Nowe rekomendacje Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej dla dzieci powyżej 6 roku życia próbują uporządkować profilaktykę jamy ustnej w momencie, kiedy dziecko wchodzi w wiek szkolny. To czas, gdy rośnie samodzielność, pojawiają się nowe nawyki żywieniowe, a higiena zaczyna rozjeżdżać się między domem, szkołą i zajęciami dodatkowymi. Zęby stają się czymś, co ma działać w tle […]

Są takie miejsca na Ziemi, które działają jak ukryte płuca planety – niby daleko od ludzi, niby niewidoczne, a jednak to tam rozgrywają się procesy, które wpływają na klimat i cały morski łańcuch pokarmowy. Południowy Ocean wokół Antarktydy jest właśnie takim miejscem: co roku pojawiają się tam ogromne zakwity fitoplanktonu, które pochłaniają CO₂ i karmią […]

Elektryki od lat wygrywają tabelkami: moment obrotowy od zera, cisza, brutalne przyspieszenie bez wysiłku. Tyle że w tej ciszy i płynności wielu kierowców słyszy coś jeszcze: brak dramaturgii. Hyundai postanowił więc zrobić rzecz przewrotną – dodać do auta na prąd coś, czego ono technicznie nie potrzebuje. I zrobić to tak, żeby działało nie jak żart, […]

Słońce potrafi wyglądać jak stabilna żarówka na niebie, ale to tylko złudzenie wynikające z dystansu. W rzeczywistości jego atmosfera bywa bardziej podobna do sprężyny skręconej do granic wytrzymałości – a rozbłysk słoneczny jest momentem, w którym ta sprężyna nagle puszcza. Najnowsza analiza obserwacji z sondy Solar Orbiter sugeruje jednak, że to puszczenie rzadko przypomina pojedynczy […]

Ptaki od dawna podkładały naukowcom nogę jednym szczegółem: ich siatkówka jest czysta optycznie, bo w środku nie ma plątaniny naczyń krwionośnych. Tyle że siatkówka to tkanka o kosmicznych wymaganiach energetycznych – zwykle bez tlenu szybko by się poddała. A jednak ptaki widzą ostro, szybko i precyzyjnie nawet w warunkach, w których człowiekowi zaczęłoby się robić […]

W komputerach kwantowych bywa tak, że największym wrogiem nie jest brak mocy obliczeniowej, tylko… zwyczajne otoczenie. Mikroskopijne drgania, buczenie od układów chłodzenia czy wahania pola magnetycznego – dla klasycznej elektroniki to tło, dla pułapkowanych jonów potrafi być wyrokiem. Dlatego coraz częściej przełomy nie wyglądają jak nowy kubit czy sprytniejszy algorytm, tylko jak lepiej zaprojektowana infrastruktura. […]

W fizyce materii skondensowanej są takie historie, które brzmią jak żart, dopóki ktoś nie pokaże wykresów: ta sama interakcja, która przez dekady uchodziła za hamulec magnetyzmu, potrafi nagle stać się jego sprzymierzeńcem. I nie potrzeba do tego egzotycznych warunków, tylko jednego parametru, o którym zwykle mówi się mimochodem: rozmiaru spinu. Właśnie ten detal okazał się […]

Kometa 3I/ATLAS to jeden z tych kosmicznych gości, którzy wpadają do Układu Słonecznego jak turysta z innej galaktycznej dzielnicy: pojawia się, robi zamieszanie w teleskopach i znika, zanim zdążymy dopytać o szczegóły. W tym przypadku szczegóły są wyjątkowo smakowite, bo w jej otoczce gazowo-pyłowej wykryto zestaw związków organicznych, które brzmią jak początek opowieści o chemii […]

Słowo tłuszcz wciąż działa jak alarm: nadmiar szkodzi, więc najlepiej go jak najszybciej pozbyć się z organizmu. Tyle że biologia nie jest moralitetem o złych kilogramach. Tkanka tłuszczowa potrafi być magazynem energii, ale też aktywnym narządem, który wysyła sygnały chemiczne do innych układów i to czasem sygnały zaskakująco pomocne. Właśnie dlatego ostatnie wyniki badań wywracają […]

Elektryczne silniki kojarzą się z miedzią, magnesami i sztywną mechaniką zamkniętą w obudowie. A tu nagle pojawia się pomysł, który brzmi jak z warsztatu soft-robotyki: zamiast klasycznego wirnika i stojana pracuje… kropla ciekłego metalu. I co ważne, nie jako efektowna ciekawostka, tylko jako układ, który realnie potrafi wytworzyć stabilny ruch obrotowy w małej skali. W […]

Woskowanie łańcucha na gorąco jeszcze niedawno było rytuałem dla cierpliwych: garnek, drut, brudne rękawiczki i wieczór poświęcony temu, żeby napęd wreszcie przestał wyglądać jak lepka mieszanka oleju i piasku. Dziś ta metoda wraca do łask, bo daje coś, czego klasyczne smary często nie potrafią: suchy napęd, mniej syfu na zębatkach i wyraźnie mniejszą potrzebę szorowania […]

W dyskusjach o autach elektrycznych temat baterii działa jak magnes na emocje. Jedni mówią, że to element eksploatacyjny jak każdy inny, drudzy widzą w nim tykającą bombę kosztów. Problem w tym, że przez lata dominowały opowieści, a nie twarde liczby z realnych samochodów. Teraz tych liczb jest coraz więcej, bo floty EV zdążyły już przejechać […]

Czasem planeta daje o sobie znać bez trzęsienia ziemi, bez erupcji i bez choćby jednego alarmu w aplikacji pogodowej. W danych satelitarnych z połowy lat 2000. pojawił się krótki, ale ogromny ślad – jakby ktoś na moment przestawił rozkład masy pod Atlantykiem, a Ziemia odpowiedziała delikatnym, niemal niewyczuwalnym muśnięciem grawitacji. Najciekawsze w tej historii jest […]

Na rynku aut zelektryfikowanych dzieje się coś ciekawego: producenci coraz rzadziej mówią wyłącznie o tym, ile kilometrów przejedzie samochód i jak szybko ładuje się bateria. Coraz częściej temat schodzi na architekturę napędu, czyli na to, jak ta cała energia w ogóle jest układana w aucie i kto nią zarządza. W tym kontekście głośno zrobiło się […]

Van Rysel FTP² wygląda jak rower, który uciekł z tunelu aerodynamicznego prosto na halę targową. To konceptowy e-bike do jazdy na czas, zbudowany nie po to, by trafić do sklepów, tylko by sprawdzić, gdzie dziś realnie leży granica prędkości, integracji i kontroli w kolarskim sprzęcie. Co ważne: to nie jest kolejny e-road udający klasyczną szosę. […]

Dwutlenek węgla ma w debacie klimatycznej reputację problemu, który trzeba złapać i schować. Tyle że coraz częściej pojawia się druga ambicja: złapać i… zrobić z niego surowiec. Najnowszy przykład jest o tyle ciekawy, że nie opiera się na egzotycznych metalach ani kosmicznie drogich składnikach, tylko na manganie – jednym z bardziej pospolitych pierwiastków w chemii […]

Woda ma opinię najbardziej zwyczajnej substancji we Wszechświecie. A jednak wystarczy wrzucić ją w warunki panujące tysiące kilometrów pod chmurami Urana i Neptuna, żeby przestała pasować do jakiejkolwiek szkolnej definicji. W głębi lodowych gigantów nie jest ani lodem, ani cieczą. Jest czymś, co przewodzi prąd jak metal, a jednocześnie zachowuje się jak ciało stałe. Najświeższy […]

Zanim na Ziemi pojawiły się dinozaury, ryby i pierwsze lasy, po dnie pradawnych mórz pełzały organizmy, które dopiero “uczyły się” bycia zwierzętami. Ich skamieniałości to dziś jedne z najważniejszych wskazówek, jak naprawdę wyglądał początek złożonego życia na naszej planecie. Wyobraź sobie Ziemię, na której nie ma jeszcze ryb, drapieżników ani raf. Jest ocean, osady i […]

Zwierzęta rzadko odpowiadają na zagrożenie siłą. Zamiast tego wykorzystują inne strategie – modyfikują sygnały wzrokowe, chemiczne i behawioralne, by zniechęcić drapieżnika. To efekt milionów lat selekcji, która nagradza spryt, nie siłę. Najlepszą obroną nie jest ucieczka. Jest nią manipulacja cudzym mózgiem. Tak działa ewolucja. Zwierzę, które potrafi zmusić drapieżnika do zawahania, błędu albo złej decyzji, […]

Okazuje się, że dobrze ugruntowane teorie mogą stanąć pod znakiem zapytania, gdy eksperyment pokaże coś, czego nikt się nie spodziewał. Ostatnie doniesienia z Uniwersytetu Technicznego w Wiedniu sugerują, że nasze rozumienie materii, zwłaszcza tej o egzotycznych własnościach, może wymagać istotnego przewartościowania. W centrum zainteresowania znalazł się materiał oznaczany skomplikowaną formułą CeRu₄Sn₆. W ekstremalnie niskich temperaturach, […]

Na Księżycu czas nie płynie tak samo, jak na Ziemi. I to nie jest filozofia ani metafora, tylko praktyczny problem, który zaczyna boleć dokładnie wtedy, gdy próbujesz lądować autonomicznie, synchronizować systemy łączności i prowadzić nawigację z dokładnością do metrów. Właśnie dlatego coraz częściej mówi się o księżycowym standardzie czasu – takim, który nie będzie tylko […]

Historia zaczyna się jak scenariusz filmowy: w syberyjskiej zmarzlinie znajduje się zmumifikowany wilczy szczeniak sprzed tysięcy lat, a w jego żołądku – kawałki mięsa z ostatniej uczty. Tyle że finał tej opowieści jest czysto naukowy: z tego niestrawionego mięsa udało się odczytać kompletny genom nosorożca włochatego, jednego z najbardziej ikonicznych zwierząt epoki lodowcowej. I to […]

Pierwszy zapłon plazmy w urządzeniu fuzyjnym to moment, który z boku wygląda jak mały krok w laboratorium, a w praktyce decyduje o tym, czy cała koncepcja ma sens poza slajdami z symulacjami. Właśnie taki etap zaliczył teraz kompaktowy prototyp oznaczony jako C3, który po zaledwie dwóch miesiącach montażu przeszedł do pracy i wygenerował pierwsze impulsy […]

Księżyc jest dziwnie… jednostronny. Ta strona, którą widzimy z Ziemi, ma wielkie, ciemne równiny po dawnych wylewach lawy. Ta druga – niewidoczna bez sondy, wygląda jak surowa, poszarpana skorupa, z grubszą warstwą skał i znacznie skromniejszą historią wulkanizmu. Przez dekady dało się to opisać, ale trudno było to wyjaśnić jednym, przekonującym mechanizmem. Teraz wreszcie mamy […]