Józef Flawiusz żył w I wieku naszej ery. Około 93-94 roku napisał dzieło pt. Dawne dzieje Izraela, znane również jako Antiquitates Judaicae, w którym opisał historię narodu żydowskiego. Jednym z najbardziej dyskutowanych fragmentów tej pracy jest tzw. Testimonium Flavianum, czyli krótka wzmianka dotycząca Jezusa z Nazaretu.
Czytaj też:Niezwykłe odkrycie egipskiego rolnika. Odnalazł ślady gigantycznych posągów
Jej znaczenie jest szczególne, ponieważ Flawiusz nie był chrześcijaninem. Był za to przedstawicielem żydowskiej tradycji historycznej, dlatego jego relacja stanowi ważny element dyskusji o tym, jak postrzegano Jezusa poza środowiskiem pierwszych wyznawców chrześcijaństwa.
W zachowanej greckiej wersji tekstu znajduje się zdanie mówiące, iż Jezus ukazał się swoim naśladowcom żywy trzeciego dnia po śmierci. Fragment dodaje również, że wydarzenie to meli zapowiedzieć prorocy. Problem polega na tym, że badacze od dawna podejrzewają, iż część tych słów mogła zostać dopisana przez późniejszych chrześcijańskich kopistów. Do sprawy powrócił Jesús Fernández-Pedrera Correa, niezależny badacz z Hiszpanii. W swojej pracy porównał cztery wersje kontrowersyjnego fragmentu: grecką, łacińską, arabską i syryjską.
Analiza ujawniła różnice, które mogą pomóc w odtworzeniu pierwotnego brzmienia tekstu. Najbardziej interesująca jest wersja arabska. W przeciwieństwie do greckiej nie przedstawia pojawienia się Jezusa po śmierci jako bezpośredniego stwierdzenia autora. Sugeruje raczej, że to jego uczniowie informowali o tym, iż widzieli go żywego trzeciego dnia. Ta pozornie niewielka różnica ma ogromne znaczenie dla interpretacji historycznej. Jeżeli taka forma rzeczywiście odpowiada wcześniejszej wersji, Flawiusz mógł jedynie odnotować przekonania i świadectwa pierwszych chrześcijan, nie potwierdzając samodzielnie prawdziwości opisywanego wydarzenia.
Kolejną wskazówką jest określenie Jezusa mianem Chrystusa, czyli Mesjasza. Grecki tekst stwierdza bezpośrednio, że Jezus “był Chrystusem”. Tymczasem wersje łacińska, arabska i syryjska posługują się ostrożniejszymi sformułowaniami. Sugerują, że Jezusa uważano za Mesjasza lub być może nim był.
Badacz zwraca również uwagę na pisma Orygenesa, wczesnochrześcijańskiego autora z III wieku. Orygenes podkreślał, że Józef Flawiusz nie uznawał Jezusa za Chrystusa. Według Fernándeza-Pedrery Correi właśnie fragment dotyczący mesjańskiej tożsamości Jezusa dostarcza najmocniejszych przesłanek świadczących o późniejszych ingerencjach w tekst. Kwestia pierwotnego opisu zmartwychwstania pozostaje znacznie trudniejsza do rozstrzygnięcia.
Źródło: Lux Mentis