W Wielkiej Brytanii liczba zgonów spowodowanych tą substancją wzrosła o 30%, w Polsce zanotowano 10 w jednym tygodniu. Problem dotyczy także USA, które od lat zmaga się z epidemią uzależnień od opioidów, a według National Institute for Drug Abuse codziennie z ich powodu umiera tam ponad 115 osób.

Fentanyl jest sto razy silniejszy od morfiny i uzależnia znacznie szybciej niż heroina. Na czarnym rynku sprzedawany jest jako znacznie skuteczniejszy i wydajniejszy substytut tej ostatniej. Można go dostać także w postaci leków wydawanych na receptę. Pojawia się także jako domieszka dopalaczy.

Efekt jego działania jest praktycznie natychmiastowy. Po dwóch minutach od dożylnego wstrzyknięcia, oraz 30-60 minut po przyjęciu doustnym. W pierwszym wypadku efekt euforyczny i zupełna blokada bólu utrzymuje się przez około 20-30 minut, w drugim odurzenie trwa do sześciu godzin.  Dlatego podaje się go zarówno w formie zastrzyków jak i specjalnych lizaków czy pigułek. Na ulicy rozprowadzany także bywa w formie proszku i palony. Jego niska temperatura parowania (40 °C) sprawia, że wielu uzależnionych przyjmuje go w formie inhalacji.

Oprócz blokady receptorów bólu lista skutków jest dość imponująca: 

  • halucynacje wzrokowe
  • omamy czuciowe
  • silne złudzenia przestrzenne związane z zanikaniem impulsów nerwowych
  • zanik lęku
  • znieczulenie fizyczno-psychiczne
  • odmienne stany świadomości
  • odcięcie od rzeczywistości, tak zwany sen na jawie

Ta pochodna opium trafiła na rynek medyczny w latach 60. ubiegłego wieku. Przepisuje się go osobom chorym na nowotwory w stadium, gdzie nie pomaga inna terapia bólu. Niestety od kilku lat specyfik trafia na czarny rynek i tylko w 2014 roku spowodował w USA 47 tysięcy zgonów. O środku zrobiło się znów głośno po śmierci gwiazdy muzyki pop: Price'a, którego zabić miało właśnie przedawkowanie tej substancji. Według National Institute for Drug Abuse źródeł problemu należy szukać w latach 90. gdy lekarze chętnie i masowo przepisywali takie leki, a pacjenci nie korzystali z nich zgodnie z instrukcjami. Wtedy jeszcze nie było wiadomo jak silnie są one uzależniające. Tymczasem uzależnienie jest na tyle silne, że po odcięciu od źródła leku około 80% nadużywających opioidów pacjentów "przesiada się" na heroinę. 

Statystyki pokazują, że dotarł do Europy i niestety zadomowił się na jej czarnym rynku. W Anglii i Walii w 2017 roku zanotowano 75 zgonów z nim związanych, rok wcześniej 58. W kwietniu 2017 publiczna służba zdrowia Wielkiej Brytanii opublikowała ostrzeżenie wystosowane do uzależnionych od heroiny by jeszcze bardziej uważali na to, co przyjmują. Mieszanka z fentanylem bywa zabójcza nawet w małej dawce.

- Choć liczba zgonów z powodu opiatów w Wielkiej Brytanii się zmniejsza lub utrzymuje na stabilnym poziomie to właśnie tych powiązanych z fentanylem i kokainą jest rok rocznie coraz więcej od sześciu lat – mówi Ellie Osborn, analityk z brytyjskiego Office for National Statistics (odpowiednik naszego Głównego Urzędu Statystycznego).