Mam wrażenie, że właśnie przy takich banalnych czynnościach najlepiej widać dobre wzornictwo użytkowe. Gresland-Benc Artisan Cast Cookware bierze na warsztat garnek, który właściwie od dziesięcioleci wygląda i działa według tego samego schematu. Efektem jest między innymi pokrywka, którą po zdjęciu można po prostu postawić pionowo obok kuchenki. I nagle człowiek zaczyna się zastanawiać, dlaczego wciąż tak często odkłada gorące szkło albo metal na przypadkowy talerz.
Pokrywka idzie w pion i blat ma trochę spokoju
Za zestaw odpowiada Christophe Paul Gresland, a projekt zdobył European Product Design Award 2025 w kategorii akcesoriów kuchennych. Wśród elementów konstrukcji uwagę zwraca właśnie możliwość ustawienia pokrywki pionowo podczas gotowania.
To rozwiązanie wygląda niemal podejrzanie prosto. Po zdjęciu pokrywka pozostaje obok garnka, a jej mokra i często tłusta wewnętrzna powierzchnia nie musi być kładziona bezpośrednio na blacie. Przy małej kuchni dochodzi jeszcze kwestia miejsca. Pokrywa o średnicy dwudziestu kilku centymetrów położona płasko potrafi skutecznie zająć sporą część wolnej przestrzeni roboczej.
Oczywiście ktoś może zauważyć, że stojaki na pokrywki istnieją od dawna. I będzie miał rację. Na rynku bez problemu znajdziemy akcesoria pozwalające odstawiać pokrywki oraz łyżki czy chochle w pozycji pionowej. Yamazaki sprzedaje choćby kompaktowe stojaki z tacką zbierającą płyn. Różnica polega na tym, że tutaj pomysł wpisano w sam projekt naczynia. Nie trzeba dokładać kolejnego przedmiotu do kuchennego arsenału.
W szafkach i szufladach mamy już wystarczająco dużo organizerów, uchwytów i pomocników, których zadaniem jest poprawianie niedoskonałości innych przedmiotów.
Sam garnek ma więcej do pokazania
Pionowa pokrywka jest wdzięcznym elementem do pokazania na zdjęciu, ale Gresland-Benc Artisan Cast Cookware ma też ambicje czysto techniczne. Producent zastosował wielowarstwowy rdzeń opracowany z wykorzystaniem rozwiązań metalurgicznych. Według deklarowanych parametrów naczynie ma nagrzewać się o 40% szybciej i rozprowadzać ciepło o 30% bardziej równomiernie od tradycyjnych odpowiedników odlewanych. Mowa również o ograniczeniu miejscowego przegrzewania powierzchni.
Podstawa została przystosowana między innymi do indukcji, więc projekt nie wymaga kuchni urządzonej pod konkretny typ płyty. Krawędzie naczynia są sfazowane, co ma poprawiać wygodę chwytania, gdy garnek jest zimny. Całość wygląda przy tym znacznie lżej niż wiele masywnych naczyń kojarzonych z konstrukcjami odlewanymi.
I dobrze, bo w sprzęcie kuchennym wygląd coraz częściej ma znaczenie. Garnki przestały być czymś, co koniecznie chowa się po gotowaniu do najniższej szafki. W otwartych kuchniach stoją na wyspach, wiszą nad blatami i stają się częścią wnętrza. Projektanci najwyraźniej już to zauważyli.
Kto raz dostał parą po dłoni, doceni także uchwyt
Drugi sprytny detal dotyczy zdejmowania pokrywki. Uchwyt został ukształtowany z myślą o ograniczeniu ryzyka kontaktu dłoni z gorącą parą wydostającą się spod pokrywy. Konstrukcja ma jednocześnie poprawiać balans i wygodę trzymania.
Projektując sprzęt kuchenny, można policzyć przewodność cieplną, grubość ścianek i powierzchnię dna z dokładnością do ułamka milimetra, a potem pozostawić użytkownika z uchwytem, który wymusza prowadzenie ręki prosto nad strumieniem pary. Ergonomia zaczyna być naprawdę ciekawa dopiero wtedy, kiedy ktoś obserwuje, co człowiek faktycznie robi podczas gotowania.
Pozostaje natomiast pytanie o nagrzewanie się samego metalowego uchwytu podczas dłuższej pracy. Dostępne materiały nie pozwalają jeszcze ocenić, jak skutecznie rozwiązano jego izolację termiczną. Przy garnku projektowanym wokół wygody będzie to jeden z ważniejszych elementów do sprawdzenia w praktyce.
Jest też stal z recyklingu, choć tu zachowałabym odrobinę ostrożności
Twórcy deklarują wykorzystanie 85% stali nierdzewnej pochodzącej z recyklingu oraz lokalnie pozyskiwanych komponentów. Proces odlewania ma być bezodpadowy i spełniać standardy środowiskowe B Corp. Informację tę warto traktować precyzyjnie – materiały konkursowe mówią o zgodności procesu ze standardami, a nie o przyznaniu całej firmie certyfikatu B Corp.
Dla mnie ważniejsza pozostaje zresztą trwałość samego naczynia. Porządny garnek, którego używa się kilkanaście lat, bywa rozsądniejszym podejściem do ograniczania odpadów niż kolejny produkt kuchenny wymieniany co dwa sezony. Tutaj jednak trzeba będzie poczekać na realne użytkowanie, bo wzornictwo i deklaracje materiałowe nie powiedzą nam jeszcze, jak powierzchnia będzie wyglądała po setkach myć i tysiącach godzin na kuchence.
Chciałabym zobaczyć ten pomysł w zwyczajnym sklepie
Na razie w oficjalnych materiałach nie pojawia się cena ani informacja o szerokiej sprzedaży Gresland-Benc Artisan Cast Cookware. Projekt funkcjonuje więc przede wszystkim jako nagrodzona propozycja wzornicza.
A szkoda, bo pionowo ustawiana pokrywka należy do tych rozwiązań, które chciałabym zobaczyć także w znacznie bardziej zwyczajnych garnkach. Nie potrzebuje aplikacji, Bluetooth, wyświetlacza ani kolejnego kabla w kuchni. Ktoś po prostu przyjrzał się kilku sekundom gotowania i zauważył, że od lat odkładamy pokrywkę w wyjątkowo niewygodny sposób.
Czasami właśnie tyle wystarczy, żeby zwykły garnek stał się interesującym projektem.