Nowy obiekt ma około 22 metrów średnicy i pojawił się gdzieś między grudniem 2009 a grudniem 2012 roku. Badacze namierzyli go dlatego, że Księżyc został sfotografowany wcześniej i później niemal jak ta sama scena w dwóch klatkach filmu. Na jednej dekoracja jest jeszcze nienaruszona, na drugiej widać już świeży ślad po kosmicznym pocisku.
Nowa piega na twarzy Księżyca
Zespół LROC opisał ten krater niemal jak nowy pieg na księżycowej twarzy i jest w tym coś bardzo trafnego. Nie chodzi o gigantyczną ranę widoczną z Ziemi gołym okiem, lecz o niewielką, jasną bliznę, która odcina się od starszego, przygaszonego otoczenia. Właśnie ta jasność zdradza jego młody wiek. Materiał wyrzucony podczas uderzenia jest świeży, mniej “zwietrzały” przez warunki kosmiczne, więc odbija światło wyraźniej niż otaczający go regolit.
To trochę jak ślad po łopacie na starym, przykurzonym podwórku. Kiedy ktoś nagle rozkopie ziemię, od razu widać różnicę między warstwą, która długo leżała na wierzchu, a tą dopiero co odsłoniętą spod spodu. Na Księżycu działa to podobnie, tylko zamiast łopaty mamy pędzący przez próżnię odłamek skalny, a zamiast kurzu z działki – pył, który pamięta historię całego Układu Słonecznego.
Dodatkowo wokół nowego krateru widać charakterystyczne promienie wyrzuconego materiału. NASA wyjaśnia, że takie jasne smugi powstają, gdy wyrzucona po uderzeniu materia opada z powrotem na powierzchnię. Część odłamków może nawet wybijać wtórne, mniejsze kratery. To sprawia, że nawet niewielkie zderzenie nie kończy się jednym prostym dołkiem, lecz raczej krótkim, gwałtownym spektaklem geologicznym.
Księżyc wciąż żyje bombardowaniem
Najciekawsze jest przypomnienie, że Księżyc nie jest muzealnym eksponatem pod szklaną gablotą. On wciąż znajduje się na linii ognia. Owszem, epoka największych zderzeń, które rzeźbiły całe baseny uderzeniowe, dawno minęła, ale mniejsze obiekty nadal trafiają w jego powierzchnię. LROC wprost podkreśla, że takie świeże kratery powstają również dziś.
Na Ziemi podobne ślady bardzo często znikają. Mamy atmosferę, pogodę, wodę, roślinność i tektonikę, czyli cały zestaw narzędzi do zamazywania dawnych uderzeń. Księżyc nie ma tego luksusu ani tego problemu. Nie ma tam deszczu, który rozmyje krawędzie, nie ma wiatru, który rozwieje ślady, nie ma roślin, które przykryją bliznę nowym życiem. Raz wybity znak zostaje na długo, czasem na niewyobrażalnie długo.
Właśnie dlatego Srebrny Glob jest dla planetologów czymś w rodzaju archiwum bez konserwatora i bez ekipy sprzątającej. Każdy krater to zapis konkretnego zdarzenia, a cała powierzchnia przypomina księgę, w której kolejne strony nie są wyrywane. Gdy naukowcy znajdują nowy ślad i potrafią zawęzić czas jego powstania do kilku lat, dostają bezcenny punkt odniesienia do badania tempa współczesnych uderzeń i zmian zachodzących na księżycowym gruncie.
Zdjęcia jak zapis monitoringu z kosmosu
Sama metoda wykrycia robi równie duże wrażenie jak obiekt. Badacze nie przeczesują Księżyca wyłącznie “na oko”, licząc na łut szczęścia. Korzystają z analiz czasowych, czyli porównują fotografie tych samych obszarów wykonane w różnych momentach misji. Jeśli między jednym ujęciem a drugim pojawi się nowa jasna plama, zmieniony układ cieni albo świeży rozrzut materiału, wiadomo, że powierzchnia zdążyła się zmienić.
To działa trochę jak sprawdzanie nagrania z monitoringu parkingu po stłuczce. Nikt nie musi widzieć samego momentu uderzenia, żeby stwierdzić, że wcześniej maska była cała, a później już nie. Różnica polega na skali: zamiast parkingu mamy bezkresny krajobraz Księżyca, zamiast samochodu – powierzchnię bombardowaną przez skały z przestrzeni kosmicznej, a zamiast jednej kamery – niezwykle precyzyjny instrument krążący wokół naszego satelity od 2009 roku.
Lunar Reconnaissance Orbiter został wysłany właśnie po to, by tworzyć możliwie szczegółową mapę Księżyca i badać jego zasoby oraz historię. W ciągu lat misja nie tylko fotografowała miejsca lądowań i cieniste kratery, ale też rejestrowała ślady współczesnych uderzeń. Dzięki temu Księżyc przestaje być wyłącznie pomnikiem dawnych kataklizmów, a zaczyna wyglądać jak świat, na którym procesy uderzeniowe po prostu nigdy się nie skończyły – jedynie zwolniły tempo.
Źródła: Sci Tech Daily; NASA