Pyrocumulonimbus, w skrócie PyroCb, powstaje wtedy, gdy ogromne ilości ciepła uwalniane przez intensywny pożar unoszą gorące powietrze, dym, popiół i parę wodną na wysokość nawet 15 kilometrów. W wyższych warstwach atmosfery para wodna ulega kondensacji, tworząc potężną chmurę burzową przypominającą klasyczny cumulonimbus. Różnica polega na tym, że źródłem energii nie jest nagrzana powierzchnia Ziemi, lecz sam pożar.
Czytaj też: Naukowcy oddali stery naturze, by po latach sprawdzić efekty. Wciąż nie wierzą w to, co wyrosło
Powstała w ten sposób chmura unosi dym na ogromne wysokości, a dodatkowo zaczyna generować własne zjawiska atmosferyczne. Mogą pojawić się wyładowania atmosferyczne, gwałtowne podmuchy wiatru, a nawet silne prądy zstępujące, które błyskawicznie zmieniają kierunek rozprzestrzeniania się ognia. To właśnie dlatego strażacy uznają takie sytuacje za jedne z najbardziej niebezpiecznych podczas akcji gaśniczych. Pożar przestaje zachowywać się przewidywalnie, a każda zmiana pogody może w ciągu kilku minut diametralnie zmienić przebieg walki z żywiołem.
Szczególnie niebezpieczne są wyładowania atmosferyczne powstające wewnątrz chmury. Ponieważ opady deszczu są zazwyczaj bardzo niewielkie lub nie docierają do powierzchni, pioruny mogą zapalać kolejne obszary lasów oddalone nawet o kilkadziesiąt kilometrów od głównego frontu pożaru. W efekcie jeden pożar może bardzo szybko przekształcić się w kilka nowych ognisk, co znacząco utrudnia działania ratownicze.
Do tej pory chmury PyroCb kojarzyły się przede wszystkim z największymi pożarami w Australii, Kanadzie czy Stanach Zjednoczonych. We Francji ich pojawienie się wydaje się wydarzeniem bez precedensu. Zdaniem naukowców świadczy to o tym, że pożary w Europie osiągają skalę, która jeszcze kilkanaście lat temu była charakterystyczna głównie dla innych części świata.
Francuskie pożary, które doprowadziły do powstania ognistych chmur, objęły dziesiątki tysięcy hektarów lasów w regionie Żyrondy w pobliżu Bordeaux. Ogień zniszczył lub uszkodził setki budynków, a władze zarządziły ewakuację ponad 220 tysięcy mieszkańców. Chmury pyrocumulonimbus pojawiły się około dwóch dni po wybuchu największego pożaru i były obserwowane wielokrotnie wraz ze zmianami intensywności ognia.
Czytaj też: Miała być martwa, a okazała się tętnić życiem. Niezwykła rafa koralowa u wybrzeży Beninu
Naukowcy podkreślają, że do powstania PyroCb potrzebne jest jednoczesne wystąpienie kilku czynników. Przy powierzchni musi utrzymywać się bardzo gorące i suche powietrze, natomiast wyżej powinny znajdować się chłodniejsze oraz bardziej wilgotne warstwy atmosfery. Gdy do takiego układu dołączy wyjątkowo intensywny pożar, unoszące się masy powietrza mogą rozwinąć pełnowymiarową chmurę burzową. Właśnie takie warunki panowały podczas ostatnich pożarów we Francji i Hiszpanii.
Coraz częstsze występowanie tego zjawiska budzi niepokój klimatologów. Jeszcze kilkanaście lat temu pyrocumulonimbus należały do rzadkości, jednak wraz ze wzrostem temperatur, nasilającymi się suszami i coraz bardziej ekstremalnymi falami upałów pojawiają się znacznie częściej. Badacze ostrzegają, że Europa zaczyna doświadczać pożarów o intensywności znanej wcześniej głównie z Australii czy Ameryki Północnej. Oznacza to zarówno większe straty materialne, jak i pojawienie się nowych zagrożeń meteorologicznych, które mogą całkowicie zmienić sposób prowadzenia akcji gaśniczych.
Źródło: The Guardian