Według ankiety na temat zażywania narkotyków Global Drug Survey kokaina jest jednym z dziesięciu narkotyków, po które sięga się najczęściej względem użycia – w okresie od 7 listopada do 30 grudnia 2019 roku aż 31% respondentów zgłosiło stosowanie tej substancji ciągu ostatnich 12 miesięcy. Według Biura Narodów Zjednoczonych ds. Przestępczości Narkotykowej najwyższy wskaźnik zażywania kokainy wśród osób w wieku 15-64 lata występuje w Stanach Zjednoczonych i wynosi 2,7 proc.

Jak działa kokaina?

Kokaina działa poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego dopaminy przez transportery tego neuroprzekaźnika, powodując gromadzenie go się w synapsie. Prowadzi to do silniejszej odpowiedzi dopaminowej, która powoduje uczucie euforii. Jednak nowe badania, które opublikowano w czasopiśmie “Molecular Psychiatry” dowodzą, że kokaina ma też inny sposób działania – sprawia, że komórki mózgowe zjadają same siebie.

W swoim opracowaniu naukowcy piszą, że “kokaina indukuje autofagię z bardzo dużą siłą  zarówno in vitro, jak i in vivo." Czym jest autofagia? To proces, w czasie którego składniki komórek są degradowane i poddawane recyklingowi, w uproszczeniu – sytuacja, w której komórka zjada samą siebie, by przeżyć. 

Co kokaina robi z komórkami?

Badacze skoncentrowali swoje badania na wpływie narkotyki na autofagię transporterów dopaminy w Nucleus accumbens, czyli obszarze mózgu, który pośredniczy w nagradzaniu i ma wpływ na uzależnienia. Kiedy naukowcy wstrzykiwali kokainę myszom, oznaki autofagii były widoczne na zakończeniach aksonów, czyli w obszarze, który odpowiada za tworzenie nowych połączenia synaptyczne. Zmiany można było zaobserwować już po podaniu gryzoniom bardzo małej dawki narkotyku.

W następnej kolejności, przed podaniem myszom kokainy, badacze podali zwierzętom jeden z trzech inhibitorów autofagii. Bez tych inhibitorów poziom dopaminy poza komórkami nerwowymi wzrósł o 424% w ciągu 20 minut po podaniu kokainy, a później powoli spadał. W przypadku dwóch z inhibitorów dopamina osiągnęła niższe wartości szczytowe (wynoszące około 292 i 337 procent), a następnie jej poziom znacznie szybciej spadał. Wszystkie inhibitory wykazały zdolność do zmniejszania stymulacji lokomotorycznej wywołanej przez kokainę.