Wystarczy podstawowa orientacja, żeby świat wokół nabrał warstw. Drzewo okazuje się klonem lub lipą, ptak nie jest już „jakimś wróblem”, a nocne niebo przestaje być chaosem punktów. Poniżej zebrałem pięć wyjątkowych, które pomogą Ci lepiej obserwować otaczającą Cię florę i faunę.
Ptaki. Przewodnik Collinsa – Zetterstrom Dan Svensson Lars Mullarney Killian
To jeden z najbardziej cenionych przewodników ornitologicznych dostępnych na rynku i jednocześnie pozycja, która łączy dwa światy: solidną wiedzę i realną użyteczność w terenie. Książka obejmuje ptaki Europy, Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, ale co najważniejsze, zawiera komplet gatunków, które możesz spotkać w Polsce – zarówno lęgowych, jak i przelotnych.
Przewodnik Collinsa nie jest książką do czytania od deski do deski. To narzędzie. Ilustracje pokazują ptaki w różnych szatach, pozycjach i wariantach upierzenia, co ma ogromne znaczenie przy obserwacjach w terenie. Opisy są zwięzłe, skupione na cechach diagnostycznych, różnicach między podobnymi gatunkami i zachowaniu.
Cena: około 150 zł
Dla kogo?
– osoby chcące nauczyć się świadomej obserwacji ptaków
– ambitni amatorzy i zaawansowani obserwatorzy
– czytelnicy, którzy wolą jedno solidne źródło zamiast kilku uproszczonych atlasów
Atlas drzew i krzewów – Aleksandra Halarewicz
Ten atlas to jedna z najlepszych propozycji dla osób, które chcą nauczyć się rozpoznawać drzewa i krzewy bez wchodzenia w akademickie szczegóły. Aleksandra Halarewicz stawia na obserwację i praktykę, a nie na suchą klasyfikację. Książka prowadzi czytelnika przez świat najczęściej spotykanych gatunków w Polsce, pokazując je takimi, jakimi naprawdę się z nimi spotyka – w parkach, lasach, przy drogach i na osiedlach.
To także bardzo dobra propozycja dla osób, które chcą wciągnąć w obserwację przyrody dzieci lub młodszych czytelników. Atlas nie onieśmiela objętością ani stylem, a jednocześnie daje solidne podstawy do dalszego pogłębiania wiedzy. Sprawdza się zarówno w terenie, jak i jako punkt odniesienia po powrocie do domu.
Cena: około 30–50 zł
Dla kogo?
– osoby chcące nauczyć się rozpoznawania drzew i krzewów
– spacerowicze, miłośnicy parków i lasów
– rodziny z dziećmi i nauczyciele
Atlas gwiazd – Przemysław Rudź
Ten atlas to propozycja dla osób, które chcą zrozumieć nocne niebo bez wrażenia, że właśnie zapisały się na kurs astronomii. Przemysław Rudź podchodzi do tematu metodycznie, ale bardzo po ludzku. Książka prowadzi czytelnika przez mapy nieba w sposób uporządkowany i logiczny, pokazując, jak odnajdywać gwiazdy i gwiazdozbiory widoczne z Polski w różnych porach roku.
Najważniejszą częścią atlasu są czytelne mapy nieba, przygotowane z myślą o obserwacjach wizualnych. Nie wymagają teleskopu ani specjalistycznego sprzętu. Wystarczy spojrzeć w górę i porównać układ gwiazd z tym, co znajduje się na stronie. Autor tłumaczy, jak orientować mapy, jak korzystać z nich w praktyce i jak unikać typowych błędów początkujących obserwatorów. To wiedza, która bardzo szybko procentuje podczas pierwszych samodzielnych obserwacji.
Cena: około 25–35 zł
Dla kogo?
– osoby zaczynające obserwację nocnego nieba
– miłośnicy astronomii amatorskiej
– czytelnicy szukający atlasu do regularnego użytku
Czytanie z chmur. Jak przewidywać pogodę – Oliver Perkins
Ta książka uczy jednej, bardzo konkretnej umiejętności: patrzenia w niebo ze zrozumieniem. Oliver Perkins nie próbuje robić z czytelnika meteorologa ani nie zamienia obserwacji pogody w wykład akademicki. Zamiast tego pokazuje, że chmury są czytelnym systemem znaków, jeśli tylko wiesz, na co zwracać uwagę. I nagle okazuje się, że prognoza pogody może zaczynać się nad Twoją głową, a nie w aplikacji w telefonie.
To bardzo dobra propozycja dla osób, które spędzają czas na zewnątrz – w górach, nad wodą, na rowerze czy po prostu na długich spacerach. Książka nie wymaga ciągłego czytania. Można do niej wracać fragmentami, traktując ją jak podręczny przewodnik obserwatora.
Cena: około 35–50 zł
Dla kogo?
– osoby ciekawe pogody i zjawisk atmosferycznych
– turyści, żeglarze, miłośnicy aktywności outdoorowych
– czytelnicy szukający praktycznej wiedzy bez teorii
Kieszonkowy atlas ptaków – Król Jan
Na koniec coś dla tych, którzy cenią prostotę i mobilność. Kieszonkowy atlas ptaków nie aspiruje do bycia kompletnym kompendium, ale właśnie dlatego jest tak użyteczny. Obejmuje najczęściej spotykane gatunki i skupia się na szybkim rozpoznaniu w terenie. Krótkie opisy i czytelne ilustracje pozwalają w kilka minut dojść do właściwego wniosku.
To książka, z którą dosłownie wyjdziesz z domu. Mieści się w plecaku, torbie, a nawet większej kieszeni kurtki. Idealna na spontaniczne spacery, wycieczki rowerowe czy wypady za miasto. Często okazuje się, że to właśnie po takie proste przewodniki sięga się najczęściej, bo nie wymagają planowania ani przygotowań.
Cena: około 18-25 zł
Dla kogo?
– osoby często spacerujące
– początkujący obserwatorzy ptaków
– dzieci i młodzież
Przyroda przestaje być tłem
Atlasy przyrodnicze nie próbują udowadniać, że wiesz za mało. One po prostu podpowiadają, gdzie spojrzeć. Po jakimś czasie łapiesz się na tym, że drzewa przestają być jednolitą zielenią, ptaki nie pojawiają się przypadkiem, a chmury zaczynają coś sugerować jeszcze zanim zmieni się pogoda. Nocne niebo też nagle robi się bardziej czytelne, jakby ktoś delikatnie uporządkował chaos.
Dobra książka działa tu jak cichy towarzysz. Na początku jest pod ręką, potem coraz rzadziej do niej zaglądasz, bo wiele rzeczy zaczynasz kojarzyć sam. I to jest ten moment, w którym obserwowanie przyrody przestaje być „oglądaniem”. Po prostu wiesz więcej i widzisz więcej.