Powrót z Księżyca to nie jest zwykłe lądowanie. Kapsuła Orion dosłownie uderzy w ziemską atmosferę z prędkością przekraczającą 40 000 km/h, co uczyni załogę Artemis II najszybszymi ludźmi w historii lotów kosmicznych. Przy takiej prędkości tarcie o cząsteczki gazu generuje temperatury sięgające 2 800 stopni Celsjusza – to niemal połowa temperatury powierzchni Słońca. W tych warunkach jedyną barierą między astronautami a śmiercią w płomieniach jest osłona termiczna zamontowana na spodzie pojazdu.
Problem polega na tym, że osłona użyta w obecnej misji jest niemal identyczna z tą, która uległa nieoczekiwanemu uszkodzeniu podczas bezzałogowego testu Artemis I w 2022 roku. Ed Macaulay, fizyk z Queen Mary University of London, podkreśla, że bez nienaruszonej osłony kapsuła po prostu stopiłaby się i spłonęła w ciągu kilku sekund. Dlatego każde, nawet najmniejsze odstępstwo od normy w jej strukturze, staje się tematem gorących debat w środowisku astronomicznym.
Artemis I: Co poszło nie tak?
Osłona termiczna Oriona wykonana jest z materiału o nazwie Avcoat. Jest to substancja ablacyjna, co oznacza, że jej zadaniem jest stopniowe zwęglanie się i odpadanie, co pozwala na rozproszenie ogromnej energii cieplnej. Jednak po wodowaniu kapsuły Artemis I u wybrzeży Meksyku, inżynierowie NASA zauważyli coś niepokojącego. Zamiast równomiernego zużycia, osłona straciła całe fragmenty materiału w sposób nieprzewidziany przez modele komputerowe.
Czytaj także: NASA pokazała nowe kombinezony kosmiczne. Niedługo staną na Księżycu
Dochodzenie wykazało ponad 100 obszarów, w których Avcoat zachował się inaczej, niż zakładano. Główną przyczyną okazał się tak zwany manewr “skip reentry” – technika polegająca na “odbiciu się” kapsuły od atmosfery niczym płaski kamień od tafli wody. Choć miało to zwiększyć precyzję lądowania i komfort załogi, spowodowało nagromadzenie gazów wewnątrz struktury osłony. Gazy te, nie mogąc się wydostać, wytworzyły ciśnienie, które doprowadziło do pęknięć i odrywania się zwęglonych kawałków materiału.
Nowa strategia NASA: Zmiana trajektorii zamiast naprawy
Mimo wykrycia wady, NASA nie zdecydowała się na wymianę osłony w kapsule Artemis II, która była już niemal gotowa do lotu. Zamiast tego, agencja postawiła na rozwiązanie operacyjne. Inżynierowie zmodyfikowali profil wejścia w atmosferę, rezygnując z głębokich “skoków” na rzecz ruchu typu “loft”. Statek wejdzie w atmosferę pod ostrzejszym kątem i spędzi mniej czasu w warstwach, w których dochodziło do krytycznego wzrostu ciśnienia gazów w osłonie.
Administrator NASA Jared Isaacman przyznał otwarcie, że choć ufa analizom zespołu, nie jest to rozwiązanie docelowe. “Osłona musi zadziałać. Nie mamy planu B” – stwierdził w jednym z wywiadów. Agencja przeprowadziła symulacje skrajnych scenariuszy, które wykazały, że nawet w przypadku utraty znacznych części materiału Avcoat, tytanowa struktura bazowa Oriona powinna wytrzymać i zapewnić bezpieczeństwo astronautom.
Głosy sceptyków: Czy to ryzyko jest uzasadnione?
Nie wszyscy podzielają optymizm NASA. Charles Camarda, były astronauta i inżynier specjalizujący się w osłonach termicznych, jest jednym z najgłośniejszych krytyków tej decyzji. Uważa on, że agencja nie dołożyła należytej staranności w wyeliminowaniu problemu u źródła. Podobne zdanie wyrażają inni eksperci, jak Dan Rasky, który porównuje obecną sytuację do stania na krawędzi klifu w gęstej mgle.
Czytaj także: Co naprawdę zrobiłby z nami Księżyc? Organizm szybko odczułby, że to nie Ziemia
Z drugiej strony, załoga misji – Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch i Jeremy Hansen – wyraża pełne zaufanie do naziemnego zespołu inżynierów. Wiseman podkreślił, że nowa ścieżka powrotna została sprawdzona w każdy możliwy sposób. Dodatkowym argumentem dla zwolenników misji jest fakt, że parametry wewnątrz kapsuły Artemis I pozostały w normie mimo uszkodzeń zewnętrznych – gdyby na pokładzie byli ludzie, nic by im się nie stało.
Przyszłość eksploracji Księżyca
Sukces misji Artemis II i bezpieczne wodowanie na Pacyfiku będzie kluczowym krokiem milowym dla programu powrotu człowieka na Srebrny Glob. Jeśli zmodyfikowana trajektoria zadziała, NASA zyska cenny czas na dopracowanie osłony termicznej dla kolejnych misji, w tym Artemis III, która ma zakończyć się lądowaniem na powierzchni Księżyca. Oczy całego świata będą zwrócone na piątkowy wieczór, kiedy to Orion przejdzie swoją ostateczną próbę ognia.