Jak powstał pieniądz?

Historia pieniądza na świecie sięga już czasów pierwotnych. Pieniądz pełni wiele funkcji, ale najważniejszą z nich jest zdecydowanie funkcja transakcyjna, wedle której pieniądze służą jako środek wymiany, za który możemy nabywać przeróżne produkty i usługi. Nasi przodkowie również cechowali się potrzebą nabywania różnych dóbr, jednak w kulturach pierwotnych pojęcie pieniądza nie istniało. Ludzie stosowali barter jako podstawowy sposób nabywania dóbr. Polegał on na wzajemnej wymianie w myśl zasady "przedmiot za przedmiot". Taka wymiana nie zawsze była sprawiedliwa, ponieważ często wymieniano produkty o nieporównywalnej wartości. Zorientowano się, że takie rozwiązanie jest niepraktyczne i posiada wiele wad. 

Bezpośrednia wymiana towaru za towar nie zaspokajała wszystkich potrzeb i była szalenie uciążliwa. Zaczęto więc szukać tzw. pośredników wymiany, czyli dóbr, które będą jednorodne, podzielne, trwałe i stosunkowo rzadko występujące. Te wymagania spełniały skóry, zboże, sól, narzędzia, bydło i drogocenne kruszce. Towary te zaczęto stosować w roli powszechnego środka płatniczego. Zbożem płaciło się w krajach o charakterze rolniczym, a skórami zwierząt w krajach północnych. W Azji, w państwach takich jak Chiny czy Japonia, popularnym środkiem płatniczym były muszle. 

Produkty konsumpcyjne możemy dziś określić mianem pierwszej formy pieniądza. Towary te cechowały się zadowalającą trwałością i w sposób swobodny można było je dzielić. Większość z nich ułatwiało zaspokojenie podstawowych potrzeb natury biologicznej. Wszystkie te cechy wpłynęły na wykształcenie, późniejszą akceptację i stabilizację takiej formy płatniczej w społeczeństwach pierwotnych. 

Pierwsze pieniądze

W trakcie rozwoju cywilizacji i gospodarki płacenie za produkty przy pomocy worków zboża, czy innych towarów konsumpcyjnych okazało się niepraktyczne i uciążliwe. Stale rosnący poziom produkcji i konsumpcji oraz szybko rozwijający się handel wykształciły potrzebę znalezienia środka płatniczego, który będzie łatwiejszy do transportu i rozliczeń.

Na kilka wieków przed naszą erą rolę pieniądza zaczęły pełnić metale. W odróżnieniu od używanych do tej pory towarów konsumpcyjnych cechowały się one znacznie większą trwałością i mniejszym rozmiarem, co zdecydowanie ułatwiało transport. Na początku używano jedynie metali nieszlachetnych, takich jak żelazo, miedź i brąz. W późniejszym czasie formą pieniądza stały się metale szlachetne, czyli złoto i srebro, a czasem też platyna. 

Takie rozwiązanie jednak również okazało się problematyczne. Metale nie zawsze były takich samych rozmiarów. Sztaby złota i srebra były zwykle zbyt duże i wartościowe, aby można było nimi zapłacić podczas jednej transakcji, a ich rozdrabnianie, dzielenie i ważenie było stanowczo zbyt czasochłonne. Metale rozdrabniano na mniejsze kawałki, w kształcie okrągłych lub spłaszczonych kulek. Tak jak w czasach współczesnych, również wtedy dopuszczano się fałszerstwa, przetapiając metale z innymi surowcami i zmniejszając w ten sposób faktyczną ilość metalu szlachetnego w jednym kawałku. Aby temu zapobiec, na tych małych kuleczkach zaczęto bić pieczęcie i podobizny najwybitniejszych władców. Dzięki temu, posiadacz takich kulek metalu mógł mieć pewność co do ich wartości. Tak powstały pierwsze pieniądze metalowe, zwane monetami, które zrewolucjonizowały proces wymiany handlowej. 

Za twórców monet powszechnie uważani są Fenicjanie. Jednak najnowsze odkrycia archeologiczne nie potwierdzają tej tezy. Najstarsze znalezisko pochodzi z VII w. p.n.e. i nosi pieczęć złotnika z Efezu. Odnaleziono również monety wywodzące się z kręgu cywilizacji greckiej, również wytopione w tym samym stuleciu. Zarówno jedne, jak i drugie były bryłkami elektrum - w czasach starożytnych nazywano tak stop srebra i złota.