Rozumiem, dlaczego obietnica konkretnej instrukcji bywa kusząca. Ktoś źle czuje się we własnej skórze, boi się odrzucenia albo chciałby przestać porównywać się z kolegami. W odpowiedzi dostaje pozornie uporządkowany plan. Poprawisz kilka elementów, zmienisz proporcje, uzyskasz lepszą ocenę. Trudniej zauważyć, że przyjęcie takiego planu oznacza również zgodę na bardzo wąską definicję atrakcyjności. I na to, że obcy ludzie będą rozstrzygać, czy już można być z siebie zadowolonym.
Własna twarz oglądana jak lista usterek
Looksmaxxing oznacza dążenie do maksymalnego zwiększenia swojej atrakcyjności. Pod tym hasłem mieszczą się zarówno pielęgnacja i ćwiczenia, jak i znacznie bardziej ryzykowne próby zmieniania ciała. W części internetowych społeczności wzorem jest szczupła, umięśniona sylwetka oraz twarz z wyraźną żuchwą i mocno zaznaczonymi policzkami. Urodę przedstawia się tam jako coś, co można obiektywnie zmierzyć i ocenić.
Taka obietnica porządku wydaje mi się szczególnie zwodnicza. Ocena zapisana liczbą wygląda wiarygodniej niż czyjaś opinia, choć nadal pozostaje opinią. Znika z niej wszystko, co trudno zamknąć w zdjęciu twarzy: sposób mówienia, poczucie humoru, życzliwość, swoboda w kontakcie. Zostaje zestaw proporcji. Łatwo później uznać, że niezadowolenie z własnego wyglądu wynika z błędnych wymiarów, a każda trudność w relacjach potwierdza ten rzekomy pomiar.
Do tego plan poprawy może nie mieć wyraźnego końca. Po zmianie fryzury nadal można znaleźć coś przy linii włosów, a po poprawie kondycji skóry zająć się kształtem policzków. Sam fakt, że kolejny szczegół da się nazwać i omówić na forum, nie oznacza przecież, że wymaga on korekty. Obawiam się kultury, która uczy takiej skrupulatności wobec własnych niedoskonałości, a znacznie rzadziej pyta, czy człowiek czuje się dzięki niej lepiej.
Spokojna rozmowa o kremie może sąsiadować z niebezpieczną poradą
W skrajnych odmianach looksmaxxingu pojawiają się głodzenie, sięganie po sterydy anaboliczne oraz celowe urazy twarzy, przedstawiane jako sposób zmiany jej budowy. Te ostatnie praktyki bywają określane jako bonesmashing. Nie ma podstaw, by traktować zadawanie sobie urazów jako bezpieczną metodę poprawiania urody. Szczególnie mylące jest umieszczanie takich pomysłów obok zwyczajnych porad dotyczących pielęgnacji. Samo sąsiedztwo może nadawać im pozory kolejnego etapu dbania o siebie.
Sterydy anaboliczne przyjmowane poza wskazaniami lekarskimi mogą wiązać się między innymi z zaburzeniami płodności, chorobami układu krążenia i uzależnieniem. U dorastających osób mogą także zaburzać wzrastanie. Internetowa pewność siebie osoby polecającej takie środki nie zmniejsza tego ryzyka. Zdjęcie efektu przed i po również nie mówi nam, co działo się ze zdrowiem osoby, która je opublikowała.
Właśnie tego często brakuje w opowieściach o przemianie: dalszego ciągu. Oglądamy wybrany kadr, zwykle bez wiedzy o oświetleniu, obróbce czy całym przebiegu zmiany. Do tego dochodzi interes sprzedającego, jeśli autor porady oferuje produkt lub płatną konsultację. W takiej sytuacji chciałabym wiedzieć, na czym opiera obietnicę i kto ponosi odpowiedzialność za jej skutki. Liczba pochwalnych komentarzy nie odpowiada na żadne z tych pytań.
Gdy myśli o wyglądzie utrudniają życie
Przy całym niepokoju łatwo przesadzić w drugą stronę i podejrzliwie patrzeć na każdego chłopaka zainteresowanego pielęgnacją. Chęć leczenia trądziku czy znalezienia pasującej fryzury jest zrozumiała. Niepokoi mnie raczej sytuacja, w której wygląd zajmuje coraz więcej miejsca, a satysfakcji nadal nie przybywa. Tego nie rozpoznamy po liczbie kosmetyków na półce.
Przy zaburzeniu dysmorficznym ciała człowiek może przez długi czas koncentrować się na wadzie, której inni prawie nie dostrzegają. Może wielokrotnie sprawdzać swój wygląd albo unikać luster, porównywać się z innymi i ograniczać kontakty społeczne. To stan związany z cierpieniem, który można leczyć. Na podstawie zainteresowania looksmaxxingiem nie da się jednak postawić takiej diagnozy.
Znaczenie ma wpływ tych myśli na życie. Rezygnowanie ze spotkań z powodu wyglądu, narastający lęk czy poczucie przymusu ciągłego sprawdzania twarzy są powodami, by poszukać profesjonalnego wsparcia. Ocena specjalisty pozwala ustalić, co się dzieje i jaka pomoc będzie odpowiednia. Kolejne zapewnienie od przypadkowej osoby w sieci może dać chwilową ulgę, ale nie zastąpi takiej rozmowy.
Szczęka nie wyjaśnia wszystkich niepowodzeń
Część przestrzeni związanych z looksmaxxingiem łączy ocenianie wyglądu z treściami mizoginicznymi i przekonaniem, że pozycja człowieka zależy od jego biologicznych cech. Nie dotyczy to każdej osoby używającej tego hasła. Warto jednak zauważyć, jak wygodne wyjaśnienie może z tego powstać: skoro o wszystkim rozstrzyga twarz, trudno oczekiwać, że rozmowa, wzajemność czy szacunek będą miały większe znaczenie.
Nie chciałabym odpowiadać na taki lęk zdaniem, że wygląd w ogóle się nie liczy. Liczy się, a odrzucenie potrafi boleć. Równie nieuczciwa wydaje mi się jednak obietnica, że odpowiednio poprawiona żuchwa zapewni akceptację. Człowiek może zmienić swój wygląd i nadal bać się oceny, odczuwać samotność albo nie wiedzieć, jak nawiązać bliskość. Żadnej z tych trudności nie mierzy się proporcjami twarzy.
Pomoc zaczyna się od potraktowania problemu serio
Nie mamy jeszcze dobrej odpowiedzi na pytanie, jak powszechne są poszczególne praktyki looksmaxxingu i jakie są ich długofalowe skutki. Widoczność w internecie nie pozwala policzyć osób, które rzeczywiście po nie sięgają. Ta niepewność wymaga ostrożności w opisywaniu skali zjawiska. Nie daje natomiast powodu, by bagatelizować cierpienie konkretnej osoby.
W rozmowie z chłopakiem, który utknął w ciągłym poprawianiu siebie, zaczęłabym od tego, co obiecuje mu kolejna zmiana. Być może liczy na większy spokój albo odwagę, żeby pojawić się wśród ludzi. Ośmieszenie jego zainteresowań może zamknąć rozmowę, zanim dojdziemy do tych potrzeb. Warto potraktować je poważnie i pomóc znaleźć wsparcie, jeśli obawy o wygląd utrudniają życie. Prawo do wyjścia z domu bez lęku nie powinno zależeć od oceny wystawionej pod zdjęciem.