Budowa Muru Berlińskiego

Po drugiej wojnie światowej państwo niemieckie zostało podzielone przez zwycięzców na cztery strefy okupacyjne: amerykańską, brytyjską, francuską i radziecką. Szybko stało się jasne, że polityka aliantów zachodnich i wschodnich wobec Niemiec będzie wyglądała zupełnie odmiennie.

Ci pierwsi już w początkowym okresie zdołali wprowadzić na zarządzanym przez siebie obszarze wspólną strefę gospodarczą oraz nową walutę (markę niemiecką). Ludność zamieszkującą te tereny traktowali życzliwie, nie szczędząc środków na pomoc w odbudowie zrujnowanego wojną kraju. W październiku 1949 roku, za zgodą zachodnich aliantów, doszło do proklamowania nowego państwa: Republiki Federalnej Niemiec z siedzibą władz w Bonn. Jej pierwszym kanclerzem został Konrad Adenauer.

Inaczej przedstawiało się położenie wschodniej części dawnego państwa niemieckiego. W strefie okupacyjnej zarządzanej przez Stalina notorycznie dochodziło do grabieży mienia, zaczęto też sukcesywnie wprowadzać reformy w duchu demokracji ludowej: nacjonalizację i kolektywizację. W 1946 r. powstała Niemiecka Socjalistyczna Partia Jedności (SED); wraz z nią zapanował system monopartyjny. Młode państwo nazwano Niemiecką Republiką Demokratyczną, a na jego czele stanął sekretarz generalny SED - Walter Ulbricht. 

Berlin pozostał podzielony na cztery sektory. Wschodnie dzielnice (a więc strefa radziecka) były teraz stolicą NRD. Z pozostałych sektorów utworzono odrębną jednostkę polityczną: Berlin Zachodni. 

W latach 1947-1961 odnotowano ogromną liczbę ucieczek ze wschodnich do zachodnich Niemiec. Łącznie ocenia się ją na ok. 2,7 mln mieszkańców. Nie było to jeszcze wówczas szczególnie trudne, gdyż pilnowanie granicy między wschodnią a zachodnią częścią Berlina nie stanowiło dla władz komunistycznych priorytetu.

Radykalna zmiana nastąpiła niespodziewanie w nocy z 12 na 13 sierpnia 1961 roku. Właśnie wtedy obie części miasta zostały od siebie na stałe oddzielone. Zgodnie z oficjalnym stanowiskiem przywódców NRD, mur powstał po to, aby chronić mieszkańców Berlina Wschodniego przed faszyzującym elementem zachodnim. W rzeczywistości chodziło oczywiście o uniemożliwienie desperatom nielegalnego przekraczania granicy wolnego świata.