Pola Negri, Gilda Gray… 6 hollywoodzkich karier z czasów II Rzeczypospolitej

Na hasło Polacy w Hollywood przychodzi na myśl spektakularna kariera Poli Negri. Nie była ona jednak jedyną osobą, której udało się zrealizować amerykański sen o sławie. W dwudziestoleciu międzywojennym w Hollywood zdobyło rozgłos kilka osób polskiego pochodzenia. Ich kariery rozwijały się z różnym skutkiem, ale każdy sukces skrupulatnie odnotowywała polska prasa lat 20. i 30, nie stroniąc od sensacji.
Pola Negri, Gilda Gray… 6 hollywoodzkich karier z czasów II Rzeczypospolitej

1. Ryszard Bolesławski (1889–1937)

Urodzony w Dębowej Górze koło Płocka Bolesław Ryszard Srzednicki początkowo chciał zająć się rolnictwem i w tym celu kształcił się na Uniwersytecie w Odessie. Wojował najpierw jako żołnierz Legionu Puławskiego, a w czasie wojny polsko-bolszewickiej 1. Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. To właśnie od filmów tworzonych dla Wojska Polskiego zaczęła się kariera reżyserska Srzednickiego (już wówczas zmienił nazwisko na Bolesławski). W 1923 roku wyjechał do Nowego Jorku i tam założył z aktorką Marią Uspenskają szkołę teatralną: American Laboratory Theatre. Wkrótce Bolesławski zaangażował się w tworzenie hollywoodzkich produkcji – a pod koniec lat 20. Uważano go już za jednego z najbardziej cenionych w USA. Filmy jego autorstwa trwale zapisały się w historii amerykańskiego kina. „Ostatnia cesarzowa” z 1932 roku otrzymała nominację do Oscara, a „Ogród Allaha” z 1936 roku – honorowego Oscara za zdjęcia. Rozwijającą się karierę Bolesławskiego przerwała nagła śmierć na atak serca.

 

2. Pola Negri (1897–1987)

Córka słowackiego Roma Apolonia Chałupiec debiutowała w Warszawie w 1912 roku rolą Klary w spektaklu „Śluby panieńskie”. Potem przyszły pierwsze role w filmach atelier filmowego „Sfinks”, zaś w 1917 roku pierwsze występy w produkcjach niemieckiego reżysera Ernsta Lubitscha. Gwiazda Poli Negri (pseudonim przyjęła na cześć włoskiej pisarki Ady Negri) rozbłysła jednak pełnym blaskiem dopiero w 1923 roku, kiedy przyjechała do Hollywood – niemal natychmiast stała się tam diwą kina niemego. Do jej największych filmów zalicza się dziś: „Zakazany raj” (1924, rola Katarzyny II), „Hotel Imperial” (1927) oraz „Miłość aktorki” (1928). O romansach Poli z Rudolfem Valentino i Charliem Chaplinem mówiło całe Hollywood, plotkowano też o jej homoseksualnej relacji z kompozytorką Margaret West. Po wojnie Negri wycofała się z aktorstwa, ale w latach 60. pojawiała się gościnnie w jednym filmie.

 

3. Estelle Clark (1898–1982)

Pochodząca z Warszawy Stanisława Zwolińska we wczesnej młodości wyjechała do Stanów Zjednoczonych i zamieszkała w Detroit. W latach 1924–1928 wystąpiła w co najmniej dziesięciu hollywoodzkich produkcjach, głównie wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer. Przykłady jej kreacji aktorskich to między innymi role Minnie w „His Secretary” (1925), francuskiej fryzjerki w „Wesołej wdowie” (1925, adaptacja operetki austrowęgierskiego kompozytora Franza Lehára) i Jane w „Człowieku z tłumu” (1928). Estelle Clark przyjaźniła się między innymi ze związanymi z Hollywood przedstawicielami amerykańskiej Polonii – Walterem Grabowskim i jego żoną. W latach 1935-1944 była żoną kompozytora i tekściarza Leo Robina, autora między innymi tekstu do oscarowej piosenki „Thanks for the Memory”. Związek zakończył się rozwodem. Później Clark popadła w zapomnienie, lecz już nie wróciła do Polski.

 

4. Janina Smolińska (ok. 1900–po 1950)

Absolwentka szkoły baletowej przy operze moskiewskiej zagrała w kilku polskich filmach. Jej kariera nabrała jednak tempa dopiero po wyjeździe do Paryża. Przez cztery lata występowała jako tancerka rewiowa w słynnej sali koncertowej Folies Bergère, dopóki w 1928 roku nie wygrała dwóch międzynarodowych konkursów piękności w Deauville i Brukseli. Sukces urodziwej Polki zapewnił jej taneczne tournée po Stanach Zjednoczonych oraz występ w kilku filmach wytwórni First National Pictures i Metro-Goldwyn-Mayer, między innymi w nominowanej do Oscara „Płomiennej piosence” (1930) i „Monsieur Le Fox” (1931). Aby przedłużyć sobie prawo pobytu w Ameryce, Smolińska wyszła za mąż za przedsiębiorcę zajmującego się produkcją hollywoodzkich peruk Waltera Grabowskiego. O ich kryzysie małżeńskim rozpisywała się szeroko amerykańska prasa. W 1932 roku Smolińska wróciła do Polski, a w 1934 roku wyjechała do Paryża, gdzie założyła zespół baletowy „Balet Polski”.

 

5. Edward Raquello (1900–1976)

Kariera studenta Politechniki Warszawskiej, który z żołnierza walczącego w wojnie polsko-bolszewickiej stał się hollywoodzkim amantem, zasługuje na przypomnienie. Edward Kucharski w połowie lat 20. wyjechał do Paryża, gdzie zarabiał na życie jako żigolak – pan do towarzystwa dla starszych i majętnych dam. Z opresji wyciągnął go dopiero pionier amerykańskiego przemysłu filmowego Carl Laemmle, który zaproponował Kucharskiemu wyjazd do Stanów Zjednoczonych i karierę w Hollywood. Debiutował w 1927 roku jako tancerz Raoul w filmie „Sumuru”, zagrał też między innymi w „Western Jamboree” (1938) oraz „Dziewczynie z Meksyku” (1939). Występował pod scenicznym pseudonimem Edward Raquello, a zwykle obsadzano go w rolach latynoskich kochanków. W latach 1931–1946 występował również na Broadwayu, gdzie pojawił się w dziesięciu spektaklach. Po wojnie wycofał się z kariery aktorskiej.

 

6. Gilda Gray (1901–1959)

Pochodząca z Krakowa Marianna Michalska w wieku ośmiu lat wyemigrowała z rodzicami do Milwaukee w Wisconsin. Amerykańską karierę pod pseudonimem Gilda Gray rozpoczęła jako tancerka kabaretowa w Nowym Jorku. Występy sceniczne wywoływały podobno u młodej artystki stres, który wyładowywała przez specyficzny taniec, nazwany wkrótce shimmy. Charakterystyczne ruchy bioder stały się koniecznym elementem występów amerykańskich showgirls, a Gray ogłoszono „Królową Shimmy”. Do Hollywood zawitała w 1923 roku. Zaczęła od epizodycznej roli tancerki w „Lawful Larceny”. Potem przyszedł czas na role główne: Glorii Trask w „Kabarecie” (1927) oraz Takli w „Diabelskiej tancerce” (1927). Obydwa filmy uznaje się obecnie za zaginione. W czasie II wojny światowej Gilda Gray zbierała pieniądze na pomoc Polakom, po wojnie zaś ściągnęła do USA sześciu rodaków, zapewniając im edukację.

Marek TelerM
Napisane przez

Marek Teler

Student dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim, interesuje się historią (w szczególności średniowiecza) i genealogią. Jest również członkiem redakcji portalu historycznego Histmag.org.