Lenovo G02 miało wejść dokładnie w ten sentymentalny nerw. Mały handheld w stylu retro, tani, prosty i z rozpoznawalnym logo. Cena kręciła się wokół 80 dolarów, czyli mniej więcej 300-320 zł, a więc w rejonie impulsywnego zakupu z kategorii: najwyżej będzie zabawka do szuflady. Problem polega na tym, że w świecie retro handheldów taka zabawka często przychodzi z bagażem większym niż sama konsola. Dosłownie i prawnie. Chodzi o karty pamięci wypchane tysiącami gier, których nikt nie powinien dorzucać do pudełka jak gratisowego kabelka.
Lenovo G02 znika ze sprzedaży, a rynek udaje, że jest zaskoczony
Zamieszanie wokół Lenovo G02 zaczęło się od pytania, czy urządzenie w ogóle jest prawdziwe. Trudno się dziwić, bo tani handheld z logo Lenovo, sprzedawany przez globalne marketplace’y, wyglądał trochę jak produkt z tej części internetu, w której nazwy znanych marek potrafią pojawiać się na wszystkim, od słuchawek po lampki nocne. Potem okazało się, że sprzęt nie był całkowitą fantazją. To urządzenie licencjonowane regionalnie, przeznaczone na rynek chiński, a nie element globalnej oferty Lenovo.
Schody zaczęły się przy wersjach oferowanych poza autoryzowaną dystrybucją. Lenovo odcięło się od sprzedaży międzynarodowej i od pakietów z grami. Oficjalnie dystrybuowane urządzenia w Chinach nie mają być sprzedawane z kartami pamięci ani preinstalowanymi grami, a treści dodane poza właściwym kanałem sprzedaży mogły trafić tam za sprawą podmiotów trzecich. W praktyce oznacza to jedno: urządzenie zniknęło z części ofert na platformach typu AliExpress czy Temu, bo duża marka nie może sobie pozwolić na to, by jej logo przykleiło się do pirackiego pakietu ROM-ów.
G02 nie jest przecież technologicznym objawieniem. To raczej kolejny niedrogi sprzęt do emulacji, z ekranem 4,5 cala, procesorem Rockchip RK3326 i możliwościami wystarczającymi do starszych konsol. Tyle że pojawiło się na nim logo firmy, która działa globalnie i musi pilnować własnego wizerunku. Mały gadżet nagle oświetlił problem, który w tej branży od lat leży na widoku, tylko wielu wygodniej było go nie zauważać.
Retro konsole sprzedają wspomnienia, ale często dokładane są do nich cudze gry
Rynek tanich handheldów retro wyrósł na bardzo prostym mechanizmie. Kupujący dostaje małe urządzenie, które wygląda znajomo, kosztuje niewiele i często obiecuje dostęp do tysięcy klasycznych tytułów. Dla osoby mniej technicznej to brzmi jak marzenie: żadnego konfigurowania, żadnego szukania BIOS-ów, żadnego przerzucania plików. Włączasz i grasz. Tyle że wygoda bywa tu zbudowana na cudzej własności.
Emulacja sama w sobie nie jest czarno-biała. Może być narzędziem archiwizacji, sposobem na zachowanie gier, które dawno zniknęły ze sklepów, albo metodą uruchamiania własnych kopii na wygodniejszym sprzęcie. Problem zaczyna się wtedy, gdy konsola jest sprzedawana z kartą pełną plików ROM, zwłaszcza gier Nintendo, Segi, Sony czy Capcomu. To już nie jest sympatyczna nostalgia, tylko biznes oparty na cudzych katalogach.
Mam wrażenie, że przez lata wiele osób akceptowało ten układ, bo dotyczył marek małych, egzotycznych, trudnych do ścigania i jeszcze trudniejszych do uporządkowania. Gdy podobny schemat dotyka produktu z logo Lenovo, sytuacja staje się dużo mniej folklorystyczna. Nagle nie mówimy o dziwnej konsolce z końca wyników wyszukiwania, lecz o urządzeniu, które może przyciągnąć uwagę prawników, platform sprzedażowych i właścicieli praw autorskich.
Nintendo od dawna nie traktuje ROM-ów jak niewinnej zabawy
W tle wisi jeszcze jeden element: właściciele klasycznych marek growych coraz mocniej pilnują swojego archiwum. Nintendo od lat jasno komunikuje, że rozpowszechnianie nieautoryzowanych kopii gier jest naruszeniem prawa, a pirackie ROM-y nie są niewinnym dodatkiem dla fanów retro. Po sprawie emulatora Yuzu, zakończonej ugodą i wypłatą 2,4 miliona dolarów, czyli około 9,4 miliona zł, trudno udawać, że duzi gracze będą wiecznie patrzeć na ten rynek przez palce.
Oczywiście warto zachować proporcje. Wycofanie Lenovo G02 nie oznacza końca retro grania. Nie znikną emulatory, nie przestaną istnieć urządzenia Anbernic, Miyoo, Retroid czy dziesiątki podobnych konstrukcji. Bardziej prawdopodobny wydaje się inny scenariusz: sprzedawcy zaczną ostrożniej obchodzić się z kartami pamięci, platformy marketplace’owe będą szybciej reagować na zgłoszenia, a większe firmy dwa razy przemyślą, czy użyczenie logo małemu urządzeniu nie skończy się większym problemem niż planowany zysk.
Dla użytkowników może to oznaczać mniej gotowych zestawów z tysiącami gier i więcej sprzętu sprzedawanego w wersji czystej. Paradoksalnie byłoby to zdrowsze. Handheld retro bez pirackiej biblioteki nadal może być świetnym gadżetem, o ile ktoś wie, co z nim zrobić. Nie każdy jednak kupuje taki sprzęt z myślą o konfiguracji. Duża część rynku żyje z obietnicy natychmiastowej podróży do dzieciństwa. Klikasz, płacisz, po kilku dniach grasz w coś, czego legalnie nikt ci nie sprzedał.
Nostalgia potrzebuje porządku, bo inaczej zostanie tylko podejrzany bazarek
W całej sprawie Lenovo G02 najbardziej uderza mnie to, jak szybko z taniej ciekawostki zrobił się test dla całej kategorii. Retro handheldy stoją dziś między dwoma światami. Jeden jest pełen pasji, dłubania, społecznościowych poradników, własnych kopii gier i legalnej emulacji. Drugi przypomina cyfrowy bazarek, na którym w pudełku z plastiku za 300 zł dostajemy od razu cudze dzieciństwo, cudzą muzykę, cudze postacie i cudzą pracę.
Ten drugi świat był wygodny, ale coraz trudniej będzie udawać, że nikt go nie widzi. Lenovo G02 pokazało, że wystarczy logo rozpoznawalnej firmy, by temat przestał być niszową ciekawostką dla forów i trafił do szerszej dyskusji o odpowiedzialności sprzedawców. Rynek retro nie musi przez to zginąć. Może za to stracić najbardziej leniwą część swojej oferty: urządzenia sprzedawane głównie dzięki temu, że ktoś wcześniej bez pytania dorzucił do nich tysiące gier.
I chyba dobrze. Nostalgia jest zbyt fajna, żeby zostawiać ją wyłącznie w rękach sprzedawców kart pamięci o podejrzanej zawartości.