Obiekt ten, zlokalizowany w rumuńskim Siedmiogrodzie, powstał na początku XIII wieku. Dzięki najnowszym ustaleniom wiemy, że stało się tak przy udziale Zakonu Krzyżackiego. Sprawa bez wątpienia jest sporego kalibru, wszak historycy od dekad spierali się w tej kwestii. Po latach uzyskali natomiast kluczowy dowód na obecność Krzyżaków w tej części Starego Kontynentu.
Czytaj też: Tamtejsze kurhany zawierają symbole, które przez tysiące lat pozostawały tajemnicą. Kto je stworzył?
Feldioara, znana w średniowieczu pod niemiecką nazwą Marienburg, od dawna była uznawana za potencjalną siedzibę Zakonu Krzyżackiego podczas jego krótkiej obecności w Siedmiogrodzie. Historyczne źródła sugerowały, że król Węgier Andrzej II sprowadził rycerzy zakonnych do regionu Burzenlandu w 1211 roku, aby bronili granic królestwa przed najazdami Połowców. Krzyżacy pozostawali tam jednak zaledwie do 1225 roku, kiedy to monarcha wygnał się w obawie przed rosnącą niezależnością zakonu.
Przez stulecia badacze byli przekonani, jakoby Feldioara była jednym z głównych ośrodków krzyżackich w regionie. W trakcie wykopalisk na światło dzienne wychodziły średniowieczne mury, elementy uzbrojenia, ceramika, ostrogi a nawet pozostałości kościoła. Żadne z tych znalezisk nie pozwalało jednak jednoznacznie określić, kto ustawił najstarsze kamienne umocnienia. Brakowało dowodu, który bezpośrednio połączyłby początki twierdzy z działalnością Zakonu Krzyżackiego.
Twierdza w Siedmiogrodzie i wieloletnia zagadka dotycząca Zakonu Krzyżackiego
Przełom przyniosły niedawne badania archeometryczne. Naukowcy pobrali próbki zaprawy wapiennej z najstarszych fragmentów murów oraz fundamentów twierdzy. Następnie zastosowali datowanie radiowęglowe, które pozwoliło określić wiek materiału wykorzystanego podczas budowy. Analizy wykazały, że pierwsze kamienne fortyfikacje powstały dokładnie w okresie, gdy Krzyżacy sprawowali kontrolę nad regionem, czyli między 1211 a 1225 rokiem.
Może i daleko mi do eksperta w tej dziedzinie, lecz wiem jedno: datowanie średniowiecznych zapraw należy do wyjątkowo trudnych zadań. Wapno twardnieje stopniowo, absorbując dwutlenek węgla z atmosfery nawet przez wiele lat. Aby uzyskać wiarygodne wyniki, zespół badawczy wykorzystał zaawansowane metody laboratoryjne, w tym spektrometrię ramanowską oraz akceleratorową spektrometrię mas. Ostateczne wyniki porównali z dokumentami historycznymi i analizą stratygraficzną stanowiska archeologicznego.
Czytaj też: Chirurgiczna precyzja mieszkańców Kaukazu. Medycyna epoki brązu była zaskakująco rozwinięta
Jako że Feldioara jest obecnie najstarszym naukowo potwierdzonym przykładem krzyżackiej architektury obronnej w Europie Południowo-Wschodniej to widzimy, iż już na początku XIII wieku zakon realizował strategię budowy własnych umocnionych ośrodków na pograniczach chrześcijańskiej Europy. To właśnie doświadczenia zdobyte w Siedmiogrodzie miały później wpłynąć na rozwój państwa zakonnego nad Bałtykiem.
Badania przyniosły również nowe informacje o samej twierdzy. Okazało się, że obiekt był rozbudowywany przez kolejne stulecia. Po wygnaniu Krzyżaków część zabudowań najprawdopodobniej przejęli Cystersi, którym król przekazał Feldioarę w 1240 roku. W następnych wiekach warownia była wielokrotnie przebudowywana, a system obronny stopniowo rozszerzano, tworząc jeden z najlepiej ufortyfikowanych kompleksów w regionie. Setki lat później wciąż poznajemy sekrety sięgające tego okresu.