Kiedy myślimy o zdobywaniu miast w dawnych czasach, to zwykle widzimy jedną scenę. Taran bije w bramę, drabiny idą pod mur, żołnierze pną się w górę, a o wyniku bitwy decyduje odwaga i brutalna siła. Czy jednak rzeczywistość zdobywania miast przez Rzymian wyglądała właśnie w ten sposób? W opisany wyżej sposób zdobywania miast i twierdz […]

Inżynier Karl Malchus tuż przed wybuchem II wojny światowej przekonał Reichsführera SS Himmlera, że potrafi zamienić piasek w złoto. Jak ten genialny hochsztapler wystrychnął na dudka drugą osobę w Rzeszy? Wrzesień 1937 r. Zakład złotniczy Karla Bluma przy Lilienstraße 34 w Monachium. Mężczyzna średniego wzrostu o pełnej twarzy i rudawej bródce odrywa właściciela od pracy. […]

Minerały towarzyszą nam w zasadzie na każdym kroku, a przez ich wszechobecność paradoksalnie często zapominamy o ich istnieniu. Prof. Łukasz Kruszewski z Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk zgodził się opowiedzieć nam o kulisach swojej pracy i pokazać ją od szczególnie interesującej strony. Zacznijmy od podstaw: jak w ogóle powstają minerały? Trudno odpowiedzieć jednoznacznie, bo […]

Gdyby prof. Zygmuntowi Kamińskiemu powiedziano, że jeżeli natychmiast nie pojedzie do domu, to jego ukochana żona Zofia zostawi 4-letnią córeczkę pod opieką siostry i zostanie… ułanem, to śmiałby się długo i serdecznie. A autora wieści wysłałby do diabła albo do zakładu dla psychicznie chorych. W październiku 1915 roku – zaniepokojony brakiem korespondencji od żony – […]

Sztuczna inteligencja, androidy, maszyny podobne do ludzi – zwykle wydają się pomysłami nowoczesności, dziećmi epoki komputerów, laboratoriów i science fiction. A jednak dużo wcześniej, zanim człowiek nauczył się programować kod, nauczył się programować wyobraźnię. W mitach starożytnych Greków pojawiały się istoty stworzone, a nie zrodzone, mechaniczne straże, samobieżne konstrukcje i pytania, które dziś wracają z […]

Ossendowski był na celowniku hitlerowców. Miało z nim porachunki NKWD. Był nie tylko pisarzem i podróżnikiem, ale też szpiegiem. Czy zginął, bo nie chciał kolaborować z Niemcami? Antoni Ferdynand Ossendowski należał w dwudziestoleciu międzywojennym do najbardziej znanych żyjących polskich pisarzy. Światowy rozgłos przyniosła mu książka „Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów”, wydana na początku lat […]

To był ewenement na skalę światową. Podczas II wojny światowej Rosjanie stworzyli kobiecy pułk bombowy. Niemcy szybko nauczyli się go bać… I nagle… Co to jest, ostrzał!? – wykrzyknęła sowiecka lotniczka Raisa Aronowa. – Wokół samolotu gęstym deszczem zamigotały różnokolorowe ogniste paciorki. Dobiegło nas złowrogie gdakanie działek przeciwlotniczych, w powietrzu pojawiły się kłębki czarnego dymu. Zaczęłam […]

Dzieci, które zasiadały na tronie, szybko traciły swą niewinność. Często stawały się kapryśne i okrutne. Jeśli nie zginęły wskutek dworskich intryg, wyrastały na dziwaków, psychopatów lub… świętych W cesarstwie rzymskim władzę zdobywało się siłą – własną i stojącego za plecami wojska. Wykluczało to z walki o nią nieletnich, ale kilka wyjątków się zdarzyło. W 217 […]

Jurij Gagarin był pierwszym człowiekiem w kosmosie. Oficjalnie. W rzeczywistości przed nim (i po nim) w kosmosie ginęli inni radzieccy kosmonauci. Ich ostatnie minuty uwiecznili dwaj bracia z Włoch Czy jest łączność? Czterdzieści jeden… Widzę płomień! Gorąco, gorąco, jest mi bardzo gorąco. Pomóżcie mi! Widzę ogień! Jest gorąco, gorąco mi, Wrócę? Wrócę? Czy ja wrócę… […]

Kiedy myślimy o rzymskich podbojach, niemal automatycznie widzimy legionistę z tarczą, hełmem i krótkim mieczem. Taki obraz sprowadza sukces starożytnego Rzymu do prostej historii o lepszym żołnierzu, większej dyscyplinie i brutalniejszej walce wręcz. Problem polega jednak na tym, że w ten sposób patrzymy głównie na moment uderzenia, a nie na cały mechanizm, który w ogóle […]

Słynne amerykańskie państwo Majów i mało znane afrykańskie królestwo Makurii. Mezopotamia, Egipt faraonów, imperium mongolskie. Te cywilizacyjne kolosy, pozornie stojące na niewzruszonych fundamentach, obróciły się w pył. Dlaczego? W szczytowym okresie swego rozwoju imperium założone przez Czyngis – chana rozciągało się od terenów dzisiejszej Polski, po Półwysep Koreański – 10 tys. km od granicy do […]

Pojechała do obozu w Sachsenhausen jak na wycieczkę. Uratowała życie swoich braci, paktując z wysokim rangą esesmanem SS-Obersturmbannführer Arthur Liebehenschel, szef sztabu Inspektoratu Obozów Koncentracyjnych, zamyślił się, patrząc w okno. Lubił wspominać Poznań. W końcu tam się urodził w listopadzie 1901 roku i spędził praktycznie całą młodość. Pracował jako kupiec i urzędnik. Wyjechał dopiero wtedy, […]

W średniowiecznej Skandynawii królowały dowcipy o seksie, głupocie bufonów i szemranych bohaterach.W skrócie: prosty wiking śmiał się z tego samego, co my Źródłem skandynawskiego poczucia humoru są sagi o Islandczykach i sagi heroiczne. Realistyczne opowieści mówią o poważnych sprawach, na przykład rodowej zemście, podróżach w poszukiwaniu sławy czy sporach Islandczyków z władcami norweskimi. Ich bohaterowie […]

Podwójni agenci potrafią zmienić bieg historii. Dostarczane przez nich informacje wpływają na politykę mocarstw i decydują o wynikach wojen. Jak pracują i kim byli najlepsi z nich? Siergiej Trietiakow do niedawna mieszkał gdzieś w USA pod zmienionym nazwiskiem – w domu, który podarował mu rząd Stanów Zjednoczonych. Jeździł terenowym Lexusem, jego żona Jelena – Porsche […]

Wyobraź sobie miasto, w którym korek omija się nie objazdem, tylko wysokością. Kilka minut w górę, kilka w bok, miękkie lądowanie na dachu parkingu i jesteś po drugiej stronie aglomeracji. Maszyny pionowego startu i lądowania (VTOL) od dekad karmią tę fantazję, ale dopiero dziś – dzięki elektryfikacji, automatyzacji i nowym regulacjom – zaczynają wyglądać jak […]

Strzelali się wszyscy – od żołnierzy po poetów i operowe diwy. Kiedy zabrakło pocisków, rzucano w siebie bilardowymi kulami. W imię honoru, w imię miłości i dla świętego spokoju W 1792 roku dwie londyńskie damy wdały się w przyjacielską pogawędkę. Było całkiem sympatycznie, dopóki pani Elphinstone nie skupiła się na kwestii wieku swojej rozmówczyni, lady […]

Concorde był dowodem na to, że marzenia potrafią latać szybciej niż rachunek ekonomiczny. Gdy wzbijał się w powietrze, wyprzedzał obrót Ziemi i skracał Atlantyk do kilku godzin. Gdy zniknął z nieba, zostawił po sobie pytanie: dlaczego coś tak spektakularnego musiało przegrać z rzeczywistością? Historia Concorde’a zaczęła się nie od technologii, lecz od politycznej ambicji. W […]

Hiszpańska korrida ma konkurentkę. W czasach Jagiellonów polowania na żubry przekształciły się w niebezpieczne widowiska. Bywało bowiem, że skazane na śmierć były nie tylko zwierzęta, ale i stający naprzeciw nich śmiałkowie… Dzieło Marcina Kromera „Kronika polska”, wydane w drugiej połowie XVI w., przynosi opis zadziwiających praktyk z czasów króla Zygmunta Augusta, jako żywo przypominających korridę. […]

Urke Nachalnik, najsłynniejszy żydowski gangster II RP, buntował się przeciwko własnej religii, rodzinie i normom obyczajowym. Jego książki udowadniają, że i my mieliśmy swoich twardych Żydów. Jak się nazywacie? – magister Stanisław Kowalski zapytał mężczyznę w więziennym szarym drelichu. – Icek Farbarowicz, ale wołają na mnie Nachalnik – usłyszał. Więzień nosił okulary, co było rzadkością […]

Siedem wieków temu nie wygraliśmy, lecz przegraliśmy z Krzyżakami pod Płowcami. Jednak tego samego dnia, 27 września 1331 r., pobiliśmy ich pod Radziejowem. Tymi bataliami wojska Łokietka uratowały Polskę od rozbioru Bitwa pod Płowcami od wieków jest wykorzystywana propagandowo. Jej mit budowano już za czasów Władysława Łokietka, rozgłaszając po Europie, że Polacy wytłukli pod kujawską […]

Nie byliśmy potęgą morską, nie mieliśmy kolonii. Mimo to na mapach świata nie brakuje nazw, które kojarzą się z naszym krajem! Wiele takich nazw pojawiło się na mapach, gdy Polskę oficjalnie z nich wymazano. Emigranci szukający za morzem pracy i chleba, zesłańcy wywożeni na Syberię, podróżnicy i odkrywcy udowadniali w ten sposób, że „jeszcze nie zginęła”. Gdy w 1918 roku […]

Mongołowie przez stulecia uchodzili za armię niemal nieuchwytną – szybką, brutalną i zdolną do działania tam, gdzie inni dopiero zaczynali myśleć o zaopatrzeniu. Ich legenda nie wzięła się jednak z wojennej magii ani z rzekomego braku logistyki, ale z systemu, który lepiej niż jakikolwiek inny pasował do stepu, konia i wojny manewrowej. To właśnie ta […]

Siła wybuchów atomowych na radzieckim poligonie na Nowej Ziemi ponad sto trzydzieści razy przekroczyła sumę wszystkich wybuchów podczas II wojny światowej! Kreml nie liczył się ani z ludźmi, ani z przyrodniczymi konsekwencjami, Koniec II wojny światowej. Plany niedawnych sojuszników – ZSRR i Zachodu – są nie do pogodzenia. Koalicja antyhitlerowska rozpada się, stosunki ulegają ochłodzeniu. Zaczyna […]

Książę Janusz Radziwiłł w styczniu 1940 r. spotkał się w Berlinie z Hermannem Göringiem, hrabia Adam Ronikier utrzymywał regularne kontakty z władcami Generalnej Guberni, ordynat Alfred Potocki pod eskortą żołnierzy Wehrmachtu wywiózł na Zachód swoje zbiory sztuki. Czy ziemianie sympatyzowali z Hitlerem? Ich zachowanie nie mieściło się w czarno-białym schemacie, zgodnie z którym po jednej […]