„Żałuję, że nie mogę na chwilę usiąść i pobawić się tymi kamieniami, są takie błyszczące” – mówił Scott, kompletnie wykończony. Po powrocie na orbitę księżycową wraz z Irwinem przez całą dobę odpoczywali, nie robiąc nic poza udzielaniem wywiadów. Kilkudniowa wycieczka po Księżycu skończyła się skandalem. Okazało się, że astronauci mieli ze sobą około 400 kopert ze znaczkami pocztowymi. W tym sto od zamożnych niemieckich filatelistów, za które Amerykanie zainkasowali po 7 tys. dolarów. Po wylądowaniu Scott wysłał je na aukcję do Niemiec, gdzie schodziły średnio po 1500 dolarów za sztukę. NASA wstrzymała aukcję i skonfiskowała pozostałe pamiątkowe koperty, które astronauci mieli dla siebie. Alfred Worden dostał zakaz lotów w kosmos, a Irwin odszedł z NASA i szukał Arki Noego w górach Ararat. Tylko Scott, zaangażowany już wówczas w konstrukcję modułu dokującego do nowych misji, zachował posadę. Zarówno on, jak i Irwin mieli potem na Ziemi poważne kłopoty ze zdrowiem. Niedobór elektrolitów, utraconych w czasie wyczerpującego pobytu na Księżycu, wywołał nieuleczalne zmiany w ich sercach.

Ostatni spacer

NASA zadecydowała, że od tej chwili astronauci będą dostawać wzbogacone napoje. Ale wkrótce uczestnicy misji Apollo zaczęli je przeklinać. „Przez te pieprzone 12 dni zjadłem więcej cytrusów niż przez ostatnie 20 lat. Już nigdy nie wezmę ich do ust” – skarżył się John Young, członek załogi Apollo 16, faszerowany sokami pomarańczowymi, wzbogaconymi potasem. Young sporo się na Księżycu namęczył, urządzając sobie z Charlesem Duke’em zawody w skokach i pozując do zdjęć. Obaj grali też z powodzeniem w piłkę księżycowymi głazami wielkości przerośniętej dyni. W czasie harców Young przewrócił się, próbując podnieść plastikową torebkę z próbkami skał. Zresztą upadki zdarzały się nagminnie. Zwłaszcza w początkowej fazie misji, gdy astronauci używali sztywnych kombinezonów, uniemożliwiających zginanie się w pasie. Najgroźniejszy upadek zaliczył jednak podczas ostatniej misji Harrison Schmitt – astronauta, a jednocześnie wykształcony geolog, który został włączony do załogi Apollo 17 na wyraźne żądanie szefostwa NASA. Schmitt wyrżnął hełmem w skrzynkę z narzędziami, którą próbował podnieść. Stracił równowagę. Przez dłuższą chwilę miotał się na czworakach, próbując wrócić do pionu, co wywołało złośliwe uwagi niechętnej mu kontroli naziemnej.

Ale chwilę później znów hulał po Księżycu. Wraz z dowódcą Eugene’em Cernanem podskakiwał i śpiewał piosenkę „Spacerowałem sobie po Księżycu”. Obaj mieli świadomość, że są ostatnimi na długie lata ludźmi, którzy mają szansę na księżycową przechadzkę. Lot Apollo 17 z grudnia 1972 r. zakończył pierwszy rozdział eksploracji Srebrnego Globu. NASA zdała sobie sprawę, że Rosjanie nie są w stanie podbić Księżyca, a Kongres USA zakwestionował miliardy na partyjki golfa w kosmosie. „Jeszcze tu wrócimy” – powiedział Cernan, otrzepując buty z księżycowego pyłu i wchodząc na pokład lądownika, który miał go zabrać z powrotem na Ziemię. Nie wiadomo, czy miał na myśli ludzkość, czy tylko Jankesów. Jeśli Amerykanów – to raczej się mylił. Wszystko wskazuje, że w XXI wieku wyścig na Księżyc wygrają raczej Chińczycy.

KOSMOS KROK PO KROKU

4 października 1957: Związek Radziecki wystrzeliwuje pierwszego sztucznego satelitę – Sputnika 1.

29 lipca 1958: w USA zostaje powołana agencja kosmiczna NASA.
 
12 kwietnia 1961
: pierwszy załogowy lot w kosmos – Jurija Gagarina na
pokładzie Wostoka 1.

16 czerwca 1963:  pierwsza kobieta w kosmosie – radziecka kosmonautka Walentyna Tiereszkowa.

18 marca 1965: pierwszy spacer w przestrzeni kosmicznej – kosmonauty Aleksieja Leonowa.

20 lipca 1969
: ludzie stawiają stopę na Księżycu za sprawą amerykańskiej misji Apollo 11.

19 kwietnia 1971
: ZSRR umieszcza na orbicie pierwszą stację – Salut 1.

20 lipca 1976: po 10-miesięcznej podróży na Marsie ląduje amerykańska
sonda kosmiczna Viking 1.

27 czerwca 1978
: w kosmos poleciał pierwszy Polak Mirosław Hermaszewski

24 grudnia 1979
: wystrzelenie pierwszej europejskiej rakiety Ariane

12 kwietnia 1981: pierwszy lot amerykańskiego wahadłowca Columbia.

19 lutego 1986: Związek Radziecki umieszcza na orbicie Mir załogową
stację kosmiczną.

30 kwietnia 2001
: pierwszy kosmiczny turysta – Amerykanin Dennis Tito
na pokładzie rosyjskiego Sojuza.

15 października 2003
: Chiny jako trzeci kraj na świecie przeprowadziły załogowy lot kosmiczny statkiem Shenzhou 5.

14 stycznia 2004: prezydent USA George W. Bush zapowiada kolejne
załogowe misje na Księżyc ok. 2020 r., a następnie na Marsa.

2025 ?: pierwszy Chińczyk na Księżycu.

2025 ?: pierwszy Japończyk na Księżycu.

2033 ?: europejska załogowa misja na Marsa we współpracy z USA lub Rosją.