Laboratoria na całym świecie od lat pracują z płaskimi, dwuwymiarowymi nanomateriałami. Ich właściwości są niezwykłe, ale co by się stało, gdyby taki atomowy arkusz… zwinąć w rurkę? Pomysł wydaje się prosty, ale konsekwencje mogą być przełomowe. Naukowcy z Uniwersytetu Drexel postanowili to sprawdzić i odkryli zupełnie nowy rozdział w historii zaawansowanych materiałów. Zespół opracował metodę, […]

W archeologii są miejsca, które działają jak kamienie milowe. Monte Verde przez lata było właśnie takim punktem. To stanowisko w południowym Chile uchodziło za jeden z najmocniejszych dowodów na to, że ludzie dotarli do Ameryki Południowej wcześniej, niż pozwalała na to dawna, wygodna i długo dominująca wizja “Clovis first”. Jeśli bowiem w Chile rzeczywiście istniał […]

Niektóre odkrycia brzmią jak kolejna geologiczna notka, a w praktyce pachną wielką polityką, przemysłem i technologicznym wyścigiem. Tak właśnie jest z nowymi informacjami z chińskiego Syczuanu, gdzie potwierdzono ogromne zasoby tlenków metali ziem rzadkich, a przy okazji także wielkie złoża fluorytu i barytu. W liczbach wygląda to imponująco: około 9,67 mln ton tlenków metali ziem […]

Przez lata dwutlenek węgla był w debacie publicznej przedstawiany głównie jako końcowy produkt spalania, coś w rodzaju rachunku wystawionego cywilizacji przemysłowej. Chemicy patrzą jednak na niego trochę inaczej. Widzą cząsteczkę upartą, stabilną, trudną do ruszenia, ale wciąż użyteczną, jeśli znajdzie się sposób, by namówić ją do kolejnej reakcji i to właśnie tu zaczyna się cała […]

Na powierzchni naszej gwiazdy od dawna widać pewną uporządkowaną grę pozorów. Co około 11 lat pole magnetyczne Słońca odwraca się, a plamy słoneczne pojawiają się na średnich szerokościach i stopniowo przesuwają się ku równikowi. Na wykresach układa się to w charakterystyczny “motylkowy” wzór, dobrze znany fizykom Słońca. Problem polegał na tym, że przez dekady widzieliśmy […]

Przez sześć dekad jedno z najważniejszych miejsc w historii eksploracji kosmosu pozostawało ukryte. Gdzie dokładnie spoczął pierwszy obiekt, który miękko wylądował na Księżycu i przesłał nam jego zdjęcia? To pytanie dręczyło historyków i entuzjastów kosmonautyki przez całe dziesięciolecia. Teraz, w dobie zaawansowanych technik analizy obrazu i satelitarnych obserwacji, odpowiedź zdaje się być na wyciągnięcie ręki. […]

Obserwując Arktykę z satelitów, naukowcy dostrzegają coś więcej niż tylko dramatyczne widowisko płonącej tundry. Coraz częstsze i intensywniejsze pożary wywołują łańcuch zdarzeń, których konsekwencje wykraczają daleko poza spalone połacie lasu. Mechanizm ten, choć subtelny w początkowych etapach, może w dłuższej perspektywie stać się jednym z kluczowych czynników przyspieszających zmiany klimatyczne na całej planecie. Badacze z […]

Zwierzęta potrafią wygrywać nie siłą, tylko manipulacją: odwracają uwagę rywali, wysyłają mylące sygnały i “kradną” okazje w ostatniej sekundzie. Pytanie brzmi, czy to tylko skuteczny trik, czy już świadome oszustwo oparte na rozumieniu cudzej głowy. U ludzi oszustwo ma zwykle komponent psychologiczny. Kłamię, bo wiem, że ty czegoś nie wiesz. Gram twoim obrazem świata. U […]

Zespół badaczy z pekińskiego Uniwersytetu Tsinghua opracował strukturę, która w przyszłości mogłaby znacząco wpłynąć na walkę ze zmianami klimatu. Mowa o stabilnym superatomie złożonym z 45 atomów miedzi, oznaczonym jako Cu45. Brzmi to może jak wyjęte z zaawansowanego podręcznika chemii kwantowej, ale naukowcy widzą w tym bardzo praktyczne zastosowanie: konwersję dwutlenku węgla – głównego sprawcy […]

Technologie hipersoniczne, pozwalające na osiąganie prędkości wielokrotnie przewyższających prędkość dźwięku, to dziś jeden z najbardziej konkurencyjnych obszarów badań. W tym globalnym wyścigu coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność Australia, za sprawą firmy Hypersonix Launch Systems. Jej najnowsze osiągnięcia wzbudzają ciekawość. Firma z Queensland pochwaliła się ostatnio pomyślnym przejściem kluczowego etapu badań naziemnych. Chodzi o testy wibracyjne […]

W przyrodzie “wieczna młodość” nie wygląda jak magia, tylko jak sprytna biologia: stała wymiana komórek, regeneracja i bardzo powolne tempo życia. Niektóre organizmy naprawdę nie pokazują typowych oznak starzenia – ale to wciąż nie znaczy, że są nieśmiertelne. Kiedy mówimy “starzenie”, zwykle mamy na myśli coś intuicyjnego: z czasem organizm działa gorzej, częściej choruje i […]

Co się dzieje na Marsie, gdy zapada noc? Temperatura spada poniżej minus 70 stopni Celsjusza, a ciemność obejmuje pustkowia na ponad pół ziemskiej doby. To właśnie w takich ekstremalnych warunkach łazik Curiosity postanowił zapalić światło, wykonując coś, co na Ziemi wydaje się banalne, lecz na Czerwonej Planecie graniczy z technologicznym majstersztykiem. Pod koniec 2025 roku […]

Czy w Układzie Słonecznym dryfują niezauważone pozostałości po kometach, które dawno miały już nie istnieć? Astronomowie od lat próbują odpowiedzieć na to pytanie, prowadząc systematyczne, choć jak dotąd bezowocne, polowanie. To przedsięwzięcie, które więcej mówi o wyzwaniach współczesnej astronomii niż o samym poszukiwanym obiekcie. Od 2020 roku trwają intensywne poszukiwania szczątków konkretnej, martwej komety. Sześć […]

Branża lotnicza, odpowiedzialna za znaczną część globalnych emisji, intensywnie poszukuje rozwiązań, które pozwolą jej stać się bardziej ekologiczną. Wśród licznych koncepcji, od zrównoważonego paliwa lotniczego po całkowicie elektryczne maszyny, na poważnie rozważa się też ścieżkę hybrydyzacji. Jeden z kluczowych graczy na rynku silników lotniczych postanowił przetestować tę drogę w praktyce. Rolls-Royce, we współpracy z norweskim […]

W głębi lodowych olbrzymów, takich jak Neptun czy Uran, dzieje się coś dziwnego. Wbrew temu, co widzimy na Ziemi, woda nie występuje tam w formie znanego nam lodu czy oceanu. Pod wpływem niewyobrażalnego ciśnienia i żaru zmienia się w coś zupełnie innego – egzotyczną, prawie metaliczną materię. To właśnie ta niezwykła substancja może być kluczem […]

Przez całe dziesięciolecia pochodzenie niektórych z najrzadszych pierwiastków we wszechświecie pozostawało w sferze spekulacji. Naukowcy wreszcie dokonali czegoś, co jeszcze niedawno uznawano za niemal niemożliwe – przeprowadzili laboratoryjny pomiar kluczowej reakcji jądrowej. Nie jest to co prawda jeszcze pełne rozwiązanie zagadki, ale wyraźny sygnał, że wchodzimy w nową erę badań astrofizyki jądrowej. W centrum zainteresowania […]

Wielka Rafa Koralowa od lat znajduje się na pierwszej linii frontu zmian klimatycznych. Liczne doniesienia o masowym blaknięciu koralowców, wywołanym przez ocieplające się morza, są już niemal stałym elementem wiadomości. Okazuje się jednak, że walka o ochronę tego wyjątkowego ekosystemu jest pełna zaskakujących zwrotów akcji, a dobroczynne działania w jednym obszarze mogą przynieść nieoczekiwane, negatywne […]

Światło w szkolnej wersji fizyki jest dość grzeczne. Wchodzi do materiału, zwalnia, załamuje się zgodnie z regułą, którą da się narysować linijką, i generalnie zachowuje się jak dobrze wychowany gość. Tymczasem naukowcy z TU Delft i Radboud University pokazali materiał, który tę grzeczność wyraźnie podkopuje. Chodzi o dwuwymiarowy ferroelektryk CuInP₂S₆, w skrócie CIPS, w którym […]

Przez około 150 lat obowiązywała intuicja, że jeśli znamy na powierzchni dwie rzeczy – odległości mierzone po niej oraz średnią krzywiznę – to powinniśmy umieć odtworzyć jej kształt. Nowy wynik pokazuje, że to nie zawsze działa. Naukowcy skonstruowali dwie różne, zwarte powierzchnie w kształcie torusów, które mają dokładnie tę samą metrykę i tę samą średnią […]

Ciepło zwykle kojarzy się z czymś zdradliwie szczerym. Rozgrzany silnik zdradza swoją obecność, nagrzany budynek świeci w podczerwieni, a kamera termowizyjna bezlitośnie pokazuje, gdzie coś pracuje, płynie albo ucieka. Tym ciekawsze jest nowe osiągnięcie fizyków z UNSW, którzy pokazali sposób przesyłania informacji właśnie w promieniowaniu cieplnym – tak, by dla wolniejszego obserwatora całość wyglądała jak […]

Kosmiczne śmieci przez lata były problemem dość abstrakcyjnym. Coś tam krąży nad głową, coś czasem spala się w atmosferze, czasem kontrolerzy lotów i operatorzy satelitów zaciskają zęby. Ale na Ziemi ten temat zwykle brzmiał jak statystyka bez twarzy. Tymczasem historia zna już jedną osobę, która naprawdę została trafiona przez odłamek z kosmosu. I wszystko wskazuje […]

Chemia rzadko funduje sceny, które wyglądają jak odkrycie nowego ruchu na starej planszy. Częściej dopracowuje znane sztuczki: trochę szybciej, trochę czyściej, trochę taniej. Tym razem sprawa jest bardziej intrygująca. Zespół z Flinders University opisał wcześniej nieznany typ reakcji wymiany wiązań siarka–siarka, nazwany trisulfide metathesis. Najbardziej niezwykłe jest to, że proces zachodzi samorzutnie w temperaturze pokojowej, […]

Pył pustynny brzmi jak coś, co co najwyżej brudzi samochody w Europie i robi mleczne niebo nad miastem. Tymczasem nowe badanie pokazuje, że jego rola jest znacznie bardziej wyrafinowana. Drobiny niesione z odległych pustyń pomagają chmurom zamarzać w północnej hemisferze, a to wpływa i na to, ile światła odbijają, i na to, jak produkują deszcz […]

Liczba π ma w sobie coś z matematycznej gwiazdy rocka. Wszyscy ją znają, prawie nikt nie potrafi jej domknąć, a mimo to co jakiś czas ktoś znów próbuje pobić rekord w dopisywaniu kolejnych cyfr po przecinku. Tym razem nie skończyło się na symbolicznym poprawieniu wyniku. Nowy rekord dosłownie przeorał poprzedni: zespół StorageReview obliczył π do […]