Ludzki organizm dobrze wie, jakich składników odżywczych potrzebuje. Niestety współczesna dieta często oszukuje nasze apetyty i wpędza nas w kłopoty

MÓZG WYCZUWA BIAŁKO

Główne centrum monitorowania stanu naszego odżywienia zajmuje zaledwie jeden centymetr sześcienny tkanki mózgowej i zwane jest podwzgórzem. Zawarte w nim neurony odgrywają kluczową rolę w kontrolowaniu przyjmowania pokarmu. Przez wiele lat sądzono, że ten mechanizm jest prosty. Część komórek nerwowych podwzgórza jest w stanie wyczuć, ile w krwi przepływającej przez mózg jest glukozy – podstawowego „paliwa” organizmu. Potem okazało się, że neurony podwzgórza są wrażliwe również na poziom wolnych kwasów tłuszczowych, czyli tego, co powstaje wskutek rozkładu tłuszczów. Wydawało się więc, że mózg dostaje nieskomplikowany sygnał – gdy we krwi jest za mało substancji będących źródłem energii, czujemy głód i sięgamy po w zasadzie dowolne pożywienie, które dostarczy nam kalorii.

Ten prosty obraz skomplikowały kolejne odkrycia. Okazało się, że na nasz apetyt wpływają także krążące we krwi hormony, takie jak leptyna, grelina czy insulina. Nowy kawałek do tej układanki dołożyli ostatnio badacze z brytyjskiego Uniwersytetu Warwick. – Aktywną rolę w kształtowaniu łaknienia mają też komórki zwane tanycytami. Sądzimy, że dzięki nim człowiek odczuwa apetyt na pokarmy białkowe – wyjaśnia dr Matei Bolborea, główny autor badań. Tanycyty są tzw. komórkami glejowymi, które w większości pełnią rolę pomocniczą w mózgu – otaczają, odżywiają i chronią
neurony. Jak się jednak okazuje, potrafią też analizować skład chemiczny płynu mózgowo-rdzeniowego. Otacza on mózg i wypełnia znajdujące się w nim komory, których ściany od wewnątrz pokryte są właśnie tanycytami. Naukowcy wykazali, że komórki te reagują na obecność aminokwasów, czyli cegiełek,
 

FIZJOLOGIA ŁAKNIENIE I SYTOŚĆ - APETYCZNE HORMONY

Na mózgowe ośrodki apetytu wpływa wiele substancji. Zaliczają się do nich m.in. hormony: leptyna i grelina

Nie tylko poziom substancji odżywczych we krwi odpowiada za uczucie sytości lub głodu pojawiające się w naszym mózgu. Ważną rolę odgrywają tu też substancje wydzielane do krwi przez inne narządy, czyli hormony, cytokiny i neuroprzekaźniki. Oto kilka najważniejszych:

* leptyna – powstaje w tkance tłuszczowej i przewodzie pokarmowym; jej rolą jest sygnalizowanie sytości i hamowanie łaknienia, ale u osób otyłych tkanki stają się oporne na działanie tego hormonu
– stąd uczucie ciągłego głodu skłaniające do podjadania,
* grelina – wydzielają ją komórki znajdujące się w ścianie żołądka wtedy, gdy jest on pusty, dlatego uznawana jest za hormon głodu; jej poziom rośnie, gdy jesteśmy niewyspani lub zestresowani,
* insulina – pojawia się w naszej krwi po posiłku i hamowanie łaknienia, ale u osób otyłych tkanki stają się oporne na działanie tego hormonu
– stąd uczucie ciągłego głodu skłaniające do podjadania,
* grelina – wydzielają ją komórki znajdujące się w ścianie żołądka wtedy, gdy jest on pusty, dlatego uznawana jest za hormon głodu; jej poziom rośnie, gdy jesteśmy niewyspani lub zestresowani,
* insulina – pojawia się w naszej krwi po posiłku