Archeolodzy mówią o obiektach, które wcześniej nie były im znane. Rozsiane na piaskach pustyni Atbaj, stanowią dowód tego, że dawni mieszkańcy byli zdecydowanie lepiej zorganizowani niż mogło nam się wydawać. Arenę działań archeologów stanowił obszar pomiędzy Doliną Nilu a Morzem Czerwonym. Mówimy więc o granicach współczesnego Sudanu i Egiptu.
Wykopaliska w tak niegościnnym środowisku stanowią ogromne wyzwanie, dlatego badacze muszą ratować się nowszymi rozwiązaniami. O ile jednak dzisiaj są to tereny pustynne z ograniczonym dostępem do wody i wysokimi temperaturami, tak przed tysiącami lat tamtejszy klimat był zdecydowanie bardziej przyjazny. Epoka ta, zwana afrykańskim okresem wilgotnym, charakteryzowała się częstszymi opadami, które napędzały rozwój roślinności. To z kolei sprzyjało hodowli zwierząt.
Czytaj też: Ruiny Angkor Thom kryją zaawansowaną technologię. Archeologiczna sensacja w stolicy Imperium Khmerów
Na obecnym etapie w badaniach poświęconych temu regionowi brali udział także nasi rodacy. Przedstawiciele Polskiej Akademii Nauk weszli w skład międzynarodowego zespołu, który przeanalizował ogromne ilości zdjęć satelitarnych. Tym sposobem badacze mogli kompleksowo przeanalizować wielkie połacie terenu, co na ziemi zajęłoby długie lata i wymagałoby ogromnych nakładów finansowych.
Łącznie archeolodzy zidentyfikowali aż 280 monumentalnych obiektów, a dalsze ekspertyzy wykazały, że 260 z nich nie było wcześniej znanych nauce. Konstrukcje mają postać kamiennych grobowców otoczonych okrągłymi murami. Ich średnica waha się od kilku do ponad 80 metrów. Z lotu ptaka przypominają gigantyczne kręgi rozrzucone po pustynnym krajobrazie. W ich wnętrzu znajdują się pochówki ludzi i zwierząt, a także mniejsze kamienne konstrukcje oraz nasypy.
Archeolodzy dostrzegli 280 kamiennych budowli, a 260 z nich okazało się nieznanych nauce
Badacze podkreślają, że skala odkrycia całkowicie zmienia spojrzenie na dawnych mieszkańców tego regionu. Rozmieszczenie grobowców na obszarze ciągnącym się od południowego Egiptu aż po pogranicze Erytrei wskazuje na istnienie rozległej tradycji kulturowej obejmującej tysiące kilometrów kwadratowych. Oznacza to, iż społeczności pasterskie zamieszkujące te tereny nie były niewielkimi i izolowanymi grupami, lecz tworzyły złożone struktury społeczne zdolne do realizacji ogromnych przedsięwzięć budowlanych.
Szczególnie interesujące są wyniki wykopalisk prowadzonych w kompleksie Wadi Khashab, uznawanym za najlepiej przebadany obiekt tego typu. Archeolodzy odkryli tam 25 pochówków. W centralnej części znajdował się grób człowieka otoczony pochówkami bydła, owiec oraz dziecka. Analizy wykazały, że miejsce było użytkowane przez około dwa tysiące lat, a kolejne pokolenia przebudowywały jego wnętrze i organizowały nowe pochówki. Świadczy to o wyjątkowym znaczeniu tych miejsc dla dawnych społeczności.
Czytaj też: Statek z piekła rodem odnaleziony po latach. Jego wrak spoczywał u wybrzeży Filipin
Bardzo istotne było też bydło, traktowane jako coś więcej niż tylko źródło pożywienia. Zwierzęta były symbolem statusu społecznego, bogactwa i prawdopodobnie miały także znaczenie religijne. W wielu przypadkach ich pochówki ustawiano wokół centralnego grobu przeznaczonego dla człowieka, co sugeruje istnienie wyraźnej hierarchii społecznej. Archeolodzy przypuszczają, że centralne miejsca spoczynku należały do przywódców grup pasterskich bądź osób posiadających szczególny autorytet.
Równie ważne są informacje dotyczące lokalizacji cmentarzysk. Większość z nich powstała w pobliżu dawnych źródeł wody oraz terenów sprzyjających wypasowi zwierząt. Na zdjęciach satelitarnych widoczne są także ślady starożytnych szlaków pasterskich przecinających pustynię. Dzięki nim naukowcy mogą odtwarzać sposób przemieszczania się ludzi i stad sprzed kilku tysięcy lat oraz lepiej zrozumieć funkcjonowanie dawnych społeczności. Z pewnością naukowcy będą kontynuowali badania w tej sprawie, ponieważ potencjał odkryć wciąż jest w niej ogromny.
Źródło: African Arachaeological Review