1. SKĄD BIORĄ SIĘ CHOROBY PSYCHICZNE?

Naukowcy wciąż szukają jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Wydaje się, że są coraz bliżej celu. Przeprowadzone na całym świecie badanie (porównano dane genetyczne 37 tys. cierpiących na schizofrenię i ponad 110 tys. zdrowych osób), którym kierował prof. Michael O’Donovan z Uniwersytetu Cardiff, pokazało, że istnieje 108 mutacji genów, które mają związek z chorobami psychicznymi. To ważne odkrycie, bo naukowcy spodziewają się, że w perspektywie da to możliwość takiego dobrania leku i opracowania terapii, które zadziałają dokładnie na przyczynę choroby.

 

2. CZY DEPRESJĘ MOŻNA LECZYĆ ELEKTROWSTRZĄSAMI?

Tak. To ciągle stosowana w psychiatrii metoda. Elektrowstrząsy po raz pierwszy zastosowali dwaj włoscy psychiatrzy w 1938 roku – Ugo Cerletti i Lucio Bini. Włosi wykorzystali metodę u pacjenta ze schizofrenią i wkrótce stała się ona niezwykle popularna. Kiedy w drugiej połowie XX wieku pojawiły się przynoszące efekty leki, coraz częściej elektrowstrząsy odstawiano na boczny tor, jednak w wielu ciężkich przypadkach są one nadal wykorzystywane, szczególnie wtedy, gdy leki nie przynoszą oczekiwanych efektów. Między innymi w ciężkiej depresji, ciężkich stanach schizofrenicznych czy zaburzeniach psychotycznych u kobiet ciężarnych.

 

3. DLACZEGO CHORZY NA SCHIZOFRENIĘ SŁYSZĄ GŁOSY?

Prawdopodobnie odpowiada za to zwiększona aktywność dopaminy, która jest istotnym neuroprzekaźnikiem w naszym mózgu. Kiedy jest jej za dużo – „mózg szaleje”, bo dochodzi do swoistej komunikacji między częściami mózgu, które u zdrowego człowieka nie mają ze sobą żadnego połączenia. Dlatego chorzy na schizofrenię otrzymują m.in. leki zmniejszające aktywność dopaminy.

 

4. KTO PIERWSZY ŹRÓDŁA CHOROBY PSYCHICZNEJ SZUKAŁ W MÓZGU?

Alkmaion z Krety żyjący na przełomie VI–V wieku p.n.e. Ten lekarz i filozof grecki, uczeń Pitagorasa, jako pierwszy uznał, że to mózg jest siedzibą duszy i tym organem, który kieruje działaniem organizmu. Sądzil więc, że źródło lęków, urojeń i innych zaburzeń leży właśnie w ludzkiej głowie. Tak samo zresztą uważał uznawany za ojca medycyny Hipokrates.

 

5. DO CZEGO STOSUJE SIĘ KAFTAN BEZPIECZEŃSTWA?

Do ochrony osób, które mogą sobie lub innym zrobić krzywdę. Używa się go w chwilach napadu szału, głównie w szpitalach psychiatrycznych, kiedy chory może stwarzać realne zagrożenie. Kaftan skutecznie krępuje ręce pacjenta. O jego zastosowaniu powinien decydować lekarz, ale kaftany mogą być stosowane również przez policję.

 

6. KTÓRY ŚWIĘTY OPIEKOWAŁ SIĘ OBŁĄKANYMI?

Św. Jan Boży żyjący na przełomie XV i XVI wieku, założyciel zakonu bonifratrów. Jego nagłe nawrócenie i wielka euforia, z jaką o tym opowiadał, spowodowały, że został uznany za psychicznie chorego i zamknięty w zakładzie psychiatrycznym. To doświadczenie radykalnie zmieniło jego życie – święty doświadczył bowiem na własnej skórze nieludzkiego traktowania takich osób. To był impuls, aby założyć zakon i szpital, który zajmie się pomocą obłąkanym.

 

7. NA JAKĄ CHOROBĘ PSYCHICZNĄ CIERPI CO SETNY CZŁOWIEK NA ZIEMI?

Na chorobę afektywną-dwubiegunową (CHAD), nazywaną inaczej maniakalno-depresyjną. Ostrożnie szacuje się, że niezależnie od rasy, płci i miejsca zamieszkania – cierpi na nią więcej niż jeden procent ludzi. Inne wyliczenia mówią nawet o 6,5 proc., a WHO umieściło chorobę na liście tych mających najbardziej negatywny wpływ na życie pacjenta. Głównym problemem chorych są nawracające epizody manii i depresji. To oznacza, że życie chorego jest nieustającą huśtawką emocji – od wielkiej euforii do kompletnej beznadziei. Według badań aż 15 na stu chorych podejmuje próby samobójcze.

 

8. CO TO JEST ZDROWIE PSYCHICZNE?

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia przyjętej w 1948 roku, to po prostu pełny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny człowieka. Tak naprawdę nie ma jednoznacznej i szczegółowej reguły, która uściślałaby ten termin, ponieważ na postrzeganie zdrowia psychicznego wpływa wiele czynników, także kulturowych. Ale według naukowców sam fakt, że u kogoś nie zdiagnozowano choroby psychicznej, wcale nie oznacza, że cieszy się w pełni zdrowiem psychicznym.