NAJEŹDŹCY UPOKORZENI

CEDYNIA 24 CZERWCA 972 ROKU                                                                   

Starcie między wojskami Mieszka I, księcia Polan, a margrabią Marchii Łużyckiej Hodonem

Kronikarz zapisał: „Kiedy w dzień Świętego Jana Chrzciciela (24 czerwca) starli się z Mieszkiem, odnieśli zrazu zwycięstwo, lecz potem w miejscowości zwanej Cidini brat jego Czcibor zadał im klęskę, kładąc trupem wszystkich najlepszych rycerzy z wyjątkiem wspomnianych grafów”. Tyle biskup Thietmar z Merseburga – kronikarz i rodzony syn Zygfryda von Walbeck, jednego z ocalałych grafów. Drugim był Hodo, wódz wyprawy. Zapis lakoniczny, ale wraz z uwagą innego niemieckiego kronikarza Brunona z Kwerfurtu, że „książę Mieszko sztuką zwyciężył”, pozwolił badaczom wydedukować, że bitwa miała dwie fazy i była oparta na podstępie. Gród strzegł przeprawy na Odrze. Przypuszcza się, że najpierw część wojsk dowodzona przez samego księcia upozorowała odwrót podczas obrony brodu, aby wycofując się w kierunku Cedyni, wciągnąć rozochoconych „sukcesem” Sasów w potrzask – pomiędzy zaczajone tu oddziały Czcibora i własny kontratak wzmocniony załogą grodu. Wszystko skończyło się rzezią i upokarzającą ucieczką najeźdźców z „podartymi sztandarami”.

Cztery kilometry na zachód od miasta wznosi się Góra Czcibora – trawiaste wzgórze, na którym w 1972 roku – w tysięczną rocznicę bitwy – postawiono pomnik Polskiego Zwycięstwa nad Odrą. Wysoki na 15 m przedstawia stylizowanego orła z rozłożonymi skrzydłami wieńczącego kamienny cokół. Podnóże góry zdobi mozaika ze scenami starcia wojsk saskich z konnicą i
pieszymi wojami Mieszka. Każdego lata odbywają się tu „Cedyńskie Spotkania z Historią”, z finałową inscenizacją bitwy. Górujące nad miastem wzniesienie to pozostałość po istniejącej w tym miejscu od VI wieku p.n.e. osadzie, a potem ufortyfikowanym wałami drewniano-ziemnymi grodzie. Przy wejściu ustawiono metalową rzeźbę: dwa wbite w ziemię miecze połączone tarczą herbową miasta i tablicą z cytatami z Thietmara i Brunona z Kwerfurtu. W centrum grodziska kolejny pomnik: stylizowane włócznie, proporzec, miecz i tarcze z orłami piastowskim i współczesnym.

Warto też odwiedzić Muzeum Regionalne w Cedyni z powodu gromadzonych tam znalezisk z okolicznych wykopalisk. Z okresu bitwy z Hodonem pochodzą: makieta ówczesnego grodu, miecze, toporki, włócznie, ostrogi, groty strzał, a także narzędzia, biżuteria i ceramika. W 1974 roku Jan Rybkowski nakręcił film „Gniazdo”, w którym została odtworzona bitwa pod Cedynią, a w rolę Mieszka I wcielił się Wojciech Pszoniak.

Cedynia, woj.zachodniopomorskie, miasto położone na stokach wzgórz moreny czołowej, stanowiącej krawędź pradoliny Odry i Pojezierza Myśliborskiego, przy skrzyżowaniu dróg do Gryfina, Chojny, Morynia, Mieszkowic i Berlina.

DRAMAT ZAKŁADNIKÓW