Kiedy mówimy o kimś, że jest inteligentny albo nie, z reguły nie rozważamy, jaki typ inteligencji u tej osoby dominuje, a mamy na myśli ogólną ocenę, którą wyrabiamy sobie na podstawie powierzchownej obserwacji. Tego co i jak ta osoba mówi, jaki zawód wykonuje, czy popełnia dużo życiowych błędów, czy też z naszej perspektywy zachowuje się rozsądnie. Właśnie perspektywa, z której patrzymy, ma wpływ na ocenę inteligencji drugiego człowieka. Inaczej bowiem będziemy oceniać osobę z którą łączy nas wspólny język, kultura niż kogoś z odmiennego obszaru kulturowego.

Inną ocenę inteligencji stosują naukowcy, którzy od lat udoskonalają testy mające na celu mierzyć iloraz inteligencji.  Tu bierze się pod uwagę głównie wiek badanej osoby. Na iloraz inteligencji składa się wiek umysłowy (dzielna) oraz wiek osoby badanej (dzielnik). Całość jest mnożona przez liczbę 100.

Jak widzimy, tutaj ocenie podlegają walory umysłowe i to, czy są one właściwe dla wieku badanego. A przecież spotykamy często ludzi, którzy są genialni w pewnych dziedzinach, a kompletnie nie radzą sobie w innych. Czy można zatem jednoznacznie uznać, że są oni inteligentni albo nie? Typowy test na inteligencję nie daje tu odpowiedzi.

Zapewne podobne pytania stawiał sobie amerykański psycholog Howard Gardner, który w 1983 roku przedstawił teorię inteligencji wielorakiej ( ang. multiple intelligences), według której nie możemy mówić o jednym rodzaju inteligencji. Choć sama teoria nie jest podparta dowodami naukowymi, a w środowisku naukowym spotkała się z bardzo krytycznym przyjęciem, to typy inteligencji Gardnera są cały czas wykorzystywane w celu oceny możliwości rozwoju jednostki.

Czym są typy inteligencji?

Najprościej rzecz ujmując, typy inteligencji to zbiór różnych predyspozycji, jakimi różni ludzie w różnym stopniu dysponują. Cechy, których jest u danej jednostki najwięcej określają właśnie jaki typ inteligencji u tej osoby dominuje.

Gardner dokonał podziału inteligencji na 8 odrębnych bloków. Wartości typów inteligencji różnią się pomiędzy różnymi społeczeństwami, według tego,  co dla danego społeczeństwa jest potrzebne, użyteczne i cenione. Do pomiaru typów inteligencji stosuje się inne testy aniżeli w przypadku standardowych badań pomiaru IQ. Dokonuje się obserwacji jednostki w różnych sytuacjach życiowych i tego, jak sobie w nich radzi.

Typy inteligencji według Gardnera:

Inteligencja logiczno-matematyczna

Rodzaj inteligencji oparty na myśleniu przyczynowo- skutkowym. Ten, u którego dominuje właśnie ten typ inteligencji odbiera rzeczywistość poprzez ciągi zdarzeń. Charakteryzuje go umiejętność logicznego myślenia i kreatywnego rozwiązywania problemów.  Ten typ inteligencji jest najbardziej zbliżony do inteligencji ocenianej w testach IQ.

Dzieci z rozwiniętą inteligencją matematyczną lubią rozwiązywać łamigłówki i robić różnego rodzaju eksperymenty. Lubią same dochodzić do rozwiązań i szybko się tego uczą. Nie mają problemów z przedmiotami ścisłymi. Lubią konkretne działanie. Twarde fakty, dowody, nauka- to jest to co im odpowiada. Brak konkretu, chaos, nieporządek wyprowadza ich z równowagi.

Człowiek u którego dominuje ten typ inteligencji może świetnie odnaleźć się na przykład w zawodzie matematyka, informatyka, prawnika, architekta, naukowca.

 

Inteligencja językowa 

Ten typ inteligencji charakteryzuje się umiejętnością wyrażania myśli i idei poprzez słowo.

Ludzie, u których dominuje ów rodzaj inteligencji lubią czytać, pisać, mają bogate słownictwo, są elokwentni. Można powiedzieć, że zamiast obrazami, myślą raczej słowami. Chętnie grają w różne gierki słowne, są mistrzami gry w scrabble.

Dzieci z tym typem inteligencji lepiej zapamiętują informacje i szybko uczą się języków obcych. Ponadto są wrażliwe na słowo, jego dźwięk, brzmienie, rytm. Często uczą się czytać na długo przed pójściem do szkoły. Inteligencja językowa może dominować w takich zawodach jak pisarz, dziennikarz, poeta, specjalista od reklamy.