Jak zapowiedzieli, tak zrobili, a teraz wyjaśniają, iż w takich okolicznościach drzewo może wytworzyć specjalną tkankę, która pomaga mu odzyskać bardziej pionową pozycję. A przecież mogłoby się wydawać, że prosty, pionowy pień jest naturalnym rezultatem wzrostu drzewa. W rzeczywistości jego utrzymanie wymaga ciągłego reagowania na siły działające na roślinę. Wiatr, grawitacja, nierówne podłoże czy ciężar gałęzi mogą sprawić, że pień zacznie się przechylać. Drzewo nie może oczywiście wyprostować się tak jak człowiek. Zamiast tego zmienia sposób, w jaki produkuje i rozmieszcza nowe drewno.
Czytaj też: Skorupa ziemska otwiera się pod Włochami. Geolodzy rozwikłali zagadkę Apeninów
Nieprzejednaną rolę odgrywa w tym tzw. drewno reakcyjne. Powstaje ono wtedy, gdy roślina doświadcza mechanicznego obciążenia lub zaczyna rosnąć w nietypowej pozycji. Nowo wytwarzana tkanka może mieć inne właściwości niż drewno powstające podczas normalnego wzrostu. Dzięki temu drzewo jest w stanie stopniowo zmieniać kierunek rozwoju pnia.
Mechanizm różni się w zależności od grupy roślin. U drzew iglastych pojawia się przede wszystkim drewno kompresyjne, podczas gdy u wielu drzew liściastych występuje natomiast drewno napięciowe. To, że drewno rośnie, nie jest zbyt zaskakujące, ale już fakt, iż nieustannie dostosowuje swoją konstrukcję do warunków, w których się znajduje, musi imponować. Jest to szczególnie istotne, ponieważ roślina musi jednocześnie utrzymywać stabilność i zdobywać dostęp do światła. Nawet niewielkie odchylenie może z czasem wpływać na rozkład obciążenia w całej koronie.
Naukowcy coraz dokładniej badają ten proces, ponieważ może on powiedzieć wiele o tym, jak rośliny odbierają bodźce mechaniczne i przekładają je na zmiany wzrostu. Drzewa nie potrzebują przy tym mózgu ani układu nerwowego. Informacja o obciążeniu jest przekazywana i przetwarzana poprzez procesy zachodzące w żywych tkankach rośliny.
Przy okazji czas na dobre pożegnać się z postrzeganiem roślin jako organizmów całkowicie biernych. Choć drzewo pozostaje zakorzenione w jednym miejscu, jego ciało nie jest strukturą statyczną. Pień i gałęzie mogą zmieniać sposób wzrostu w odpowiedzi na otoczenie, a powstające drewno staje się częścią długotrwałego mechanizmu utrzymywania stabilności.
Czytaj też:Wieczna zmarzlina napędza niespodziewane zjawisko. Nie będzie tak źle, jak sądziliśmy?
W efekcie krzywy pień nie zawsze będzie oznaką słabości drzewa. Może być śladem wcześniejszej reakcji rośliny na działające na nią siły. Badania nad tym zjawiskiem pokazują więc, że postawa drzewa jest czymś znacznie bardziej dynamicznym, niż sugeruje nieruchomy wygląd lasu. Każde drzewo przez całe życie reaguje na grawitację, wiatr i własny ciężar, przebudowując swoją strukturę tak, aby pozostać stabilnym. A na koniec warto przypomnieć, iż mówimy o organizmie pozbawionym mięśni, który mimo to może aktywnie kształtować własne ciało w odpowiedzi na otoczenie.
Źródło:New Phytologist