Zamiast polegać wyłącznie na tradycyjnych surowcach wydobywczych czy syntetycznych tworzywach sztucznych, projektanci zwracają się ku biologicznym procesom, w których materiały nie są fabrycznie wytwarzane, lecz hodowane. Podczas, gdy jedni naukowcy sięgają po grzyby, z których tworzą biodegradowalny materiał, jeszcze inne grupy testują możliwości właściwości bakterii. Świeżym przykładem jest kolekcja oświetleniowa Cenit, stanowiąca owoc współpracy meksykańskiej firmy biotechnologicznej Polybion oraz studia projektowego Natural Urbano.
Te lampy wyglądają obłędnie, chociaż wiedząc z czego jest materiał, nikt by nie pomyślał, że będzie to możliwe. Stylowy szyk z bakterii
Kolekcja Cenit nie byłaby możliwa do stworzenia, gdyby nie innowacyjny materiał o nazwie Celium, a dokładniej jego wariant Celium Manto. W przeciwieństwie do tradycyjnych tekstyliów, skóry czy tworzyw sztucznych, surowiec ten powstaje w wyniku fermentacji.
Bakterie żywione odpadami z przemysłu rolno-spożywczego, czyli chociażby resztkami owoców, wytwarzają jednolite i do tego elastyczne arkusze celulozy. Proces ten wyklucza potrzebę pozyskiwania surowców z wycinki lasów czy syntezy chemicznej opartej na ropie naftowej. W ten sposób otrzymany materiał cechuje się unikalną strukturą, w której każdy płat płótna posiada subtelne różnice w tonacji, fakturze i przepuszczalności światła. Podczas gdy w tradycyjnym podejściu, nazwanoby te różnice skazami, to tutaj naturalne niedoskonałości stanowią o unikalności i sprawiają, że każdy egzemplarz lampy staje się niepowtarzalnym dziełem sztuki.
Projekt Cenit stanowi bezpośrednią kontynuację wcześniejszych poszukiwań materiałowych obu podmiotów. Ich pierwszym wspólnym projektem była rzeźbiarska lampa wisząca Lapso, zaprezentowana podczas London Design Festival w 2025 roku. Chociaż Lapso zachwycała formą i udowadniała potencjał bakteryjnej celulozy, pozostawała obiektem czysto eksperymentalnym i kolekcjonerskim. Cenit idzie o krok dalej, przenosząc wyhodowany materiał w obszar bardziej funkcjonalny, wszechstronny i gotowy do zintegrowania z codzienną przestrzenią mieszkalną oraz komercyjną.
Struktura konstrukcyjna lamp z kolekcji Cenit opiera się na harmonijnym połączeniu organicznego Celium z naturalnym drewnem jesionowym oraz akcentami ze stali nierdzewnej. Takie połączenie tworzy związek swoistych przeciwników, ciepła natury i hutniczego chłodu, lecz ostatecznie godzą się szukać balans dając użytkownikom efekt niezwykłej elegancji, wolnej od surowości charakterystycznej dla niektórych projektów ekologicznych.
Zastosowana technologia wymagała opracowania precyzyjnego systemu warstwowania. Profilowane, cienkie arkusze drewna jesionowego tworzą sztywną, a zarazem wizualnie lekką ramę, w której precyzyjnie osadzono półprzezroczysty klosz z celulozy utworzonej przez bakterie.
Retro ze współczesnym twistem
Niezwykle istotnym elementem kolekcji jest sposób, w jaki lampy operują światłem. Inspirowane geometrycznym artyzmem lat siedemdziesiątych, obiekty te przekształcają światło w łagodną poświatę, która zaczyna wypełniać zakamarki i otulać osoby znajdujące się w jej zasięgu. Gdy strumień świetlny przechodzi przez warstwy bakteryjnej celulozy, materiał rozprasza go w sposób niemożliwy do osiągnięcia przy użyciu syntetycznych dyfuzorów. Światło ujawnia wewnętrzną, mikroskopową fakturę hodowanego tworzywa, tworząc ciepły, organiczny blask przywodzący na myśl naturalne minerały lub czerpany papier.
Kolekcja obejmuje zarówno modele wiszące, jak i te do umieszczenia na płaskich powierzchniach. Lampy wiszące charakteryzują się kompozycją, która sprawia wrażenie zawieszonego w powietrzu krajobrazu obudzonego do życia przez światło.
Czytaj też: Uwierzcie mi, to jest naprawdę lodówka, która w ogóle nie wygląda jak lodówka i pomaga jej słońce i bakterie
Z kolei modele bardziej przyziemne, przenoszą tę samą estetykę warstwową do bardziej kompaktowej skali, idealnej do postawienia na biurku, komodzie czy stolików nocnych. W przypadku tych wariantów projektanci zaoferowali ponadto wybór wykończenia materiałowego. Obok półprzezroczystego Celium Manto dostępne są także bardziej tekstylne warianty Celium Keros oraz Espumante.
Proces produkcyjny lamp Cenit opiera się na modelu na zamówienie, co wynika z samej natury zastosowanego surowca. Wyhodowanie odpowiedniej ilości celulozy wymaga czasu, a więc oczekiwania na gotowy produkt wynosi około pięciu tygodni. Podejście to sprzeciwia się masowej konsumpcji i podkreśla szacunek do rytmu powstawania materiału, a co za tym idzie, także i naturalnego biegu rzeczy.
Źródło: designboom, yankodesign