Historia kobiety nazywanej Zosią nabrała rozpędu w 2022 roku, gdy światło dzienne ujrzał jej grób zlokalizowany na cmentarzu we wsi Pień w województwie kujawsko-pomorskim. Znalezisko szybko zyskało rozgłos ze względu na wyjątkowe zabezpieczenia, które miały uniemożliwić zmarłej powrót do świata żywych. Niedawno badacze postanowili wrócić do jej szczątków, licząc na to, że odpowiedzi na pytania sprzed kilku stuleci kryją się w jej kościach.
Podczas badań archeologicznych prowadzonych przez zespół Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu udało się zidentyfikować pochówek, który zdecydowanie odbiegał od standardowych praktyk pogrzebowych. Na szyi kobiety znajdował się sierp. Nie był to przypadkowy element wyposażenia grobu. Przedmiot miał pełnić funkcję ochronną, wszak według dawnych wierzeń ostrze znajdujące się na wysokości szyi mogło powstrzymać zmarłą przed podniesieniem się z grobu.
Kolejnym nietypowym elementem była trójkątna kłódka przymocowana do palca lewej stopy. Mogła symbolizować zamknięcie drogi powrotnej do świata żywych. Badacze zidentyfikowali również przedmiot wykonany z miedzi lub zawierający znaczną ilość tego metalu, który znajdował się w ustach kobiety. Połączenie tych trzech zabezpieczeń jest wyjątkowo rzadkie w materiale archeologicznym. Sugeruje, iż osoby odpowiedzialne za pogrzeb traktowały zmarłą jako potencjalne zagrożenie dla lokalnej społeczności.
Dotychczasowe analizy pozwoliły ustalić, że Zosia zmarła w połowie XVII wieku, mając prawdopodobnie od 17 do 19 lat. Jej wzrost wynosił około 162-168 centymetrów. Badania genetyczne sugerowały możliwe skandynawskie pochodzenie, jednak analiza izotopów strontu przyniosła dodatkowe informacje. Pozwala ona zakładać, że kobieta dorastała w okolicach dzisiejszej miejscowości Pień. Możliwe więc, że jej przodkowie byli migrantami, lecz sama Zosia nie musiała przybyć do Polski bezpośrednio ze Skandynawii.
Wciąż nie wiadomo, co doprowadziło do jej śmierci i dlaczego wzbudzała tak silny niepokój wśród współczesnych. Najnowszy etap badań koncentruje się przede wszystkim na szczegółowej analizie szkieletu, a zwłaszcza żeber i mostka. Specjaliści wykorzystują zaawansowaną aparaturę, aby poszukiwać zmian patologicznych i anatomicznych nieprawidłowości. Dlaczego właśnie te elementy są tak istotne? Mogą dostarczyć informacji o przebytych chorobach, zaburzeniach rozwojowych lub innych problemach zdrowotnych, które wpływały na życie kobiety.
Badacze rozważają, czy nietypowy stan zdrowia Zosi mógł sprawić, iż otoczenie postrzegało ją jako osobę odmienną, a nawet niebezpieczną. W XVII wieku wiedza medyczna była ograniczona, a objawy wielu schorzeń pozostawały niezrozumiałe. Niektóre choroby i deformacje mogły być oceniane przez pryzmat przesądów. Co ciekawe, naukowcy nie ograniczają się wyłącznie do jednego grobu. Na cmentarzu w Pieniu odkryto dotychczas 101 pochówków, z których co najmniej kilkanaście wyróżnia się nietypowymi cechami. Porównanie szczątków może pomóc ustalić, czy osoby pochowane w szczególny sposób cierpiały na podobne schorzenia. Jeśli tak, byłaby to ważna wskazówka dotycząca źródeł dawnych wierzeń i społecznych lęków.
Źródło: Heritage Daily