Co to jest plan Marshalla?

Plan Marshalla - czy też, zgodnie ze swą oficjalną nazwą, Europejski Plan Odbudowy - był wynikiem obaw Stanów Zjednoczonych wobec narastającej ekspansji komunizmu w Europie tuż po zakończeniu drugiej wojny światowej. Ówczesna administracja amerykańska pilnie poszukiwała sposobu na przywrócenie Staremu Światu fundamentów demokracji i gospodarczego rozwoju.

W rezultacie tych poszukiwań, w marcu 1947 roku, prezydent Harry Truman wygłosił przemówienie, w którym zapowiedział pomoc gospodarczą dla krajów wspierających demokrację przeciw konspiracji zbrojnych mniejszości. Była to proklamacja nowej linii polityki zagranicznej USA, nazywanej odtąd doktryną Trumana.

 

 

Beneficjentami tej polityki miały się okazać kraje europejskie, w zdecydowanej większości zdewastowane przez sześcioletni konflikt zbrojny. Amerykanie liczyli na to, że finansowa i towarowa pomoc dla Europy przywróci na świecie równowagę ekonomiczną, niezbędną przecież także z punktu widzenia interesów USA. Postawienie Europejczyków na nogi miało jednocześnie przyczynić się do osłabienia wpływów ZSRR, z każdym kolejnym miesiącem rosnącego w siłę polityczną.

5 czerwca 1947 roku nowy amerykański sekretarz stanu, generał George Marshall, wygłosił na Uniwersytecie Harvarda wykład, w którym obiecał wsparcie ekonomiczne dla wszystkich chętnych krajów europejskich, bez jakiejkolwiek próby ingerowania w ich suwerenność czy ustrój polityczny. Opracowany przez niego plan pomocowy, nazywany później po prostu planem Marshalla, wywarł bardzo istotny wpływ na kształt całego powojennego świata.

 

Plan Marshalla: założenia

Pomiędzy 12 lipca a 22 września 1947 roku odbyła się w Paryżu konferencja międzynarodowa, podczas której 16 państw zachodnioeuropejskich - uczestników planu Marshalla - ustaliło wraz ze stroną amerykańską główne założenia tego planu. Po konferencji każde państwo podpisało indywidualną umowę z USA, określającą zakres udzielanej pomocy oraz szczegółowe warunki współpracy.

Głównym celem planu Marshalla miał być wzrost gospodarczy w państwach objętych programem, a także podniesienie stopy życiowej ich mieszkańców. Aby tego dokonać, należało zapewnić i utrzymać w Europie stabilność finansową, ożywić współpracę między poszczególnymi krajami, jak również poszerzyć zakres wymiany handlowej ze Stanami Zjednoczonymi. Podjęcie wszystkich tych działań miało uchronić Stary Kontynent przed pogrążaniem się w biedzie i powojennym marazmie.