Dlatego ranking Time Out, w którym Kraków znalazł się wśród najbardziej zielonych miast świata, jest dla mnie przyjemną wiadomością, ale też dobrym pretekstem do zadania mniej wygodnego pytania: czy umiemy docenić miejską naturę, zanim zaczniemy o nią walczyć dopiero wtedy, gdy znika pod kolejną inwestycją? W zestawieniu opartym na ocenach mieszkańców 150 miast najwyżej znalazło się brytyjskie Bath, dalej Chicago, Montreal, Ryga i Melbourne, a Kraków zajął (aż?) 14. miejsce z wynikiem 82% pozytywnych ocen dotyczących zieleni i dostępu do natury.
Miasto potrzebuje zieleni tak samo jak komunikacji i dobrego internetu
Przez lata o jakości miasta najłatwiej było mówić przez mieszkania, drogi, pracę, szkoły, restauracje i komunikację. To co zawsze mnie martwiło to fakt, że zieleń bywała traktowana jak ładny dodatek, coś między niedzielnym spacerem a estetyczną przerwą w zabudowie. Pandemia, fale upałów i codzienne życie w coraz gęstszych metropoliach mocno ten układ zmieniły. Park przestał być wyłącznie miejscem na koc i lody. Stał się infrastrukturą zdrowia psychicznego, klimatyzacją miasta, przestrzenią społeczną i jednym z niewielu miejsc, gdzie można pobyć bez kupowania czegokolwiek.
Bath wygrało ranking nie tylko dzięki urodzie historycznej zabudowy, ale też dzięki położeniu wśród wzgórz Cotswolds, parkom, ogrodom i trasom spacerowym. Chicago, mimo intensywnej zabudowy, ma ponad 600 parków i rozwija projekty takie jak Wild Mile, czyli pływający park ekologiczny odtwarzający miejskie mokradła. Montreal opiera swój zielony rytm m.in. na Mount Royal, Ryga ma wyjątkowo duży udział terenów zielonych, a Melbourne od lat łączy miejską energię z parkami i inicjatywami proekologicznymi.
To pokazuje, że zielone miasto nie ma już tylko jednej definicji. Czasem chodzi o wielki park w centrum, czasem o sieć mniejszych przestrzeni, czasem o rzekę, wzgórza, ogrody, drzewa przy ulicach albo zielone korytarze. Najlepsze miasta wplatają naturę w codzienność tak, żeby człowiek nie musiał planować kontaktu z zielenią jak wycieczki do muzeum.
Kraków ma czym oddychać, choć nie zawsze oddycha się tam lekko
Kraków w takim rankingu nie dziwi i jednocześnie trochę zaskakuje. Nie dziwi, bo ma Błonia, Planty, Bulwary Wiślane, Zakrzówek, Las Wolski, Kopiec Kościuszki, Park Jordana, parki kieszonkowe, dolinki i miejsca, które pozwalają bardzo szybko przeskoczyć z miasta w bardziej miękki krajobraz.
Zaskakuje, bo Kraków ma też swoją drugą twarz: smogową, turystycznie przeciążoną, komunikacyjnie zmęczoną, pełną miejsc, gdzie beton niestety wygrywa z naturą i cieniem do schronienia w upalne dni.
Dobrze, że mieszkańcy oceniają dostęp do natury wysoko. Jeszcze lepiej, gdyby każdy taki ranking przekładał się na bardzo praktyczne decyzje: mniej wycinek pod byle pretekstem, więcej cienia przy ulicach, lepsze połączenia parków, sensowną pielęgnację drzew, ochronę terenów nadrzecznych i myślenie o zieleni nie jako o resztce między inwestycjami, ale o pełnoprawnej części miasta.
Turysta też coraz częściej wybiera cień, wodę i park, a nie tylko zabytki
Dawniej miasto sprzedawało się zabytkami, muzeami, restauracjami i atmosferą. Dzisiaj coraz częściej dochodzi pytanie: czy da się tam odpocząć od miasta, będąc nadal w mieście? Czy po kilku godzinach chodzenia między atrakcjami można usiąść nad wodą, wejść do parku, uciec w cień, przejść się trasą, która nie prowadzi wyłącznie między sklepami i kawiarniami?
Kraków ma tu bardzo dobry układ, bo turysta nie musi wybierać między historią a zielenią. Planty oplatają Stare Miasto jak miękka granica między zabytkami a codziennym oddechem. Bulwary Wiślane pozwalają zmienić tempo zwiedzania bez wyjeżdżania poza centrum. Zakrzówek, choć już bardziej instagramowy i sezonowo oblegany, pokazuje, jak silnie działa połączenie wody, skał i miejskiej dostępności. Dlatego zawsze podczas wizyty w Krakowie staram się też cieszyć jego zieloną stroną.