Trójkątne narzędzie z Boxgrove
Artefakt odnaleziono na początku lat 90. ubiegłego wieku w Boxgrove w hrabstwie West Sussex. Ma on mniej więcej trójkątny kształt i wymiary około 11 na 6 na 3 centymetry. Przez dziesięciolecia traktowano go jako zwykły skamieniały fragment, dopóki badacze nie przyjrzeli mu się pod mikroskopem. Wtedy dostrzeżono ślady intensywnego użytkowania: charakterystyczne nacięcia, oznaki wielokrotnych uderzeń oraz mikroskopijne odpryski krzemienia zatopione w powierzchni. Wykonano go z gęstej kości korowej, najprawdopodobniej pochodzącej od słonia lub mamuta.
Czytaj też: Starożytny kielich zawiera obraz powstania świata. Niezwykły artefakt znowu zwrócił uwagę badaczy
Narzędzie pełniło funkcję retusza, czyli rodzaju miękkiego młotka używanego do finezyjnego ostrzenia i kształtowania kamiennych siekier. Kość słonia, dzięki połączeniu twardości i pewnej sprężystości, pozwalała na kontrolowane, delikatne uderzenia, niezbędne do precyzyjnej obróbki krawędzi. Prawdopodobnymi twórcami byli wcześni neandertalczycy lub przedstawiciele gatunku Homo heidelbergensis. Simon Parfitt z UCL Institute of Archaeology podkreśla znaczenie odkrycia:
To niezwykłe odkrycie ukazuje pomysłowość i zaradność naszych starożytnych przodków. Posiadali oni nie tylko głęboką wiedzę o dostępnych lokalnie materiałach, ale także wyrafinowane zrozumienie, jak wytwarzać bardzo precyzyjne narzędzia kamienne. Kość słonia byłaby rzadkim, ale niezwykle użytecznym zasobem, i jest prawdopodobne, że było to narzędzie o znacznej wartości.
Europejski unikat na tle globalnych znalezisk
Choć na świecie narzędzia z kości słonia znane są od dawna, na przykład najstarsze, liczące 1,5 miliona lat, pochodzą z Afryki, to w Europie znalezisko z Boxgrove jest wyjątkowe. Większość podobnych artefaktów z naszego kontynentu nie ma więcej niż 43 tysiące lat. Wcześniejsze, sprzed około 450 tysięcy lat, znajdowano głównie w regionach o cieplejszym klimacie. Silvia Bello z Natural History Museum zwraca uwagę na implikacje poznawcze:
Nasi przodkowie byli wyrafinowani w użyciu narzędzi. Zbieranie i kształtowanie fragmentu kości słonia, a następnie wielokrotne używanie go do kształtowania i ostrzenia narzędzi kamiennych, świadczy o zaawansowanym poziomie złożonego myślenia i myślenia abstrakcyjnego. Byli zaradnymi zbieraczami dostępnych materiałów i sprytnymi w kwestii tego, jak najlepiej je wykorzystać.
Wybór tego surowca nie był przypadkowy. Wymagał nie tylko umiejętności jego pozyskania, lecz również zrozumienia jego unikalnych właściwości. To świadczy o zdolności do planowania i przekazywania wiedzy. Jak widać, prehistoryczne społeczności były pod względem technologicznym i poznawczym bardziej zaawansowane, niż się powszechnie sądzi.