Z badań CBOS wynika, że w 2016 r. ponad 89 proc. Polaków zażywało przynajmniej jeden lek lub suplement diety, którego tak naprawdę nie potrzebowało. I nic dziwnego, bo zdecydowana większość z nich to osoby w dobrym stanie zdrowia. Co gorsza, aż 90 proc. z nas zażywa takie preparaty na własną rękę, bez konsultacji z lekarzem. Tabletkami karmimy nawet najmłodszych – co piąte dziecko poniżej 7. roku życia zażywało leki na alergię, a suplementy diety aż połowa.


Według badań firmy IQVIA Polska jest w gronie dziesięciu krajów, w których wydatki na preparaty bez recepty w aptekach są największe w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Co roku kupujemy ok. 700 mln opakowań takich leków za łączną kwotę przekraczającą 9 mld zł. „Nadmierna konsumpcja leków powoduje liczne zagrożenia dla zdrowia i życia: niekontrolowane kombinacje lekowe obarczone są dużym ryzykiem wystąpienia niekorzystnych interakcji, wzrasta częstość powikłań polekowych, 6–13 proc. hospitalizacji spowodowanych jest błędami lekowymi” – alarmował na łamach portalu rynekaptek.pl Walenty Zajdel z Okręgowej Izby Aptekarskiej w Krakowie. Jego zdaniem odpowiadają za to m.in. reklamy farmaceutyków zalewające media elektroniczne, zwłaszcza radio i telewizję. Producenci wydają na ten cel ponad 4 mld zł rocznie.

NARKOTYK W SYROPIE

Niektóre preparaty dostępne bez recepty mogą być celowo nadużywane, ponieważ działają jak narkotyki. Wywołują odurzenie, poprawiają nastrój i ułatwiają nawiązywanie kontaktów towarzyskich. Są popularne zwłaszcza wśród młodzieży i młodych dorosłych. W tabletkach i syropach przeciwkaszlowych znajduje się kodeina, która jest lekiem opioidowym. Jej nadużywanie może powodować uzależnienie. U większości osób około 10 proc. dawki kodeiny zamienia się w morfinę, a u ludzi szybko metabolizujących ten procent jest znacznie wyższy, zatem trudno prze widzieć, jak ostatecznie zareaguje konkretny pacjent.

W efekcie nawet dawki terapeutyczne stosowane w leczeniu suchego kaszlu mogą wywołać efekt euforyzujący, a następnie objawy abstynencyjne po odstawieniu. Osoba nadużywająca kodeiny będzie cierpiała na zaparcia, zaburzenia nastroju, może skarżyć się na zmęczenie albo sięgać po coraz wyższe dawki leku. Do objawów zalicza się także senność i apatię, brak uczucia głodu i popędu seksualnego. Bezpieczniejszym zamiennikiem dla kodeiny miał być dekstrometrofan, również mający działanie przeciwkaszlowe. Jednak od 2007 r. oddziały toksykologii w polskich szpitalach przyjmują coraz więcej osób i to coraz młodszych, które zatruły się tym preparatem.