Dziś, po dekadach zbierania danych, analizowania ankiet i podglądania ludzkich losów, trzynastu najwybitniejszych międzynarodowych ekspertów postanowiło usiąść przy jednym stole. Efektem tej niezwykłej dyskusji jest artykuł opublikowany na łamach Journal of Happiness Studies. Najciekawszy jest jednak fakt, że pod wpływem zebranych dowodów sami naukowcy postanowili… wywrócić własne codzienne nawyki do góry nogami.
Jedna relacja, która zmienia absolutnie wszystko
Jeśli nauka miałaby wskazać jeden absolutnie kluczowy czynnik decydujący o naszym dobrostanie, nie byłyby to ani akcje na giełdzie, ani imponująca kolekcja dyplomów. Odpowiedź jest znacznie bardziej prozaiczna, bo są nią relacje z innymi ludźmi. Lara Aknin, profesor psychologii społecznej z Simon Fraser University i współautorka dorocznego World Happiness Report, ujęła to bez ogródek, twierdząc, że szczęście to skomplikowana symfonia, ale jej najważniejszą nutą są bliscy.
Z badań wynika jednoznacznie, że posiadanie choćby jednej jedynej osoby, na którą możemy bezwarunkowo liczyć w kryzysie, ma dla naszego zdrowia psychicznego fundamentalne znaczenie. Jeśli wokół tej relacji zbudujemy dodatkowo małą społeczność – przyjaciół, sąsiadów czy współtwórców lokalnego klubu – poczucie bezpieczeństwa i spełnienia rośnie w postępie geometrycznym.
Żeby nie było, pieniądze owszem pomagają, ale tylko do momentu, w którym zaspokajają nasze podstawowe potrzeby życiowe i dają poczucie bezpieczeństwa. Zapewnienie sobie dachu nad głową i ciepłego posiłku drastycznie podnosi jakość życia, ale każdy kolejny tysiąc premii na koncie ma już marginalny wpływ na to, czy rano budzimy się z uśmiechem.
Szczęście to nie brak smutku, a geny to nie wyrok
Z dyskusji ekspertów wyłania się jeszcze jeden niezwykle ważny wniosek. Otóż bycie szczęśliwym człowiekiem wcale nie oznacza ciągłego chodzenia w różowych okularach i sztucznego przyklejania uśmiechu. Prawdziwy dobrostan polega na wartościach, pielęgnowaniu więzi i umiejętności adaptowania się do życiowych trudności, zamiast rozpaczliwego uciekania przed negatywnymi emocjami. Żałoba, złość czy stres są naturalną częścią ludzkiego doświadczenia, a nie dowodem na to, że nasza „recepta na szczęście” przestała działać.
Ile właściwie zależy od nas samych? Naukowcy próbujący zamknąć dobrostan w ramach modeli szacują, że zewnętrzne okoliczności – wiek, miejsce zamieszkania, stan posiadania czy stan cywilny – odpowiadają za zaledwie około 10% naszego ogólnego poczucia szczęścia. Nawet jeśli nasza genetyka skłania nas do czarnowidztwa, to aż 40% miejsca zostaje na celowe, podejmowane przez nas działania. Praktykowanie wdzięczności, celebrowanie małych sukcesów, wolontariat czy rozwijanie pasji działają jak trening na siłowni i powoli, ale skutecznie przeprogramowują mózg.
Hojność to nie gra o sumie zerowej
Ostatnia, niezwykle cenna lekcja z trwających od lat 70. badań dotyczy tego, jak nasze prywatne szczęście wpływa na świat wokół. Wbrew pozorom dbanie o własny dobrostan nie jest egoizmem, bo w szerszym ujęciu przekłada się zarówno na stan ludzi wokół nas, jak i całego społeczeństwa. Człowiek, który czuje, że w jego życiu wszystko gra, dostaje potężny zastrzyk motywacji do tego, by wyjść do innych i zacząć działać na rzecz swojej społeczności.
Jak podkreśla prof. Aknin, hojność i życzliwość mają to do siebie, że nie są grą o sumie zerowej. Dając coś innym – swój czas, uwagę czy wsparcie – nie tracimy energii, lecz budujemy więź, która wraca do nas z podwojoną siłą. Nie bez powodu mówi się, że karma wraca. Sama bardzo lubię ideę przekazywania dobrych uczynków dalej. Jeśli ktoś nam pomógł, zamiast odwdzięczać się na siłę, można tę dobroć przekazać dalej.
W świecie, który nieustannie bombarduje nas wieściami o kryzysach, szukanie własnego spokoju może wydawać się powierzchowne. Wyniki badań mówią jednak coś zupełnie innego, bo dbanie o siebie i swoich bliskich to najlepszy pierwszy krok do tego, by zacząć realnie zmieniać świat na lepsze. A skoro eksperci po latach analiz zdecydowali się po prostu zamknąć laptopy i pójść z rodziną na spacer, to chyba warto wziąć z nich przykład.
W gruncie rzeczy, nawet odrzucając te wyniki, wystarczy przysłuchać się temu, co mówią osoby starsze. Gdy wchodzi temat tego, czego żałują, najczęściej pojawiają się stracone relacje i zaniedbani bliscy. I może na tym właśnie powinniśmy się skupić. Oczywiście nie twierdzę, że dążenie do awansu czy lepszej sytuacji materialnej jest złe, bo wcale tak nie jest. Chodzi mi jednak o to, by po drodze nie zaprzepaścić tego, co najważniejsze, czyli osób, na których nam zależy.
Źródło:Journal of Happiness Studies