Zimna wojna – co to?

Co to jest zimna wojna? To okres w historii, w trakcie którego narastał konflikt między ZSRR i podlegającymi mu, socjalistycznymi państwami a blokiem państw demokratycznych, zachodnich. Był to więc konflikt na linii Wschód-Zachód, przy czym rywalizacja przebiegała na różnych polach. Zimną wojną zwie się umownie stosunki międzynarodowe, oparte na niemożności porozumienia oraz rozstrzygnięcia konfliktu w sposób militarny – w trakcie bezpośredniej konfrontacji.

Jako pierwszy terminu tego użył George Orwell, jednak upowszechnił się on dzięki książce Waltera Lippmana, noszącej tytuł "Zimna wojna". Termin odnosił się do konfrontacji mocarstw zachodnich z ZSRR. 

Historycy spierają się co do dokładnej daty rozpoczęcia zimnej wojny, jako że między aliantami już wcześniej narastały pewne konflikty. Po zakończeniu II wojny światowej nie byli również zgodni jak ma wyglądać powojenna mapa Europy - jedna strona pragnęła licznych państw demokratycznych, współpracujących ze sobą w pokojowy sposób, podczas gdy druga strona dążyła do poszerzenia swojej strefy wpływów - Stalin tworzył nawet ośrodki szkoleniowe dla komunistów z innych krajów, którzy mieli wracać następnie do swoich ojczyzn i dążyć do przejęcia władzy. 

Czym dokładnie była zimna wojna? Definicja określa, iż pod tą nazwą kryją się napięte stosunki między ZSRR a USA, przy czym oba kraje posiadały swoich sojuszników. Nie mogło dojść do bezpośredniej, rozstrzygającej walki, więc walczono na dostępnych polach - politycznym, ideologicznym, militarnym, technicznym, gospodarczym. Trwał nawet wyścig zbrojeń, a także wyścig kosmiczny. Wszystko miało na celu pokazanie swojej potęgi i odniesienie zwycięstwa nad przeciwnikiem. 

 

Cechy zimnej wojny

Zimna wojna była konfliktem między kapitalistycznym blokiem, na czele ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki a blokiem komunistycznym, na czele ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich. Okres ten pogłębił istniejące między blokami różnice. Cechą zimnej wojny był brak jawnych działań wojennych, przy jednoczesnym prowadzeniu wojny nieoficjalnej, peryferyjnej (czego przykładem jest na przykład wojna w Korei w latach 1950-1953) oraz stałym szykowaniu się do wojny bezpośredniej, na przykład przez ciągłe dozbrajanie się. Charakterystyczny dla czasów zimnej wojny jest właśnie wyścig zbrojeń. Był on spowodowany utrzymującym się stanem nieufności między obydwoma blokami.

Kolejną cechą zimnej wojny było podejmowanie starań do rozszerzania wpływów komunizmu - co samo w sobie powodowało brak możliwości wzajemnej, pokojowej koegzystencji na świecie. Z kolei Stany Zjednoczone oraz współpracujące z USA kraje starały się powstrzymać wpływy ZSRR. Doktryna Trumana (Harry Truman był 33 prezydentem USA w latach 1945-1953) zwana była właśnie doktryną powstrzymywania. Później trzeba było jednak opracować nową doktrynę, by zmniejszyć strefy wpływów ZSRR. Zyskała ona miano doktryny Dullesa, czyli doktryny odpychania (John Foster Dulles był Sekretarzem stanu USA od 26 stycznia 1953 do 24 kwietnia 1959 roku).

Cechą zimnej wojny był trwający konflikt ideologiczny i wojskowy, przy czym za najgorętszy uznaje się jej początkowy okres. Spoiwem obydwu bloków były sojusze polityczne i militarne. Dla bloku wschodniego Kominform i Układ Warszawski, a dla bloku zachodniego między innymi Traktat Brukselski (ustanawiał Unię Zachodnioeuropejską), Pakt Północnoatlantycki (NATO) i SEATO. W czasie zimnej wojny sprzymierzone ze sobą państwa zacieśniały również współpracę handlową i ekonomiczną.