas wygląda niemal jak błąd statystyczny. Właśnie do tej kategorii należy rozpad dodatniego kaonu do dodatniego pionu oraz pary neutrino–antyneutrino. Proces skrajnie nieuchwytny, ale dla fizyków bezcenny, bo właśnie w […]

W fizyce lubimy porządek. Jeśli układ ma pamięć, to znaczy, że jego przeszłość wpływa na przyszłość. Jeśli jej nie ma, liczy się tylko to, w jakim stanie znajduje się teraz. Brzmi uczciwie, klarownie i niemal podręcznikowo. Problem w tym, że mechanika kwantowa od dawna ma alergię na rzeczy, które wydają się zbyt klarowne. Najnowsza praca […]

Zegar wybija kolejną godzinę po oficjalnym zakończeniu pracy. Laptop wciąż pracuje, a lista zadań do wykonania tylko się wydłuża. Czy ciągłe wyrabianie nadgodzin naprawdę prowadzi do sukcesu? Coraz więcej osób odkrywa, że odpowiedź brzmi: nie. Hustle culture – fascynacja pędem przemija Przez ostatnie lata rynek pracy lansował ideę nieustannego pędu. „Nie śpij, działaj”, „Twój jedyny […]

Międzygwiezdne obiekty zwykle działają na wyobraźnię jak goście z bardzo daleka, o których wiadomo niewiele poza tym, że wpadają na chwilę i znikają. 3I/ATLAS zaczyna jednak wyglądać inaczej. Astronomowie nie tylko potwierdzili, że to trzeci znany obiekt międzygwiezdny odwiedzający Układ Słoneczny, ale też zajrzeli w jego chemiczny “oddech” i zobaczyli coś, co trudno uznać za […]

Pod rozległymi obszarami chronionych lasów w Malezji odkryto znaczące złoża metali ziem rzadkich, czyli surowców kluczowych dla nowoczesnych technologii. Odkrycie to może mieć ogromne znaczenie gospodarcze, choć nie brakuje słów krytyki wobec planów wydobycia tamtejszych zasobów. Jak więc pogodzić eksploatację strategicznych zasobów z ochroną środowiska? Metale ziem rzadkich to łakomy kąsek dla całego świata Badania […]

Analiza ponad stu szkieletów sprzed około siedmiu tysięcy lat umożliwiła naukowcom uzyskanie odpowiedzi na bardzo istotne pytanie odnoszące się do podziału wykonywanych obowiązków z uwzględnieniem płci. I choć w wielu społecznościach istniały wyraźne wzorce podziału ról, to w praktyce dopuszczano także liczne odstępstwa od tych norm. Neolityczne szkielety źródłem informacji na temat podziału obowiązków w […]

W muzeum sztuk pięknych we francuskim Blois naukowcy zidentyfikowali kartę jednego z najważniejszych rękopisów matematycznych starożytności, tzw. Palimpsestu Archimedesa. Strona ta przez kilkadziesiąt lat była uznawana za zaginioną, a jej odnalezienie może ponownie zapoczątkować badania nad jednym z najbardziej fascynujących dokumentów w historii nauki. Starożytny rękopis, który przez lata uznawano za zaginiony Odkrycia dokonał badacz […]

Dzięki ustaleniom na temat 47 skamieniałych jaj pochodzących z mezozoiku naukowcy mogą zrozumieć sposób rozmnażania pradawnych krewnych krokodyli. Zwierzęta te żyły pod koniec ery dinozaurów, a cała sprawa jest jeszcze ciekawsza, gdy weźmiemy pod uwagę fakt, iż wszystkie jaja znajdowały się w tym samym gnieździe. Rekordowy zbiór mezozoicznych jaj w Brazylii Znalezisko pochodzi z osadów […]

Niektóre eksperymenty na papierze wyglądają niewinnie. Ot, naukowcy wprawili cząsteczki w ruch. Dopiero po chwili dociera, że zrobili to w środowisku, które samo w sobie należy do najbardziej osobliwych stanów materii, jakie znamy. Tym razem chodzi o superciekły hel, czyli substancję, która potrafi płynąć bez lepkości, jakby po drodze zapomniała, czym właściwie jest tarcie. A […]

Internet przyzwyczaił nas do wygody, ale nie do spokoju. Wysyłamy wiadomości, logujemy się do banku, przesyłamy dokumenty firmowe i dane medyczne, a wszystko to opiera się na założeniu, że obecne metody szyfrowania jeszcze przez jakiś czas wystarczą. Problem w tym, że świat informatyki już od dawna patrzy dalej. Komputery kwantowe, jeśli dojrzeją do praktycznej skali, […]

Mikrochipy zwykle kojarzą się z czystą geometrią, perfekcją i precyzją niemal laboratoryjnie sterylną. W reklamowych wizjach to świat idealnie uporządkowanych struktur, gdzie każdy atom zdaje się znać swoje miejsce. Rzeczywistość jest jednak bardziej złośliwa. Im mniejsze stają się tranzystory, tym bardziej ich zachowanie zaczyna przypominać nie tyle elegancki projekt z katalogu, ile próbę budowania autostrady […]

Są w astronomii takie pomysły, które z czasem obrastają w status niemal pewnika. Nikt ich specjalnie nie kwestionuje, bo od dekad dobrze wyglądają w modelach, podręcznikach i kolejnych omówieniach. Aż nagle przychodzi moment, w którym ktoś zagląda głębiej, liczy dokładniej i okazuje się, że wszechświat znowu nie miał ochoty podporządkować się eleganckiej teorii. Tym razem […]

Naukowcy odkryli zaskakujący proces zachodzący głęboko wewnątrz lądolodu Grenlandii. Okazuje się, że w najgłębszych warstwach lodu zachodzi powolna cyrkulacja przypominająca gotującą się wodę. To z kolei sugeruje, jakoby pokrywa lodowa nie była tak statyczna i sztywna, jak dotąd sądzono. To może z kolei oznaczać konieczność wprowadzenia zmian w tym, jak bada się i postrzega region […]

Najnowsze analizy pozostałości jedzenia zachowanych na fragmentach naczyń ceramicznych pozwoliły naukowcom lepiej zrozumieć to, jak wyglądały jadłospisy członków społeczności żyjących w północnej i wschodniej Europie przed tysiącami lat. Jak się okazuje, ówczesne jadłospisy łączyły wiele różnych składników roślinnych i zwierzęcych, tworząc regionalne przepisy. Wyniki badań na ten temat opublikowano w czasopiśmie PLOS ONE. Przez wiele […]

Wodór od lat jest przedstawiany jako paliwo przyszłości, a paliwowe ogniwa wodorowe jako jej kluczowy element. Ich idea jest piękna w swojej prostocie, ale mimo ogromnego potencjału, nadal nie widzimy ich wokół nas w codziennym życiu. Czy to wreszcie się zmieni? Ogniwa wodorowe wytwarzają prąd, emitując jedynie parę wodną. Jednak pomimo obiecujących właściwości, technologia ta […]

Torf – materiał kojarzony raczej z ogrodnictwem niż z zaawansowaną energetyką – może stać się zaskakująco skutecznym i tanim składnikiem katalizatorów do ogniw paliwowych. Odpowiednio przetworzony pozwala tworzyć węglowe struktury dorównujące platynie, otwierając nową, zrównoważoną ścieżkę dla technologii wodorowych. Od lat technologia ogniw paliwowych zmaga się z fundamentalną barierą, która skutecznie blokuje jej szersze zastosowanie. […]

Naukowcy wzięli pod lupę “nudny” pierwiastek i pokazali, że przez dekady patrzyliśmy na niego zbyt prosto. Tym razem padło na aluminium, które wprawdzie nie skrywało w sobie jakiejś magicznej właściwości, ale specjaliści odkryli, że można zmusić go do zachowania typowego dla zupełnie innej klasy metali. Spora część nowoczesnego przemysłu chemicznego nadal opiera się na katalizatorach, […]

W naszym kraju hulajnoga elektryczna dawno przestała być gadżetem dla tych, którzy lubią nowinki. Dziś to po prostu narzędzie. Ma skrócić dojazd, uratować spóźniony poranek, pozwolić ominąć korek, a wieczorem dowieźć człowieka do domu bez tej klasycznej, komunikacyjnej zadyszki. I właśnie dlatego coraz częściej wygrywają modele, które są poukładane pod realne warunki. Miejskie ścieżki, zmienną […]

Pod ziemią, w świecie gdzie zwykle królują stal, beton i cierpliwość inżynierów, znów zagrzmiała logistyka. Do nowych tuneli serwisowych przyszłego akceleratora High-Luminosity LHC opuszczono właśnie dwie potężne “cold boxy”, czyli elementy układu chłodzenia, bez którego cała opowieść o zderzeniach cząstek pozostaje tylko piękną prezentacją na slajdach. Na zdjęciach z CERN takie operacje wyglądają jak scena […]

Fizykom z Niemiec udało się właśnie dokonać czegoś, co przybliża nas do świata z ekranami Full HD mieszczącymi się na powierzchniach tak małych, jak np. główki od szpilki. Wszystko przez nowo opracowany najmniejszy znany historii piksel emitujący światło. Zespół badawczy z Julius-Maximilians-Universität Würzburg opracował najmniejszy znany piksel emitujący światło, którego wymiary sięgają zaledwie 300 na […]