Chociaż obecnie coraz więcej firm stara się ściągnąć pracowników z powrotem do biur, to workation nadal jest silną kartą przetargową zarówno dla pracowników, ale też dla pracodawców, którzy w ten sposób mogą zatrzymywać talenty bez konieczności dawania podwyżek lub przyciągać nowych pracowników, skuszonych elastycznością i wolnością.
Integracja zamiast balansu
Tradycyjne podejście do work-life balance zakładało, że praca i życie prywatne to dwie konkurujące ze sobą sfery. Eksperci, jak Martha Maznevski z Western University, sugerują, że workation to krok w stronę zdrowszej integracji życia z pracą. Zamiast odliczać dni do krótkiego urlopu, możemy pracować z domku w lesie, wydłużyć przerwę na lunch o spacer brzegiem jeziora i skończyć dzień pracy z widokiem na zachód słońca.
Dla nas, pracowników, oznacza to przede wszystkim elastyczność psychiczną. Badania wykazują, że zmiana otoczenia pomaga przełamać blokady twórcze i redukuje stres. Ponad 80% osób, które spróbowały tego modelu, twierdzi, że ich produktywność wzrosła. Jednak kij ma dwa końce. Workation wymaga żelaznej dyscypliny. Jeśli nie potrafisz wyłączyć powiadomień po godzinach, ryzykujesz, że nie odpoczniesz ani minuty, a „wyjazd” stanie się po prostu pracą w ładniejszym otoczeniu. Jak zauważa podróżniczka Vedika Bhaia, „wakacjowicz i workacjowicz to dwa różne gatunki” – jeśli jedziesz ze znajomymi, którzy tylko imprezują, Twoja praca zamieni się w koszmar.
Pułapka „wiecznej dostępności”, czyli jak workation karmi wypalenie
Wypalenie zawodowe nie bierze się z nadmiaru pracy, ale z braku skutecznej regeneracji. Największym zagrożeniem modelu workation jest zjawisko „wakacyjnego poczucia winy”. Pracując z plaży czy pensjonatu z widokiem na góry, czujemy, że jesteśmy na uprzywilejowanej pozycji i podświadomie staramy się udowodnić swoją przydatność. Odpowiadamy więc na maile szybciej, zostajemy po godzinach i boimy się odejść od komputera, by nikt nie pomyślał, że „się obijamy”.
W efekcie mózg nigdy nie przechodzi w tryb off. Zamiast odpoczywać, jesteśmy w stanie ciągłej czujności. Z czasem, gdy widok na góry staje się tylko tłem dla frustrujących rozmów na Zoomie, mózg zaczyna kojarzyć piękne krajobrazy ze stresem zawodowym. To prosta droga do stanu, w którym nawet po powrocie do domu nie potrafimy się zrelaksować i nawet prawdziwy urlop niewiele może pomóc, bo zwyczajnie nie będziemy w stanie naprawdę na nim odpocząć.
Jak przetrwać workation i nie zwariować? 5 złotych zasad
Aby wyjazd nie skończył się wizytą u terapeuty, warto wdrożyć twarde zasady higieny pracy zdalnej:
- Zasada „Twardego Odcięcia”: Ustal sztywne godziny pracy i po ich zakończeniu fizycznie schowaj laptopa do torby lub szafy. Widok służbowego sprzętu na stole podczas kolacji sprawia, że psychicznie wciąż jesteś w biurze.
- Planuj małe przygody: Nie czekaj z atrakcjami do końca wyjazdu. Zaplanuj 2-godzinną przerwę w środku dnia na spacer po lesie czy zwiedzanie lokalnego targu (oczywiście, o ile masz taką możliwość, jeśli nie, zrób to po godzinach). To właśnie te momenty dają poczucie „wakacji”.
- Komunikacja z zespołem: Wyraźnie zaznacz w kalendarzu i statusie na Slacku, w jakich godzinach jesteś dostępny. Transparentność redukuje lęk przed tym, że ktoś uzna Twoją nieobecność za lenistwo.
- Zadbaj o ergonomię: Praca z laptopem na kolanach przez 8 godzin na leżaku to recepta na ból kręgosłupa i szybkie zmęczenie. Jeśli planujesz pracować rzetelnie, musisz mieć biurko i wygodne krzesło. Fizyczny dyskomfort potęguje psychiczne zmęczenie i obniża efektywność, a tego nie chcemy.
- Osobny czas na „prawdziwy” urlop: Nigdy nie rezygnuj z całkowitego odcięcia. Workation to forma pracy, a nie wypoczynku i nie można tego mylić. Twój organizm potrzebuje przynajmniej tygodnia w roku, kiedy telefon jest wyłączony, a Ty nie wiesz, co dzieje się w firmie.
Workation – tak czy nie?
Jak to zwykle bywa, nie ma łatwiej odpowiedzi. Pewne jest jednak to, że ten trend obnażył naszą największą słabość: nieumiejętność odpoczywania bez zerkania w ekran. Z jednej strony, to genialna metoda na „doładowanie baterii” bez brania dni wolnych. Z drugiej – istnieje realne ryzyko, że nigdy nie poczujemy się w pełni na wakacjach. Pracuję zdalnie już od wielu lat i mogę śmiało powiedzieć, że nie jest to tak różowe, jak mogłoby się wielu osobom wydawać, bo naprawdę ciężko jest zachować zdrowy balans i rzeczywiście oddzielić życie zawodowe od prywatnego.
Workation to świetne uzupełnienie, ale nigdy nie powinien zastępować prawdziwego urlopu. Jeśli macie problem ze stawianiem granic samym sobie, możecie paść ofiarą tego trendu, zaburzając zarówno obie sfery życia, bo nie będziecie mogli w pełni skupić się na żadnej z nich. Jest to więc model idealny dla osób, które są świadomymi pracownikami. Dla innych workation może stać się pułapką, której biuro podąża za nimi nawet na plażę. Jeśli planujesz taki wyjazd, pamiętaj: 15 minut spaceru bez telefonu znaczy więcej niż 8 godzin pracy z widokiem na ocean, jeśli tego widoku i tak nie masz czasu zauważyć.
Na koniec jeszcze drobna rada — zanim zechcecie połączyć wakacje z pracą, sprawdźcie najpierw, czy Waszemu pracodawcy to nie przeszkadza. Jak bowiem zauważa Jolanta Zarzecka-Sawicka z Kancelarii Prawnej, wielu pracodawców boi się odpowiedzialności za BHP poza wyznaczonym miejscem pracy czy kwestii cyberbezpieczeństwa. Dobrze więc to wcześniej ustalić, by nie narobić sobie niepotrzebnych kłopotów.