Co ważniejsze, po wielu latach planowania projekt wreszcie wychodzi z fazy obietnic. Pierwsza część kompleksu została właśnie otwarta, a wykonawcą najważniejszego etapu został Warbud. Finał inwestycji planowany jest na 2030 rok.
Orkiestra czekała na własny dom przez dekady
Sinfonia Varsovia działa od 1984 roku, ale przez sporą część swojej historii funkcjonowała bez siedziby odpowiadającej skali zespołu. Dopiero w 2010 roku miasto przekazało orkiestrze teren dawnego Instytutu Weterynaryjnego przy Grochowskiej 272. W tym samym roku rozstrzygnięto międzynarodowy konkurs architektoniczny. Spośród 138 prac wybrano koncepcję Atelier Thomas Pucher z Grazu.
Warszawa nie stawia sali koncertowej na pustym placu i nie usuwa całej przeszłości terenu pod nową wizję architekta. Zabytkowe budynki z końca XIX wieku pozostają częścią kompleksu. Trzy z nich zostały już odnowione i we wrześniu 2026 roku oficjalnie zaczęły działać jako przestrzenie Sinfonii Varsovii. Są tam sale koncertowe i prób, pomieszczenia edukacyjne, administracja, kawiarnia i restauracja.
Nowoczesna architektura ma więc wejść pomiędzy stare pawilony, ogród i istniejącą tkankę Kamionka. Przy wielkich inwestycjach kulturalnych łatwo skończyć z budynkiem, który wygląda jak efekt konkursu na najbardziej efektowną bryłę w promieniu pięciu kilometrów. Tutaj przynajmniej założenie jest inne.
W środku zmieści się 1877 osób. I właściwie żadna nie ma siedzieć daleko od muzyków
Główna sala będzie miała 1877 miejsc, co uczyni ją największą salą koncertową w Polsce. Jej projekt przygotowano przy współpracy z Müller-BBM oraz Eckhard Kahle Acoustics. Akustycy połączyli dwie znane koncepcje projektowania takich wnętrz – klasyczny układ shoe box oraz vineyard.
Pierwszy kojarzy się z podłużną, wysoką salą i równoległymi ścianami pomagającymi prowadzić odbicia dźwięku. W układzie vineyard widownia wspina się natomiast tarasami wokół sceny. W Warszawie oba pomysły mają spotkać się w jednym wnętrzu.
Na wizualizacjach publiczność niemal oplata orkiestrę. Trzy poziomy miękko poprowadzonych balkonów wychodzą nad scenę i sprawiają, że ogromna sala wydaje się zaskakująco zwarta. Ich kształt nie powstał wyłącznie dla efektu. Fronty i spodnie powierzchnie balkonów mają kierować odbicia dźwięku zarówno do słuchaczy, jak i muzyków.
Mam wrażenie, że właśnie tutaj leży największa obietnica całego projektu. 1877 miejsc brzmi jak liczba odpowiednia dla potężnej instytucji, ale sala symfoniczna łatwo może stać się wielką halą, w której część publiczności obserwuje dyrygenta z odległości wymagającej lornetki. Tutaj architektura ma skracać ten dystans.
Za szklaną ścianą będzie widać całą salę
Równie ciekawie zapowiada się przestrzeń dookoła głównej widowni. Sala ma być widoczna z foyer przez ogromną podwójną szklaną ścianę. Obok powstanie kolejna sala kameralna na około 400 osób, zaplecze techniczne, magazyny instrumentów i pomieszczenia dla artystów.
Projekt od początku zakładał jednak, że Grochowska 272 będzie miejscem używanym także wtedy, gdy nikt właśnie nie stroi skrzypiec przed wieczornym koncertem. Pomiędzy budynkami powstaje ogólnodostępny ogród połączony z sąsiednim parkiem. Odrestaurowane pawilony mieszczą przestrzenie edukacyjne i gastronomię.
To istotne, bo wielkie instytucje kultury mają czasem dziwny rytm życia. O siedemnastej są niemal puste, dwie godziny później pojawia się tłum, a po bisach okolica znowu pustoszeje. Tutaj założenie jest wyraźnie miejskie – teren ma działać przez większą część dnia.
21 metrów nad ziemią będzie można po prostu pójść na spacer
Najbardziej charakterystycznym elementem całego założenia będzie ogromna ażurowa rama otaczająca teren. Jej górną częścią poprowadzona zostanie publiczna promenada znajdująca się na wysokości około 21 metrów. Ma oferować widok na Pragę oraz centrum Warszawy. Sama konstrukcja będzie uniesiona kilka metrów nad ziemią, dzięki czemu ogród nie zostanie zamknięty za monumentalnym murem.
Budynek finansowany ze środków publicznych dostaje funkcję, z której można korzystać bez kupowania biletu na Mahlera. Można wejść do ogrodu, przejść się po terenie, skorzystać z kawiarni, a docelowo wspiąć się na promenadę.
Kultura wysoka od lat próbuje poradzić sobie z wizerunkiem świata dostępnego głównie dla ludzi, którzy doskonale wiedzą, kiedy bić brawo i jak długo wypada siedzieć w foyer z kieliszkiem przed drugim gongiem. Architektura może tej bariery nie zlikwidować, ale może przynajmniej przestać ją wzmacniać.
Pierwsza część już działa. Na wielką salę trzeba poczekać
We wrześniu 2026 roku Sinfonia Varsovia oficjalnie otworzyła odrestaurowaną część kompleksu. Drugi etap ma przynieść główną salę koncertową, kolejne odnowione zabytkowe budynki i charakterystyczną ramę z promenadą. W sierpniu wybrano Warbud na generalnego wykonawcę, a zakończenie całości planowane jest na 2030 rok. Państwo przeznaczyło na inwestycję dodatkowo 180 mln zł z rezerwy celowej, a przedsięwzięcie współfinansuje Warszawa.
Cztery lata przy projekcie tej skali mogą oczywiście przynieść zmiany harmonogramu, kosztów i kolejnych decyzji budowlanych. Na razie jednak po kilkunastu latach od konkursu architektonicznego przyszła sala Sinfonii Varsovii zaczyna być czymś znacznie bardziej konkretnym niż seria efektownych obrazków.
Jeżeli realizacja zachowa najważniejsze założenia projektu, Warszawa dostanie obiekt, który będzie warto odwiedzić również przed pierwszym dźwiękiem koncertu. A w przypadku architektury publicznej to całkiem dobry sprawdzian – czy budynek potrafi zainteresować człowieka jeszcze zanim przypomni mu, żeby wyjął bilet.