Oceniając odległość między dwoma drzewami, małpa polega na swojej pamięci przeszłych skoków, aby do- brze wymierzyć następny. Czy po drugiej stronie jest miejsce do wylądowania? Czy jest w zasięgu skoku? Czy gałąź wytrzyma uderzenie? Podejmowanie tego typu decyzji na wagę życia i śmierci wymaga wielkiego doświadczenia i pokazuje, w jaki sposób w zachowaniu zwierzęcia splatają się przeszłość i przyszłość. Przeszłość dostarcza niezbędnej praktyki, zaś kolejny ruch wystąpi w przyszłości.

Nakierowanie się na dalszą przyszłość również nie jest rzadkością – jak na przykład wtedy, gdy w czasie suszy samica przewodniczka stada przypomina sobie o odległym o wiele kilometrów wodopoju, o którym nie
wie nikt inny. Stado wyrusza w długą wędrówkę i dopiero po wielu dniach dociera do wody. Choć przewodniczka opiera się na swojej wiedzy, reszta stada działa na podstawie zaufania. Czy w skali sekund, czy dni, zachowanie zwierząt nie jest po prostu nakierowane na cel; jest nakierowane na przyszłość. Nie mogę się więc nadziwić, gdy słyszę, że zwierzęta są całkowicie zanurzone w teraźniejszości. Teraźniejszość jest efemeryczna. W jednej chwili jest, a w następnej już jej nie ma. Czy mowa o droździe zbierającym
robaki dla swoich piskląt czekających w odległym gnieździe, czy o psie wyruszającym z rana na patrol po swoim terytorium i kapiącym moczem w strategicznych lokalizacjach, zwierzęta mają do wykonania pewną
pracę, co samo w sobie zawiera odniesienie do przyszłości. W większości przypadków faktycznie jest to najbliższa przyszłość i nie jest jasne, w jakim stopniu zwierzęta są jej świadome. A jednak ich zachowanie nie miałoby żadnego sensu, gdyby żyły całkowicie w teraźniejszości. Niektórzy twierdzą, że tylko my jesteśmy w stanie aktywnie przywoływać przeszłość i wyobrażać sobie przyszłość. Jednak w tym samym czasie inni naukowcy zbierają dowody na tezę przeciwną. Jest spory postęp w badaniach tego, jaka jest orientacja zwierząt względem wymiaru czasowego. Ze wszystkich obszarów badań kognitywistyki ewolucyjnej ten jest chyba najbardziej ezoteryczny i najtrudniejszy do zrozumienia.