Stop! Nie wyrzucaj!

Za wyrzucenie zużytych sprzętów elektrycznych i elektronicznych do śmietnika lub porzucenie gdzieś na łonie przyrody można zapłacić karę grzywny, nawet do 5 tys. złotych. O zakazie wyrzucania informuje znak przekreślonego kosza na śmieci zamieszczony na wszystkich urządzeniach wyprodukowanych po 2003 r.

Chcąc pozbyć się elektrośmieci należy oddać je do specjalnie wyznaczonych miejsc. Możliwości jest kilka:

DO PUNKTU ZBIERANIA – Elektrośmieci w nieograniczonej ilości można oddać do punktów zbierania, które powinny znajdować się na terenie każdej gminy. Baza adresów punktów zbierania w Polsce zamieszczona jest na stronie www.elektrosmieci.pl. Informacje można również uzyskać dzwoniąc na bezpłatną infolinię ElektroEko 0 800 000 080. Jeżeli w danym mieście nie ma gminnego punktu zbierania, elektrośmieci można przekazać do lokalnej firmy zbierającej odpady komunalne.

DO SKLEPU – Chcąc się pozbyć zużytych urządzeń możemy je oddać sklepu lub hurtowni przy zakupie nowych sprzętów. Sklep powinien przyjąć elektrośmieci bezpłatnie na zasadach wymiany, w ilości jeden za jeden tego samego typu (np. zużyty komputer za nowy komputer). Często, sklepy od razu oferują, że dostarczając zakupiony sprzęt, odbiorą stary. Jeżeli nie, transport trzeba zapewnić we własnym zakresie. W sklepach z oświetleniem powinny znajdować się specjalne pojemniki, do których można wrzucać zużyte świetlówki i żarówki energooszczędne.

DO SERWISU – Po tegorocznej nowelizacji ustawy, zepsute urządzenia można również zostawić w naprawczym punkcie serwisowym, w momencie, gdy naprawa urządzenia nie jest już możliwa. Serwisant może odmówić przyjęcia elektrośmieci tylko wtedy, gdy klient przyniesie sprzęt od razu
z zamiarem pozbycia się go a nie naprawy, oraz gdy stare urządzenie stanowi zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników serwisu.

DO PUNKTU SKUPU ZŁOMU – Ostatnią z możliwości pozbycia się kłopotliwych elektrośmieci, jest oddanie ich do punktu skupu złomu, który prowadzi rejestrowaną działalność w zakresie zbierania tego rodzaju odpadów. Punkt skupu złomu również powinien nieodpłatnie przyjąć każdą ilość zużytego sprzętu bez względu na jego rodzaj.

Zużytych urządzeń nie wolno samodzielnie rozbierać na części. Elektrośmieci to odpady niebezpieczne, i ich demontaż to skomplikowany proces, który musi być przeprowadzony w odpowiednich warunkach przy zachowaniu środków ostrożności. Demontaż poza wyspecjalizowanym zakładem przetwarzania jest nielegalny. grozi kara od 2 do 100 tys. zł (dotyczy to zarówno firm jak i osób fizycznych).

Dlaczego elektrośmieci są szkodliwe?

Wszystkie zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne działające kiedyś na prąd lub na baterie – zepsute komputery, zabawki i gadżety elektroniczne, stare pralki, lodówki, a także przepalone świetlówki – klasyfikowane są jako odpady niebezpieczne (zgodnie z ustawą o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym z 29 lipca 2005 r.). Są to szkodliwe odpady, ponieważ zawierają trujące substancje, które zanieczyszczają środowisko i zagrażają zdrowiu organizmów żywych. Dlatego, elektrośmieci powinny być selektywnie zbierane, następnie poddane bezpiecznemu przetworzeniu i przekazane do recyklingu.

Substancje szkodliwe (np. freon w lodówkach, rtęć w świetlówkach i kineskopach, ołów w połączeniach lutowanych) mogą wydostać się na zewnątrz z uszkodzonych, zdemontowanych i źle zagospodarowanych urządzeń, następnie łatwo przedostają się do środowiska. Przykładowo rtęć z rozbitej świetlówki, albo freon z zepsutej lodówki, szybko przenikają do gleby, wody
i powietrza. Są to substancje toksyczne przyczyniające się do degradacji środowiska naturalnego. Na przykład, rtęć jest niebezpiecznym metalem ciężkim, który po przeniknięciu do organizmu powoduje uszkodzenie nerek, zaburzenia wzroku, słuchu i mowy, deformuje kości i może być przyczyną zmian nowotworowych.

Obieg zamknięty

„Cykl życia” urządzeń elektrycznych i elektronicznych – od momentu produkcji, do momentu przetworzenia – to obieg zamknięty.

Urządzenia elektryczne i elektroniczne produkowane są w fabryce producenta. Stamtąd przekazywane są do punktów sprzedaży (np. hurtowni i sklepów). Ze sklepu, sprzęty trafiają do naszych domów, gdzie po upływie czasu zużywają się i stają elektrośmieciami. Elektrośmieci powinny być oddane do punktu zbierania lub do sklepu (przy zakupie nowych urządzeń), gdzie są segregowane i odpowiednio przechowywane w dużych kontenerach i pojemnikach. Następnie, elektrośmieci są transportowane do specjalistycznego zakładu przetwarzania. W zakładzie, w zabezpieczonych warunkach odbywa się demontaż, który polega na oddzieleniu części nadających się do ponownego wykorzystania od części niebezpiecznych, i rozłożeniu urządzeń na drobniejsze elementy składowe nadające się do dalszego przetwarzania. Szkodliwe substancje są neutralizowane, a przydatne i cenne surowce odzyskiwane. Na ostatnim etapie „cyklu życia”, recykler (np. huta) ponownie wszystko przetwarza i przekazuje do produkcji kolejnych nowych urządzeń i elementów. Surowce i gotowe materiały z powrotem wracają do fabryki producenta. I tak w kółko.

Korzyści z recyklingu elektrośmieci