Podczas 2. European Summit on Cancer Prevention and Control, Warszawa na jeden dzień stała się stolicą europejskiej profilaktyki onkologicznej. Podejmowano tematykę czynników ryzyka różnych nowotworów, w tym tych będących konsekwencją otyłości czy uzależnienia od nikotyny.
Debatę zdominowała jednak dyskusja dotycząca wirusa HPV i wykorzystywania wszelkich możliwości profilaktyki w tym zakresie, w tym powszechnie dostępnego skriningu HPV HR oraz szczepień ochronnych dla dzieci i młodzieży.
Kwestia szczepień nadal wzbudza kontrowersje po ogłoszeniu w lutym bieżącego roku przez Ministerstwo Zdrowia intencji wprowadzenia obowiązkowych szczepień przeciwko wirusowi HPV dla dzieci i młodzieży, z planowanym terminem wejścia w życie przepisów 1 stycznia 2027 roku.
Zapowiedź ta wywołała natychmiastowe protesty rodziców i ruchów antyszczepionkowych, w następstwie których w mediach społecznościowych masowo zaczęły szerzyć się fake newsy dotyczące zarówno samego faktu szczepienia, jak i preparatów. Dezinformacja najczęściej dotyczy rzekomego braku bezpieczeństwa szczepionek, powikłań oraz wpływu na płodność.
Wszystkiemu towarzyszy także spór polityczny, w którym część polityków oraz organizacji społecznych domaga się pozostawienia pełnej dobrowolności. Krytycy zarzucają Ministerstwu Zdrowia i Głównemu Inspektoratowi Sanitarnemu brak wystarczająco transparentnych konsultacji społecznych i debaty z udziałem sceptyków.
Podkreślane są również trudności logistyczne oraz brak funduszy na 100 proc. finansowanie procedur przez państwo w ramach systemowego budżetu ochrony zdrowia.
Pomimo tego, jak deklaruje Minister Zdrowia, Jolanta Sobierańska-Grenda, Ministerstwo Zdrowia z pomysłu się nie wycofuje i konsekwentnie dąży do realizacji planu na 2027 rok. Do zwiększania świadomości w tym zakresie zamierza wciąż wykorzystywać IKP, ale również wszelkie inne, dostępne kanały komunikacji.
Konieczność wprowadzenia szczepień HPV w formule obowiązkowej podkreślają też eksperci, naukowcy i lekarze. Ich zdaniem to jedyna możliwość, aby Polska dołączyła do takich krajów jak np. Australia, gdzie rak szyjki macicy może zostać całkowicie wyeliminowany.
Tymczasem okazuje się, że Polska jest jednym z nielicznych krajów w Europie, gdzie kobiety wciąż umierają na raka szyjki macicy. Wdrażanie zatem międzynarodowych najlepszych praktyk w krajową i regionalną politykę dotyczącą HPV oraz budowa skoordynowanego ekosystemu szczepień i badań przesiewowych są działaniami niezbędnymi.
Środowisko medyczne stara się jednocześnie walczyć z dezinformacją medyczną oraz zaopiekować obawy rodziców, którzy postrzegają drogę roznoszenia się zakażenia HPV wyłącznie poprzez kontakty seksualne. Eksperci wyraźnie podkreślają, że szczepienia działają najlepiej, zanim organizm zetknie się z wirusem.
Dlatego program obejmuje dzieci w wieku 9–14 lat, które najprawdopodobniej nie miały jeszcze kontaktu z HPV, zatem ich układ odpornościowy nie ma jeszcze przeciwciał przeciw temu wirusowi. A w tym wieku organizm produkuje bardzo wysokie stężenie przeciwciał neutralizujących wirusa.
To o czym również warto pamiętać to fakt, że obecnie nie ma leku, który potrafiłby całkowicie usunąć wirusa HPV z organizm.
Ten mechanizm oraz inne wątpliwości związane ze szczepieniem HPV wyjaśniał Prof. dr hab. med. Piotr Rutkowski Kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie, Pełnomocnik Dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych.
Obecnie program bezpłatnych szczepień przeciw HPV obejmuje grupy wiekowe 9-14 lat. W wielu krajach rozwój programu wiązał się stopniowo z poszerzaniem grup objętych refundacją. Być może taki scenariusz będzie zaimplementowany w 2027 r. również w Polsce.
Źródła:
- World Health Organization (WHO). Human papillomavirus (HPV) vaccines.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). HPV Vaccine Information for Parents.
- American Cancer Society. HPV and Cancer.
- National Cancer Institute. Human Papillomavirus (HPV).