Wschodnia Anatolia to jeden z tych zakątków świata, w których archeolodzy mają pełne ręce roboty. Przez lata nasza wiedza o tym regionie opierała się głównie na strzępach informacji i domysłach, co sprawiało, że każdy nowy ślad z przeszłości mógł przynieść istotną zmianę perspektywy. Tak też stało się w Twierdzy Rabat, położonej w tureckiej prowincji Tunceli. […]

Dno oceanu wciąż potrafi zaskakiwać naukowców. Na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, pod grubą warstwą osadów morskich, kryje się coś, czego nikt się tam nie spodziewał. To odkrycie zmienia nie tylko naszą wiedzę o geologii regionu, ale też rzuca nowe światło na możliwe źródła wody pitnej dla przyszłych pokoleń. Podczas rutynowych badań dna morskiego natrafiono na […]

Wyobraźcie sobie grudniową noc w 2032 roku, podczas której na Księżycu rozgrywa się kosmiczny spektakl. Skała wielkości kilkudziesięciopiętrowego budynku, zmierzająca w stronę naszego naturalnego satelity, to scenariusz, który przestał być wyłącznie fabułą filmów katastroficznych. Naukowcy naprawdę rozważają taką możliwość i choć prawdopodobieństwo jest niewielkie, konsekwencje byłyby odczuwalne na Ziemi. Dla badaczy kosmosu to marzenie o […]

W całkowitej ciemności, na dnie Pacyfiku, zaobserwowano proces, którego istnienia nikt nie podejrzewał. Zjawisko to wskazuje na konieczność ponownego rozpatrzenia jednego z fundamentalnych założeń dotyczących powstawania tlenu na Ziemi, co ma daleko idące konsekwencje. Przez dziesięciolecia sądzono, że tlen w biosferze naszej planety pochodzi wyłącznie z fotosyntezy, czyli procesu wymagającego światła słonecznego. Tymczasem okazuje się, […]

Dzieła renesansowych mistrzów od wieków skrywają sekrety. Nie inaczej jest w przypadku Rafaela Santiego, ponieważ historycy sztuki od niemal dwóch stuleci mieli co do tego obrazu pewne przeczucia. Dopiero analiza przeprowadzona przez wyspecjalizowany algorytm dostarczyła namacalnych dowodów, które potwierdziły długoletnie domysły. Okazuje się, że nie każdy fragment tego uznanego płótna wyszedł spod ręki samego geniusza […]

Kamczacki wulkan Szywiełucz znów dał o sobie znać, przypominając wszystkim o nieposkromionej energii drzemiącej pod ziemią. Środowa erupcja stworzyła widowiskowy spektakl, który jednak niesie za sobą realne konsekwencje dla bezpieczeństwa w regionie. To kolejny akt w długiej historii geologicznej tego fascynującego zakątka Rosji. Kolumna popiołu i gazów sięgnęła imponującej wysokości, zbliżając się do granic przestrzeni […]

W jednej z jaskiń na Wyspie Północnej Nowej Zelandii paleontolodzy trafili na coś wyjątkowego. Zlokalizowane tam stanowisko okazuje się wyjątkowo cenne w kontekście tego, co wiemy o odległej przeszłości tamtejszych, odizolowanych ekosystemów. Mowa o Moa Eggshell Cave w rejonie Waitomo. Okazała się ona najstarszym znanym stanowiskiem jaskiniowym na Wyspie Północnej, a jej wnętrze skrywało pozostałości […]

Klucz do zrozumienia zapomnianych szlaków handlowych Azji znaleziono nie w starych kronikach, a w archiwach japońskiego wywiadu wojskowego. To tam przechowywane są szczegółowe plany, które powstały z myślą o podboju, a dziś pozwalają odtworzyć gospodarcze połączenia sprzed wielu lat. Badacze, analizując te tajne niegdyś dokumenty, natrafili na ślady rozległej sieci komunikacyjnej. Jej skala i złożoność […]

Co byś powiedział na możliwość przesyłania danych w sposób przypominający kształtem pączka? Brzmi jak pomysł rodem z filmu science-fiction, ale zespół badawczy właśnie pokazał, że takie rozwiązanie jest możliwe. Ich praca może w przyszłości znacząco wpłynąć na sposób działania sieci bezprzewodowych, choć droga od laboratorium do komercyjnego zastosowania jest zwykle długa i kręta. Zamiast standardowych […]

Rozmnażanie to dla większości zwierząt rachunek, który zawsze musi się zgadzać: jeśli inwestujesz w potomstwo, zwykle płacisz za to energią, spadkiem kondycji albo większym ryzykiem dla własnego przetrwania. Właśnie dlatego biolodzy tak chętnie mówią o kosztach reprodukcji – bo w naturze rzadko trafiają się okazje, by dostać coś za darmo. A jednak u wybrzeży północnej […]

Na pierwszy rzut oka Jowisz i Saturn to niemal bliźniacy: oba są ogromnymi gazowymi olbrzymami zbudowanymi głównie z wodoru i helu. A jednak wystarczy spojrzeć na ich bieguny, by zobaczyć dwie zupełnie różne osobowości pogody. Na Jowiszu wiry polarne układają się w stabilny, niemal geometryczny układ. Na Saturnie zaś dominuje samotny, potężny układ związany z […]

Branża budowlana przez lata kierowała się jedną, prostą zasadą: budować tak, by konstrukcja stała jak najdłużej. Im trwalszy beton, tym lepszy projekt. Ten sposób myślenia może jednak wymagać korekty. Pojawiają się głosy, że prawdziwie nowoczesne budownictwo powinno planować nie tylko pierwsze, ale i drugie życie materiałów. Tę zmianę paradygmatu proponują autorzy publikacji w Materials and […]

Gliniane naczynie z żelaznym prętem otoczonym miedzianym cylindrem. Ten niepozorny artefakt, odkryty w 1938 roku w okolicach Bagdadu, od dziesięcioleci stanowi zagadkę dla historyków i naukowców. Czy rzeczywiście dawni mieszkańcy Mezopotamii posiedli tajniki elektrochemii na długo przed oficjalnym wynalezieniem ogniwa galwanicznego? Niezależny badacz Alexander Bazes opublikował właśnie pracę, która kwestionuje dotychczasowe interpretacje tego znaleziska. Dwa […]

Grecka ziemia skrywała niezwykły sekret przez niemal pół miliona lat. W basenie Megalopolis archeolodzy wydobyli na światło dzienne delikatne, drewniane przedmioty, które w cudowny niemal sposób oparły się niszczycielskiej sile czasu. Kto je stworzył i do czego służyły? Na te pytania wciąż nie ma jednoznacznych odpowiedzi, lecz sam fakt ich istnienia otwiera zupełnie nowy rozdział […]

Wielka Piramida w Gizie od stuleci stanowi wyzwanie dla badaczy. Ale co by się stało, gdyby ten ikoniczny monument okazał się nie mieć czterech i pół tysiąca lat, ale był zdecydowanie starszy? Ta niezwykła możliwość wyłania się z analiz, które zamiast na skomplikowane badania laboratoryjne, stawiają na proste, choć nie pozbawione kontrowersji, obserwacje przyrody. We […]

Trudno o bardziej przewrotny pomysł w fizyce materiałów niż zatrzymać elektrony w metalu. Metal ma przecież przewodzić – a więc pozwalać ładunkom płynąć. Tymczasem w jednym z najciekawszych kierunków współczesnej elektroniki celem bywa właśnie odebranie elektronom swobody, żeby zaczęły dominować ich wzajemne oddziaływania, a nie zwykły ruch. Właśnie w tym miejscu pojawia się pojęcie płaskiego […]

Czasami postęp w nauce nie przychodzi z hukiem konferencji prasowej, tylko z cichym, stabilnym brzęczeniem aparatury, której skala przerasta wyobraźnię. W Pekinie właśnie uruchomiono narzędzie tego typu: w Synergetic Extreme Condition User Facility (SECUF) w dzielnicy Huairou zespół Chińskiej Akademii Nauk zademonstrował w pełni nadprzewodnikowy magnes użytkownika o polu centralnym 35,6 tesli. To rekord dla […]

W dyskusjach o wpływie transportu morskiego na środowisko zazwyczaj skupiamy się na spalinach wydobywających się z silników. Tymczasem okazuje się, że prawdziwy problem może kryć się zupełnie gdzie indziej: na dnie mórz i oceanów, które przecinają statki. Naukowcy odkryli, że sam ruch kadłubów przez płytkie wody może uwalniać pokłady metanu, gazu o znacznie silniejszym efekcie […]

Wyobraźcie sobie robotników, którzy od świtu w pocie czoła odłupują kolejne bloki wapienia. W powietrzu unosi się kurz, słychać tylko rytmiczny stukot narzędzi. Nagle, jeden z nich gubi coś małego, metalowego. To klucz, który wsuwa się w szczelinę między skałami i znika na zawsze. Dwa tysiące lat później kamieniołom z okresu Drugiej Świątyni w dzielnicy […]

Karnak od lat jest jednym z najlepiej przebadanych stanowisk archeologicznych w Egipcie. Mimo to, właśnie na tym stanowisku, w sercu ogromnego kompleksu świątynnego, naukowcom udało się natrafić na coś, czego nikt się nie spodziewał. Egipsko-chińska misja archeologiczna poinformowała o odkryciu monumentalnego świętego jeziora na terenie świątyni boga Montu. Dlaczego to takie ważne? Dotąd wszystkie znane […]

Czy przez całe dziesięciolecia główna opowieść o historii naszego gatunku była niepełna? Na to wychodzi, gdy weźmiemy pod uwagę najnowsze doniesienia z Państwa Środka. To szczególnie intrygujące, ponieważ archeologia często postrzegała Wschodnią Azję jako peryferia innowacji i miejsce, do którego technologiczny postęp przybył z opóźnieniem. Teraz okazuje się, że ten obraz był nie tylko uproszczony, […]

Historia nauki pełna jest przypadkowych odkryć, które czekały dziesięciolecia na właściwą interpretację i technologię pozwalającą je dostrzec. Czasami wystarczy zajrzeć do starych notatek lub powtórzyć zapomniany eksperyment, by odnaleźć coś, co zmienia nasze rozumienie przeszłości. Tak może być w przypadku jednego z najsłynniejszych wynalazców w dziejach i materiału, który dziś uznajemy za przyszłość elektroniki. Badacze […]

W świecie elektroniki wciąż powraca ten sam, coraz bardziej palący problem: im szybciej rosną możliwości procesorów, akceleratorów AI i serwerów, tym trudniej odprowadzić z nich ciepło. To już nie jest drobna niedogodność, tylko twarde ograniczenie wydajności. Gdy układ się przegrzewa, zaczyna obniżać taktowanie, rośnie ryzyko niestabilności, a w dłuższej perspektywie spada żywotność komponentów. Od smartfonów […]

Kosmiczny Teleskop Hubble’a ponownie skierował swoje soczewki na coś wyjątkowego. W zeszłym tygodniu skupił się na międzygwiezdnym gościu oznacznym jako 3I/ATLAS, który znalazł się w wyjątkowej, rzadko spotykanej pozycji. To właśnie ta unikalna konfiguracja pozwoliła na przeprowadzenie obserwacji, które mogą znacząco poszerzyć naszą wiedzę o obiektach przybywających z głębin kosmosu. Kluczowym momentem był 22 stycznia, […]