Jak narodziła się muzyka?

Zgodnie z przekazami biblijnymi twórcą muzyki był Jubal. W Księdze Rodzaju określany jest jako przodek wszystkich tych, którzy grają na flecie lub lirze. Jest to jedyny twórca muzyki wymieniany przed Potopem. Natomiast wedle mitologii rzymskiej za wynalazcę muzyki uważa się Merkurego, który to zgodnie z wierzeniami zrobił lirę ze skorupy żółwia.

Jak powstała muzyka zdaniem naukowców? Różne formy muzyki towarzyszą ludzkości już od zarania dziejów. Nie sposób określić dokładnie w jaki sposób i kiedy miało miejsce powstanie muzyki, jednak wiadomo na pewno, że historia muzyki sięga już czasów prehistorycznych, kiedy to w szalenie prymitywnej formie umilała czas ówczesnym mieszkańcom naszej planety. Prawdopodobnie wszystko zaczęło się od śpiewania. Nasi przodkowie wydawali dźwięki przypominające śpiew w celu umilenia sobie pracy, rozładowania napięcia, dodania otuchy w kryzysowych momentach. Ludzie śpiewem wyrażali również swój szacunek i uwielbienie dla Boga lub bóstw. Rytmicznie potrząsali i uderzali przy tym palami lub dzidami, a także klaskali i uderzali do rytmu w inne części ciała. Grano również na muszlach i piszczałkach zrobionych z kości zwierząt.

Rozwój muzyki

Z czasem muzyka coraz częściej towarzyszyła tańcom, ceremoniom i obrzędom religijnym. W starożytnej Mezopotamii, Grecji, Chinach, Indiach i Egipcie muzyki słuchano również dla czystej przyjemności, w sytuacjach pozbawionych religijnej otoczki. Specjaliści odkryli, że muzykę zaczęto zapisywać na glinianych tablicach już 5000 lat p.n.e. Za dowód służy odnaleziony przez archeologów w połowie XX wieku w miejscowości Ugarit nad Morzem Śródziemnym zapisany na tabliczce fragment muzyczny – Hymn do Nikkal, pochodzący z około 1400 roku p.n.e. Hymn ten uważany jest za najstarszy odtworzony współcześnie utwór – muzykę wiernie odtworzono po piętnastu latach wytężonej pracy na Uniwersytecie Kalifornijskim. Natomiast pierwszy kompletny zapis utworu muzycznego, który przetrwał do naszych czasów pochodzi z IX wieku naszej ery.  

Historia muzyki w skrócie – epoki

Muzyka rozwijała się i zmieniała na przestrzeni wieków. Kompozytorzy wymyślali coraz to nowsze style i formy muzyczne. Aby to usystematyzować, historia muzyki została podzielona na siedem epok:

1. Starożytność – to czas, w którym muzyka towarzyszyła głównie ceremoniom religijnym i różnym obrzędom magicznym. Powstały wówczas pierwsze w historii instrumenty perkusyjne, dęte, a także strunowe. Nieśmiało zaczęto używać muzyki w celach rozrywkowych.

2. Średniowiecze – muzyka była ściśle związana z chrześcijaństwem, a głównymi ośrodkami kultury były kościoły, katedry i klasztory. To wtedy powstał legendarny chorał gregoriański, czyli jednogłosowy męski śpiew liturgiczny wysławiający Boga. W średniowieczu powstały również jedne z pierwszych form muzyki świeckiej, takie jak jednogłosowe pieśni i ballady. Najsłynniejszymi polskimi kompozytorami muzyki byli wtedy Mikołaj z Radomia oraz Wincenty z Kielc. Najpopularniejsze utwory z tamtego okresu, które zachowały się do naszych czasów to Bogurodzica i Gaude Mater Polonia.

3. Renesans – podczas tej epoki muzykę wzbogacono o polifonię i harmonię, czyli zaczęto używać współbrzmiąco wielu głosów i instrumentów. Głównymi ośrodkami muzyki były szkoły włoska i niderlandzka. Komponowaniem muzyki w Polsce zajmowali się na przykład Mikołaj Gomułka czy Wacław z Szamotuł. Utwory będące świadectwem renesansu to psalm autorstwa Mikołaja Gomułki o tytule „Nieście chwałę mocarze” oraz „Missa brevis” G. P. da Palestrina.

4. Barok – jest początkiem systemu mollowego i durowego. Stosowano takty 2-, 3- i 4 – miarowe. W baroku powstały takie formy muzyczne, jak oratorium, koncert solowy, opera oraz sonata. Czołowymi barokowymi kompozytorami byli Antonio Vivaldi, Jan Sebastian Bach oraz Jerzy Fryderyk Haendel. Przykładowe utwory z tego okresu to „Cztery pory roku” Vivaldiego, „Aria na strunie G” Jana Sebastiana Bacha oraz „Alleluja” wraz z oratorium „Mesjasz” Jerzego Fryderyka Haendela.

5. Klasycyzm – to czas rozwoju muzyki kameralnej oraz wielkich orkiestr symfonicznych. W okresie klasycyzmu powstały nowe formy muzyczne w postaci sonaty klasycznej, koncertu klasycznego, a także symfonii. Za najsłynniejszych kompozytorów epoki klasycyzmu uważa się Józefa Haydna, Wolfganga Amadeusza Mozarta i Ludwiga van Beethovena. Najpopularniejsze utwory, mogące służyć za przykład muzyki tej epoki to „Eine kleine nach musik” oraz „Marsz turecki” Mozarta, „Dla Elizy” Beethovena i „Kwartet cesarski” Haydna.

6. Romantyzm – muzyka stała się formą sztuki, wyrażającą uczucia i nastroje twórcy. Królowały sonaty, ballady, wariacje i poematy symfoniczne. To czas twórczości Roberta Schumana, Fryderyka Chopina, Stanisława Moniuszki i Feliksa Mendelssohna. Powstały wówczas na przykład takie dzieła jak „Marzenie” Schumana, „Ave Maria” Schuberta, „Pieśń wieczorna” Moniuszki, „Marsz weselny” Mendelssohna czy „Ballada g-moll” Chopina.

7. Muzyka współczesna – powstały impresjonizm i ekspresjonizm, a także rozwinęły się takie rodzaje muzyki jak koncertowa i elektroniczna. Za przykłady kompozytorów muzyki współczesnej mogą posłużyć nam takie nazwiska, jak Ravel, Debussy, Rachmaninow czy Lutosławski.