Emotikony maj─ů 36 lat :) Zacz─Ö┼éo si─Ö od niewinnego mailaÔÇŽ Co z nami robi─ů?

Dla jednych to zanieczyszczenie j─Özyka i wirus choroby uproszczania, dla innych doskona┼ée uzupe┼énienie j─Özyka pisanego. Kochamy je i ich nienawidzimy, ale bardzo ch─Ötnie u┼╝ywamy. Sk─ůd si─Ö wzi─Ö┼éy emotikony?

Powszechnie podaje si─Ö, ┼╝e po raz pierwszy u┼╝yto ich w 19.09.1982 roku, ale historia tych znaczk├│w jest znacznie d┼éu┼╝sza. Niekt├│rzy przekonuj─ů, ┼╝e mo┼╝e mie─ç sw├│j pocz─ůtek nawet w siedemnastowiecznej brytyjskiej poezji. Tak jest, poezji. Brytyjskiej. Z siedemnastego wieku! Wszystko za spraw─ů Roberta Herricka.

Ten znany autor mi┼éosnych wierszy w jednym z nich (ÔÇťTo FortuneÔÇŁ) umie┼Ťci┼é tajemniczy znak, kt├│ry mo┼╝na uzna─ç za wskaz├│wk─Ö by odczytywa─ç jego tekst jako ┼╝art.

ÔÇťTumble me down, and I will sit
Upon my ruins, (smiling yet:)ÔÇŁ

W┼Ťr├│d wielu szukaj─ůcych tu korzeni popularnych znak├│w znalaz┼é si─Ö mi─Ödzy innymi dziennikarz The Atlantic, Alexis C. Madrigal. Podobny trop, cho─ç 200 lat p├│┼║niej znalaz┼éa Jennifer Lee, pisz─ůca dla The New York Times, w transkrypcji przem├│wienia Abrahama Lincolna z 1862 roku.┬á

Niestety, oba te tropy okaza┼éy si─Ö by─ç ┼Ťlep─ů uliczk─ů. Widz─ůc zainteresowanie w mediach tajemniczymi znakami profesor Alan Jacobs opisa┼é w swoim blogu na stronie The New Atlantis rozwi─ůzanie obu zagadek.┬á

W pierwszym przypadku ze wzgl─Ödu na brak r─Ökopis├│w trudno jest dotrze─ç do intencji samego poety, jednak historycy maj─ů sporo informacji na temat jak wygl─ůda┼éy zasady dotycz─ůce j─Özyka i pisowni angielskiej w dawnych czasach. Podobnie jak w przypadku wielu innych j─Özyk├│w, by┼éy one bardzo umowne i p┼éynne, dopiero w kolejnych wiekach mia┼éa nadej┼Ť─ç systematyzacja.┬á

ÔÇťInterpunkcja generalnie nie by┼éa ustalona w siedemnastym wieku ÔÇô pisze profesor ÔÇô podobnie jak ortografia. Szekspir swoje nazwisko potrafi┼é pisa─ç na kilka r├│┼╝nych sposob├│w, nie by┼éo jednej obowi─ůzuj─ůcej pisowni. Herrick raczej tak┼╝e nie mia┼é w┼éasnych interpunkcyjnych nawyk├│w, a gdyby mia┼é to nie m├│g┼éby oczekiwa─ç od swoich wydawc├│w by je podzielali.ÔÇŁ

 

Je┼Ťli chodzi o transkrypcj─Ö przem├│wienia Lincolna naukowcy s─ů r├│wnie sceptyczni komentuj─ůc doniesienia Lee, ┼╝e jest to raczej efekt projekcji. Badaczka z XXI wieku patrz─ůc na stary tekst zauwa┼╝y┼éa w nim znany sobie znak, jednak wsp├│┼écze┼Ťni wydawcy raczej uznaliby to za co najwy┼╝ej wewn─Ötrzny autorski ┼╝art drukarza, na pewno nie znak, kt├│ry nale┼╝y odczytywa─ç jako wskaz├│wk─Ö do interpretacji.┬á

Zatem obrazki z┼éo┼╝one ze znak├│w czcionki to dopiero wynalazek lat osiemdziesi─ůtych XX wieku opracowane przez programist├│w? Nie do ko┼äca. Pierwsza by┼éa sztuka maszyn do pisania. Jej prekursork─ů by┼éa Flora F.F. Stacey, kt├│ra pod koniec XIX wieku potrafi┼éa za pomoc─ů maszyny malowa─ç dok┼éadne portrety czy ilustracje ÔÇô korzystaj─ůc jedynie z liter czcionki maszyny! W kolejnych dekadach rysowanie maszyn─ů by┼éo g┼é├│wnie rozrywk─ů znu┼╝onych pracownik├│w sekretariat├│w oraz stenotypistek. Sztuk─Ö czcionki spopularyzowa┼é mi─Ödzy innymi H.N. Werkman, holenderski artysta, wydawca i drukarz. Rozkochani w kola┼╝ach futury┼Ťci oraz wizjonerzy z uczelni Bauhaus.┬á

Abstrakcyjna kompozycja Werkmana.

Jako ciekawostk─Ö dorzu─çmy jeszcze 1881 rok i dowcip zamieszczony w ameryka┼äskim satyrycznym pi┼Ťmie ÔÇ×PuckÔÇŁ. W numerze z 30 marca pojawia si─Ö propozycja wprowadzenia buziek z┼éo┼╝onych ze znak├│w jako ostateczny koniec satyry.┬á

Wr├│─çmy do drugiej po┼éowy XX wieku. To czasy komputer├│w o niepor├│wnywalnie s┼éabszych mo┼╝liwo┼Ťciach graficznych. Programi┼Ťci nierzadko korzystali z surowego ┼Ťrodowiska wy┼Ťwietlaj─ůcego tylko tekst by tworzy─ç obrazki z┼éo┼╝one ze znak├│w kodu ASCII. Jest to siedmiobitowy system kodowania znak├│w, a jego nazwa jest skr├│tem od American Standard Code for Information Interchange. Po raz pierwszy jego standard opublikowano w 1963 roku, od tego czasu przechodzi┼é cztery powa┼╝ne zmiany. Ju┼╝ w 1966 pojawia┼éy si─Ö pierwsze graficzne prace w nim tworzone. Jednym ze znanych historii ich tw├│rc├│w by┼é programista Bell Labs, Kenneth Knowlton. Obrazki malowane czcionk─ů to wci─ů┼╝ jednak nie emotikony.┬á

19 wrze┼Ťnia 1982 o godzinie 11:44 profesor Scott Fahlman z Carnegie Mellon University wysy┼éa wiadomo┼Ť─ç o nast─Öpuj─ůcej tre┼Ťci:┬á

19-Sep-82 11:44 Scott E Fahlman ­čÖé
From: Scott E Fahlman <Fahlman at Cmu-20c>
I propose that the following character sequence for joke markers:
: -)
Read it sideways. Actually, it is probably more economical to mark
things that are NOT jokes, given current trends. For this, use
: -(

W┼éa┼Ťnie ten e-mail uznany zosta┼é za pocz─ůtek znaczk├│w, kt├│re w szybkim czasie stan─ů si─Ö nieod┼é─ůcznym elementem komunikacji tekstowej. Na prze┼éomie wiek├│w emotikony (czasem z┼éo┼╝one z 2, czasem z 3 znak├│w, zawsze obr├│conych o 90 stopni) zdoby┼éy popularno┼Ť─ç za spraw─ů komunikator├│w internetowych. W Polsce by┼éy to mi─Ödzy innymi IRC oraz Gadu Gadu. W tym samym czasie bardzo szybko zacz─Ö┼éa rozwija─ç si─Ö telefonia kom├│rkowa, a wraz z ni─ů komunikacja SMS. W kr├│tkich tekstowych wiadomo┼Ťciach emotikony wskazuj─ůce na intencje autora lub emocje, kt├│re chcia┼éby przekaza─ç odbiorcy, sta┼éy si─Ö niezwykle popularne.┬á

Trzy dekady po swoich narodzinach obrazki wyra┼╝aj─ůce emocje s─ů ju┼╝ animowane, maj─ů tysi─ůce wciele┼ä, trudno wyobrazi─ç sobie popularny komunikator, kt├│ry ich nie obs┼éuguje. Wci─ů┼╝ nale┼╝─ů do j─Özyka potocznego i nieoficjalnego, mo┼╝na jednak by─ç pewnym, ┼╝e zostan─ů z nami na d┼éugo. Z pewno┼Ťci─ů u┼éatwiaj─ů komunikacj─Ö tekstow─ů dodaj─ůc do zda┼ä informacj─Ö, kt├│r─ů w rozmowie odczytujemy z intonacji, grymasu twarzy, mowy cia┼éa i wielu innych dodatkowych czynnik├│w.┬á

W najnowszych telefonach emotikony przekszta┼éci┼éy si─Ö┬áw┬áanimowane postaci, a z pomoc─ů kamer aparat├│w i system├│w rozpoznawania twarzy mog─ů by─ç naszymi animowanymi┬áawatarami.┬á

 

S┼éowo ÔÇ×emoticonÔÇŁ, czyli po┼é─ůczenie wyraz├│w ÔÇ×emotionÔÇŁ (emocje) oraz ÔÇ×iconÔÇŁ (ikona) wesz┼éo do j─Özyka codziennego tak┼╝e w Polsce, gdzie ma ju┼╝ nasz─ů pisowni─Ö: emotikon, emotikona, zdrobniale: ┬áemotka. Co ciekawe, S┼éownik J─Özyka Polskiego dopuszcza zar├│wno form─Ö m─Ösk─ů jak i ┼╝e┼äsk─ů.┬á

Jak ka┼╝de zjawisko w komunikacji i internecie, tak┼╝e emotikony podlegaj─ů zmianom i ewolucji. Gdy popularne tekstowe bu┼║ki otrzyma┼éy swoje obrazkowe odpowiedniki sta┼éy si─Ö ÔÇ×emojiÔÇŁ ÔÇô gotowymi do u┼╝ycia znakami graficznymi, kt├│re zamiast wpisywa─ç z klawiatury, wybieramy z menu wprost do wiadomo┼Ťci. Nazwa oznacza piktogram i pochodzi od po┼é─ůczenia japo┼äskiego ÔÇ×eÔÇŁ (jap. šÁÁ obraz) i ÔÇ×mojiÔÇŁ (jap. ŠľçňşŚ litera).

Emoji s─ů bardzo zr├│┼╝nicowane, cz─Östo producenci konkretnych urz─ůdze┼ä lub oprogramowania personalizuj─ů je na swoje potrzeby. Swoje w┼éasne projekty ikonek prezentuj─ů co jaki┼Ť czas popularni celebryci. Zrobili to ju┼╝ mi─Ödzy innymi: Kim Kardashian, Justin Bieber, Elen DeGeneres czy Charlie Sheen. ┬á

Popularne piktogramy nie raz wywoływały także awantury w internecie i mediach. 

Sze┼Ť─ç emoji, kt├│re zupe┼énie niespodziewanie zrobi┼éy cyber-burz─Ö:

1. Żółte buźki 

 

Apple wypuszczaj─ůc system operacyjny Mac OS X Yosemite do zestawu buziek o r├│┼╝nych kolorach sk├│ry dorzuci┼é ┼╝├│┼éte, kt├│re mia┼éy by─ç skierowane do u┼╝ytkownik├│w z Azji. Ju┼╝ wcze┼Ťniej systemy tej firmy pozwala┼éy na wyb├│r koloru sk├│ry piktogram├│w, jednak ┼╝├│┼éte pojawi┼éy si─Ö pierwszy raz i od razu wywo┼éa┼éy dyskusj─Ö. Internauci z Azji skar┼╝yli si─Ö, ┼╝e kolor jest zbyt intensywny i jest to k┼éanianie si─Ö rasowym stereotypom. ┼╗├│┼éty by┼é kolorem bazowym i by z niego zrezygnowa─ç nale┼╝a┼éo przestawi─ç go na inny ÔÇô wtedy istnia┼éa mo┼╝liwo┼Ť─ç wyboru ciemniejszych i ja┼Ťniejszych odcieni sk├│ry. Sam Apple t┼éumaczy┼é, ┼╝e ┼╝├│┼é─ç to nie rasizm a nawi─ůzanie do popularnej ikony ÔÇ×smileyÔÇŁ ÔÇô najpopularniejszej u┼Ťmiechni─Ötej bu┼║ki ┼Ťwiata.

2. Bakłażan 

Warzywo jakie jest, ka┼╝dy widzi ale internet nada┼é mu inne znaczenie. Piktogram by┼é u┼╝ywany jako okre┼Ťlenie penisa. U┼╝ywa┼é go mi─Ödzy innymi znany producent prezerwatyw Durex do promocji swoich produkt├│w. W 2015 Instagram zabroni┼é u┼╝ywania tej ikonki oraz hasztag├│w #eggplant i #eggplantfriday z powodu zbyt du┼╝ej ilo┼Ťci zdj─Ö─ç genitali├│w, kt├│ra zala┼éa serwis ÔÇô wed┼éug operator├│w ┼éama┼éy one regulamin serwisu.┬á

3. Smutna kupa

Jej weso┼éa wersja jest szalenie popularna. Smutna wywo┼éa┼éa kontrowersj─Ö: The Unicode Consortium (decyduj─ůca o typografii emoji) by┼éa wewn─Ötrznie podzielona, internauci tak┼╝e. Ostatecznie kupa nie wesz┼éa do u┼╝ytku, ale mo┼╝na si─Ö spodziewa─ç, ┼╝e pr─Ödzej czy p├│┼║niejÔÇŽ wyp┼éynie w jednej z paczek emoji. Wi─Öcej przeczytasz tutaj!

4. Czuj─Ö si─Ö grubo

Status FacebookÔÇÖa, kt├│ry zosta┼é oprotestowany przez 15 tysi─Öcy os├│b, kt├│re z┼éo┼╝y┼éy podpisy pod internetow─ů petycj─ů przeciwko ┼╝├│┼étej bu┼║ce z podw├│jnym podbr├│dkiem. Kampani─Ö przeciwko emoji zorganizowa┼éa Catherine Weingarten i organizacja Endangered Bodies przekonuj─ůca, ┼╝e waga nie jest uczuciem i jest to robienie sobie ┼╝art├│w z oty┼éo┼Ťci. Facebook zmieni┼é nazw─Ö statusu na ÔÇ×czuj─Ö si─Ö napchanyÔÇŁ.┬á

5. Burger

Tak, by┼éa awantura o burgera. W wersji Apple mia┼é plaster sera na kotlecie, w wersji Google pod nim, bezpo┼Ťrednio na dolnej bu┼éce. Szczeg├│┼é przyku┼é uwag─Ö pewnego internauty, ale postem z t─ů informacj─ů podzieli┼éo si─Ö oko┼éo 17 tysi─Öcy ludzi. Szef Google Sundar Pichai donosi┼é wtedy w mediach, ┼╝e pracownicy firmy rzucili wszystkie inne projekty by zatrzyma─ç hamburgerowy kryzys i poprawi─ç emoji.

6. Pary LGBT

Trzymaj─ůce si─Ö za r─Öce pary ch┼éopc├│w i dziewcz─ůt wywo┼éa┼éy lawin─Ö krytyki na wschodzie Europy. W spraw─Ö w┼é─ůczy┼é si─Ö rosyjski rz─ůd, kt├│ry na┼éo┼╝y┼é na Apple kar─Ö za propagowanie homoseksualizmu w wysoko┼Ťci 15 tysi─Öcy dolar├│w. Podobna kontrowersja pojawi┼éa si─Ö tak┼╝e w Indonezji, gdzie rz─ůd poprosi┼é operator├│w wszystkich komunikator├│w o wycofanie ikonek ┬áLGBT. W Indonezji homoseksualizm nie jest karalny, jednak pozostaje kontrowersyjnym tematem.┬á

 

Psychologia Emoji 

Od pocz─ůtku swojego fenomeny piktogramy i emocjonalne znaki tekstowe s─ů analizowane przez naukowc├│w. W 2014 Social Neuroscience opublikowa┼éo badanie, kt├│re wskazywa┼éo, ┼╝e m├│zg ludzki reaguje na weso┼ée ikonki w podobnych o┼Ťrodkach do tych, kt├│re rejestruj─ů pozytywne emocje na twarzach innych ludzi.┬á
Istniej─ů tak┼╝e dowody na to, ┼╝e emotki zmieniaj─ů nasze s┼éownictwo. Instagram zebra┼é statystyki z lat 2012-2015 i zauwa┼╝y┼é, ┼╝e wraz z ogromym wzrostem popularno┼Ťci piktogram├│w gwa┼étownie spada u┼╝ycie skr├│t├│w znanych ze slangu internetowego: lol (laughing out loud ÔÇô ┼Ťmiej─Ö si─Ö w g┼éos), rotfl (rolling on the floor laughing ÔÇô turlam si─Ö ze ┼Ťmiechu po pod┼éodze), bae (before anyone else ÔÇô przed kimkolwiek wcze┼Ťniej; oznaczaj─ůce osob─Ö, w kt├│rej jeste┼Ťmy zakochani).┬á

Istniej─ů badania potwierdzaj─ůce fakt, ┼╝e dob├│r przez nas u┼╝ywanych emotek wp┼éywa na relacje z innymi osobami (zar├│wno w pracy jak i prywatnie), a nawet samopoczucie.┬á

Nie brakuje jednocze┼Ťnie krytyk├│w piktogram├│w. Jonathan Jones na ┼éamach brytyjskiego The Guardian pisze otwarcie: ÔÇ×emotikony ┼Ťci─ůgaj─ů nas z powrotem do ┼Ťredniowiecza, a jedyne co mo┼╝emy z tym zrobi─ç to si─Ö u┼Ťmiecha─ç.ÔÇŁ Powo┼éuje si─Ö na badania profesor Vyv Evans z Bangor University dowodz─ůce, ┼╝e j─Özyk obrazkowy jest najsilniej rozwijaj─ůc─ů si─Ö metod─ů komunikacji w Wielkiej Brytanii.

B─Öd─ůcy znanym krytykiem sztuki Jones przekonuje, ┼╝e powr├│t do j─Özyka ikon, podobnego do egipskich hieroglif├│w, jest powa┼╝nym krokiem wstecz w ewolucji j─Özyka i spo┼éecze┼ästwa. Obawia si─Ö ograniczenia mo┼╝liwo┼Ťci komunikacyjnych oraz zatracenia abstrakcyjno┼Ťci j─Özyka pisanego, na kt├│r─ů pozwala┼é alfabet. Sw├│j pe┼éen emocji felieton ko┼äczy zestawieniem cywilizacji egipskiej, Maj├│w i mieszka┼äc├│w P├│┼énocnej Ameryki jako te, kt├│re korzysta┼éy z j─Özyk├│w obrazkowych. Ocenia, ┼╝e ograniczenia komunikacji doprowadzi┼éy do tego, ┼╝e nie wytworzy┼éy pewnych zdobyczy technologii, kt├│re pomog┼éyby im przetrwa─ç.┬á

Czy rzeczywi┼Ťcie ludzko┼Ť─ç jest zagro┼╝ona przez j─Özyk pe┼éen kolorowych ikonek? Dop├│ki szkolne lektury oraz wydawane (wci─ů┼╝ w du┼╝ych nak┼éadach) poczytne powie┼Ťci b─Öd─ů pisane literami, a nie obrazkami raczej nie ma si─Ö czego obawia─ç. Zreszt─ů warto przytoczy─ç te┼╝ z pozoru daleki, a jednak adekwatny przyk┼éad: komiks. Medium, kt├│re jeszcze kilka dekad temu uchodzi┼éo za niedojrza┼ée i zarezerwowane dla dzieci dzi┼Ť mo┼╝e nie┼Ť─ç tre┼Ťci proste i bardzo wymagaj─ůce dla czytelnika w ka┼╝dym wieku. W ko┼äcu emoji to tylko narz─Ödzie, reszta jest w naszych r─Ökach i g┼éowach.