Naukowcy od lat obserwują, że podczas gorących dni rośnie liczba agresywnych zachowań, kłótni, przypadków przemocy drogowej, a nawet wizyt na oddziałach ratunkowych związanych z problemami psychicznymi. Nasz organizm w czasie upałów wykonuje ogromną pracę, aby utrzymać odpowiednią temperaturę ciała, a to sprawia, że znacznie mniej “zasobów” pozostaje na kontrolowanie emocji i radzenie sobie ze stresem.
Mózg podczas upału ma po prostu więcej pracy
Kiedy jest gorąco, organizm skupia się przede wszystkim na chłodzeniu. Rozszerzają się naczynia krwionośne, wzrasta potliwość, serce pracuje intensywniej, a mózg nieustannie koordynuje wszystkie te procesy. Wszystko po to, byśmy się nie przegrzali i mogli jakoś funkcjonować w tych temperaturach. Problem w tym, że odbywa się to kosztem innych funkcji.
Od dawna wiadomo, że fizyczny dyskomfort przekłada się na psychikę. Widzimy to każdego dnia, gdy jesteśmy chorzy, zmęczeni czy zrobimy sobie krzywdę. Nagle nasz humor mocno się zmienia. Nie inaczej jest także podczas upałów. Gdy jest nam zbyt gorąco, szybciej tracimy cierpliwość, stajemy się bardziej impulsywni i łatwiej reagujemy emocjonalnie. Mózg jest zwyczajnie przeciążony próbą utrzymania organizmu w bezpiecznej temperaturze, dlatego trudniej zachować spokój czy skupienie.
Sytuację dodatkowo pogarsza odwodnienie. Nawet niewielki niedobór płynów może wpływać na obszary mózgu odpowiedzialne za koncentrację, podejmowanie decyzji oraz regulację emocji. Często zanim poczujemy pragnienie, pojawia się już rozdrażnienie, uczucie niepokoju, problemy z koncentracją czy charakterystyczna “mgła mózgowa”. Dlatego podczas upałów eksperci nie bez powodu przypominają o regularnym piciu wody – najlepiej przez cały dzień, a nie dopiero wtedy, gdy organizm zacznie domagać się płynów., bo wtedy najczęściej już jesteśmy po kłótni z partnerem.
Jedna gorąca noc potrafi zepsuć cały następny dzień
Kiedy temperatury są bardziej normalne i nie przekraczają 25-30 stopni, noc daje nam wytchnienie. Można wtedy pootwierać wszystkie okna, wpuścić chłód do mieszkania, by kolejny dzień łatwiej było przetrwać. Niestety, obecnie temperatury nocą nie spadają poniżej 20 stopni Celsjusza, organizm praktycznie nie ma szans na pełną regenerację. To właśnie dlatego po kilku dniach fali upałów wiele osób zaczyna odczuwać nie tylko zmęczenie, ale również wyraźnie gorszy nastrój. Podczas snu temperatura naszego ciała naturalnie się obniża, układ krążenia odpoczywa, a mózg przetwarza informacje i regeneruje się po całym dniu. Jeżeli sypialnia przypomina saunę, ten proces zostaje zaburzony.
Nawet jedna źle przespana noc może sprawić, że następnego dnia jesteśmy bardziej drażliwi, mniej cierpliwi i znacznie gorzej radzimy sobie z codziennymi frustracjami. A przecież w takich warunkach już po otworzeniu oczu wiemy, że dzień nie będzie lepszy od nocy. To naprawdę nie sprzyja ani optymizmowi, ani nie zachęca do uśmiechu.
Specjaliści podkreślają, że w czasie upałów warto zadbać nie tylko o odpowiednie nawodnienie, ale również o schładzanie organizmu. Pomóc mogą zimne napoje, chłodne okłady przykładane do szyi, nadgarstków czy kostek, a także po prostu przeniesienie się do chłodniejszego pomieszczenia (o ile takowe mamy), gdy czujemy, że zaczynamy być przytłoczeni gorącem.
W tych warunkach warto też zadbać o bliskich, którzy zmagają się z zaburzeniami psychicznymi. Zwykle pamiętamy o osobach cierpiących na choroby serca czy krążenia, ale nie tylko oni mocniej odczuwają wysokie temperatury. Badania wskazują, że fale upałów mogą nasilać objawy lęku, depresji czy schizofrenii, a także zwiększać ryzyko kryzysów psychicznych. W przypadku osób cierpiących na stany lękowe problem jest jeszcze bardziej złożony, ponieważ objawy przegrzania – przyspieszone bicie serca, duszność czy nadmierna potliwość – bardzo przypominają symptomy ataku paniki. To może nakręcać błędne koło, w którym stres i wysoka temperatura wzajemnie się wzmacniają.
Dbajcie więc o siebie nawzajem, pijcie dużo wody, nie przemęczajcie się i obserwujcie swoje samopoczucie. Pamiętajcie, że gorszy nastrój czy większa drażliwość nie zawsze wynikają z charakteru. Czasami winowajcą jest po prostu temperatura za oknem.