„Psina ani kocina nikomu nie powie” – pisał sto lat temu krakowski seksuolog Stanisław Kurkiewicz. Wiedział, że seksualne maltretowanie zwierząt to plaga polskich wsi. Ale nie zamierzał nikogo potępiać Najbrutalniejszy rodzaj zboczenia – pisał na początku XX w. o zoofilii skandynawski autor Kanut Tangey. Jego broszurę „Zboczenia płciowe w świetle nauki” wydano w 1912 r. […]

To nie słynna Bitwa Warszawska przesądziła o wyniku wojny polsko-bolszewickiej, lecz mniej znana i pamiętana batalia nad Niemnem. Wojna polsko-bolszewicka stała się nieunikniona jeszcze zanim zakończyła się I wojna światowa. A to za sprawą zawarcia przez bolszewików pokoju brzeskiego z państwami centralnymi w marcu 1918 roku. Rosja zrzekła się wtedy części swego terytorium okupowanego przez […]

Po przewrocie majowym w 1926 r. doszło do prawdziwego polowania na przeciwników Marszałka. Mnożyły się „zaginięcia” i „wypadki” Wydaje się, że czasami zupełnie niepotrzebnie idealizujemy przeszłość. W efekcie mamy dziś prawie nieskazitelny obraz II Rzeczypospolitej. Duża liczba Polaków, jeśli już z czymś ją kojarzy, to z marszałkiem Józefem Piłsudskim i ze zwycięstwem w Bitwie Warszawskiej. […]

Na hasło Polacy w Hollywood przychodzi na myśl spektakularna kariera Poli Negri. Nie była ona jednak jedyną osobą, której udało się zrealizować amerykański sen o sławie. W dwudziestoleciu międzywojennym w Hollywood zdobyło rozgłos kilka osób polskiego pochodzenia. Ich kariery rozwijały się z różnym skutkiem, ale każdy sukces skrupulatnie odnotowywała polska prasa lat 20. i 30, […]

Polski Chaplin czy maniakalny masochista, zagubiona pierdoła czy może geniusz wyprzedzający epokę? 70 lat temu zginął w Drohobyczu, autor dwóch książek i albumu z perwersyjnymi rysunkami. Joanna Rolińska: Na jedynym z zachowanych warszawskich zdjęć Bruno Schulz ma uśmiechniętą twarz i przysłonięte rękami oczy. To słynna – inspirowana przez Witkacego – „Maskarada” z udziałem doktora Jana […]

Twarzyczka, piersi, a może nóżka? Co przyprawiało naszych pradziadków o szybsze bicie serca? Prasa codzienna pomijała je milczeniem. W drukowanych pamiętnikach pisano o nich zdawkowo i z wyraźnym wstydem. Ale prawdę o pragnieniach naszych pradziadków widać w zakurzonych magazynach „tylko dla dorosłych”. Pani X miała swoje zasady, a sytuacja gospodarcza tylko ją w nich utwierdzała. Był rok […]

Dekretem Józefa Piłsudskiego z 28 listopada 1918 r. polskim kobietom zostało przyznane czynne i bierne prawo wyborcze. Tym sposobem w latach 1919–1922 w Sejmie Ustawodawczym znalazło się osiem posłanek, które pozostawiły po sobie niepowtarzalny polityczny dorobek. Przypominamy życiorysy ośmiu posłanek pionierek.   GABRIELA BALICKA-IWANOWSKA (1867–1962) Przyszła posłanka pochodziła z podlaskiej rodziny ziemiańskiej i otrzymała staranne […]

A w dodatku zapłacić ów procent pieniędzmi pożyczonymi… od sprzedającego i jeszcze zarobić na pożyczonej gotówce? Brzmi tak absurdalnie, że aż trudno w to uwierzyć? Przenieśliśmy się do bananowej republiki? Nie! Witamy w II RP… Korupcja w okresie międzywojennym stała się zjawiskiem tak powszechnym, że obserwatorzy życia publicznego dziwili się dopiero, gdy jakiś ówczesny „przetarg” nie […]

Pedofilia traktowana jak lekarstwo na wstydliwe choroby. Próby gwałtów bagatelizowane jako nieudolne zaloty. I wreszcie bezlitosny śmiech – w II RP właśnie z nim najczęściej spotykały się ofiary przemocy seksualnej. Warszawski komisariat policji, późno w nocy w niedzielę. Śmiertelnie znudzony pan przodownik (czyli sierżant) od niechcenia przegląda „Poradnik homeopatyczny”. To jedyna książka dostępna na komendzie – wszystkie […]

Zacofana religia przesiąknięta ekstremizmem i nienawiścią? Przed II wojną światową takie opinie o islamie padały na każdym kroku. Ale nie w Polsce. Lud Proroka fascynował naszych przodków. I nie wahali się o tym głośno mówić 29 kwietnia 1928 r., Zamek Królewski w Warszawie. Wokół stołu znakomici goście. Z polskich dostojników m.in. prymas Aleksander Kakowski, wicepremier […]

Dzięki dużej siatce współpracowników sterroryzowali północną Polskę. Największą sławę przyniosła im regularna bitwa, jaką stoczyli z policją, i brawurowa ucieczka przed funkcjonariuszami Nie wiemy nic o wczesnych latach życia Klemensa Kotłowskiego oraz Władysława Frankiewicza. Nie udało się też ustalić, skąd pochodzili. Prawdopodobnie z północnej Polski, bo tam działali. Do obu pasuje określenie zawodowy przestępca – obaj byli […]

Dwudziestolecie międzywojenne: Marszałek Piłsudski, Legiony, „Cud nad Wisłą”, Port w Gdyni, Centralny Okręg Przemysłowy, pułkownicy, kabarety, Ordonka i Kiepura. W czasach PRL Druga Rzeczpospolita i jej elity – zostali opluci i skompromitowani. Czy słusznie? W dyskusji „Focusa Historia” biorą udział Leszek Moczulski, prof. Wojciech Roszkowski i Andrzej Gass. Andrzej Gass: Kolejna rocznica napaści Niemiec, a […]

To byt największy bunt więźniów w II RP. Prawie 90 lat temu zdesperowani przestępcy, z bronią w ręku, podjęli próbę wydostania się na wolność. Po ciężkich walkach z siłami bezpieczeństwa poddali się. Kilka osób poniosło śmierć. Nadchodził zmierzch, lecz wezwani na pomoc żołnie­rze z Kielc nie pojawili się, dlatego dowodzący policją inspektor Barwicz zdecydował się […]

W Polsce w czasach dwudziestolecia prężnie rozwijały się tajne organizacje. Do walki z nimi ruszyła specjalna komisja sejmowa. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w roku 1918 emocje polityczne, zamiast się uspokajać, rosły i stawały się coraz bardziej wzburzone. Pierwszy rząd Jędrzeja Moraczewskiego padł ofiarą – co prawda bardzo nieudolnego – prawicowego zamachu stanu. Przypomnijmy: nocą 4 stycznia […]

Nałogowy alkoholik, który w pijackim amoku strzelał, nie zastanawiając się, co robi. Zamordował dwóch policjantów, wielokrotnie wdawał się w regularne strzelaniny z policją. I to wszystko w ciągu kilku miesięcy. Gdy go ujęto i stracono, miał tylko dwadzieścia pięć lat. Był jednym z najbardziej znanych przestępców okresu międzywojennego. Jego bandyckimi wyczynami, policyjnymi poszukiwaniami, a wreszcie […]

Trzy największe traumy z czasów II RP mocniej spoiły bardzo podzielony kraj Łączenie kraju w jeden organizm państwowy po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. musiało boleć. Trzy systemy prawne, elity wywodzące się z trzech różnych kultur politycznych, zrujnowana gospodarka i rolnictwo. W dodatku jedna trzecia obywateli rekrutująca się spośród mniejszości narodowych, zupełnie niezainteresowana […]