Najstarszą szkołę gladiatorów (ludus) założył ok. 105 r. p.n.e. Aureliusz Skaurus w Kapui (region Kampania w południowej Italii). Miasto wkrótce zyskało miano najlepszego ośrodka szkoleniowego gladiatorów. To właśnie w Kapui, w 73 r. p.n.e., wybuchło największe w historii starożytnego Rzymu powstanie niewolników, którego inicjatorem był Spartakus.

Największa szkoła gladiatorów, Ludus Magnus, mieściła się w Rzymie. Trenowano tam równolegle nawet kilka tysięcy mężczyzn. Adepci akademii składali się w większości ze skazańców i jeńców wojennych oraz osieroconych lub porzuconych przez matki chłopców. Inną kategorię stanowili ochotnicy – przeważnie zadłużeni obywatele, którzy w zamian za uregulowanie zobowiązań wobec dłużników składali przysięgę wierności i podpisywali z właścicielem szkoły gladiatorów wieloletnie kontrakty. Umowa była de facto zgodą na śmierć w walce i zabezpieczała szkołę przed ewentualnymi skargami i żądaniem odszkodowania.

 

Trening mistrzów

Lanista, czyli trener, a często też właściciel szkoły, narzucał ostry rygor. To on decydował, w jaką broń wyposażyć poszczególnych mężczyzn oraz czy któryś z nich nie rokuje na tyle dobrze, że warto zapewnić mu trening indywidualny.

Szkolenie odbywało się przy użyciu drewnianej broni, co miało zapobiegać zadawaniu niepotrzebnych ran. Wojownik powinien być w pełni sprawny w dzień zawodów. Morderczy trening prowadzony był przez instruktora, którego nazywano magistrem. Uczniów szkolono w jednej technice. Jedni specjalizowali się w walce mieczem, inni – siecią, jeszcze inni atakowali przeciwnika konno. Każdy musiał jednak opanować dwuręczność, tak aby po zranieniu jednej ręki mógł kontynuować walkę drugą. Oprócz ćwiczeń fizycznych mężczyźni przechodzili także prawdziwą szkołę charakteru. Rekrutów uczono pełnego poświęcenia oraz pogardy dla bólu, wyrabiając w nich odporność psychiczną.

Za pokonanie przeciwników gladiatorzy otrzymywali odznaczenia: palmy i wieńce. Po pierwszym pojedynku stawali się veteranus. Kolejne stopnie kariery gladiatora nazywano od drewnianego pala treningowego (palus), stąd: quartus palus, tertius palus, secundus palus i najwyższy – primus palus. W archiwach szkoły przechowywano pełną dokumentację każdego ucznia, co było podstawą do jego późniejszej wyceny.