Ewolucja jeszcze z nami nie skończyła. Dowód? Urodzeni nurkowie!

Ludność Bajau w Azji Południowo-Wschodniej od tysięcy lat żyje jako „morscy nomadzi”. W tym czasie ewolucja obdarzyła ich niezwykłymi umiejętnościami nurkowania.

Niektórzy mogą wstrzymać oddech na kilka minut, nurkując głęboko pod wodą za pomocą jedynie  gogli i ciężarów. Do tej pory nie wiedzieliśmy, czy ich nadnaturalne umiejętności nurkowania mają podłoże genetyczne.  Bajau potrafią spędzić aż 60% czasu swojej pracy pod wodą.

Umiejętności przeciętnego człowieka nawet nie można porównać do tego, co potrafią ci ludzie – powiedziała specjalistka od genetyki ewolucyjnej Melissa Ilardo, której najnowsze badania koncentrują się na społeczności Bajau w Sulawesi w Indonezji. Jej nowe badania mogły ujawnić adaptacje genetyczne, które pozwalają Bajau dłużej wytrzymać na jednym oddechu oraz dzięki którym wykształcili niezwykle duże śledziony.

Naturalni nurkowie

Nurkują tak jakby urodzili się pod wodą – mówi Ilardo. Podczas obserwacji zauważyła jak pewien mężczyzna, który nurkował z nią swobodnie, zanurzył się na głębokość około 10 metrów aby złowić dużą rybę i zrobił to tak, jakby nie był to żaden problem. – Aby zrozumieć, co zespół odkrył, musisz zrozumieć, co dzieje się z ludzkim ciałem, kiedy zanurza się w wodzie – wyjaśniła Ilardo. Po pierwsze, serce spowalnia, co obniża ilość zużywanego tlenu. Naczynia krwionośne w kończynach zwężają się, kierując krew bogatą w tlen do ważnych narządów.Natomiast śledziona kurczy się.

Śledziona jest organem wielkości pięści, który znajduje się obok żołądka. Do jej zadań należy filtrowanie komórek i wspomaganie układu odpornościowego. Służy również jako magazyn krwinek czerwonych niosących tlen; kiedy kurczy się, daje ciału to, co Ilardo nazywa zastrzykiem tlenowym, pozwalając wstrzymać oddech na dłużej. Badania nad fokami sugerują, że większe śledziony mogą mieć wpływ na dłuższy czas nurkowania.

Jeśli ewolucja dała fokom większe śledziony, to możliwe, że obdarzyła też ludzi – powiedział Ilardo.Używając maszyny ultrasonograficznej, Ilardo odkryła, że Bajau posiadają śledziony, które są około niż u ich sąsiadów na indonezyjskiej wyspie Sulawesi. I nie miało to znaczenia, czy pracują jako nurkowie czy nie.

Najnowsze osiągnięcia ewolucji

Następnie, skanując DNA Bajau naukowcy zidentyfikowali potencjalną przyczynę ich większych śledzion: gen PDE10A, który został powiązany z wyższym niż przeciętny poziomem hormonów tarczycy u Europejczyków. Nie ma związku między hormonami tarczycy a wielkością śledziony u ludzi – ale u myszy jest. Jednak badacze nie mierzyli poziomów hormonów tarczycy u Bajau.

Zidentyfikowany wariant genetyczny nie był specyficzny dla Bajau, powiedziała Ilardo. Dodatkowo może istnieć wiele innych genów, które wpływają na rozmiar śledziony. Aby udowodnić związek między genem PDE10A, a rozmiarem śledziony i zdolnością do nurkowania trzeba zbadać tysiące ludzi.

 

Zespół Ilardo znalazł trzy dodatkowe warianty genetyczne, które, jak mówią, mogą mieć związek z umiejętnościami ludności Bajau na miarę superbohaterów. Naukowcy wzięli pod lupę gen o nazwie BDKRB2, który może, bardziej niż u przeciętnego człowieka, pozwalać na obkurczanie obwodowych naczyń krwionośnych. Im bardziej te naczynia zwężają się, tym bardziej odsyłają dotlenioną krew do ważnych narządów – takich jak mózg i serce – i potencjalnie zwiększają czas nurkowania.

Swobodne nurkowanie jest niezwykle niebezpieczne, więc nawet wysoko wykwalifikowani nurkowie często giną, ponieważ tracą przytomność pod wodą i topią się. – Jeśli to się dzieje przez tysiące lat, ludzie, którzy przeżyli, to ci, którzy mają geny, które dają im przewagę – dodaje Ilardo.

Chociaż działanie ewolucji zwykle opisuje się jako proces trwający miliony lat, Bajau nurkują  w ten sposób zaledwie od tysięcy.Nie jest to jedyny dowód na najnowsze osiągnięcia ewolucji człowieka. Na przykład naukowcy zidentyfikowali genetyczną adaptację do dużych wysokości  wśród Tybetańczyków.

Jedyna różnica polega na tym, że Bajau nie przystosowali się w ten sposób do trudnych warunków życia, to koewolucja ludzkiej kultury i ludzi jako gatunku – dodaje.