Klawiaturowa małpa jest starsza, niż myślisz. Dokąd sięga historia znaku @?

Na klawiaturze jest niemal niezauważalny. Ten mały zawijas między literami i cyframi, używany dziś głównie w adresach e-mail i mediach społecznościowych. I choć symbol @ wydaje się produktem epoki internetu, to jego historia jest znacznie starsza, bardziej złożona i – jak pokazują najnowsze opracowania – sięga nawet kilku tysięcy lat wstecz.
Klawiaturowa małpa jest starsza, niż myślisz. Dokąd sięga historia znaku @?

Pierwszy pewny ślad współczesnej formy @ pochodzi z 1536 roku. W liście włoskiego kupca Francesco Lapiego symbol został użyty jako skrót jednostki miary: amfory, czyli dużego naczynia do transportu wina. W praktyce oznaczał coś w rodzaju “za jedną amforę”, co czyniło go niezwykle wygodnym narzędziem handlowym. W czasach, gdy dokumenty pisano ręcznie, każde skrócenie zapisu miało znaczenie. Symbol szybko zadomowił się w księgach kupieckich jako oznaczenie ceny jednostkowej, czyli “po tyle i tyle za sztukę”.

Czytaj też: Nie każdy chce urządzać mieszkanie wokół telewizora. Ten ekran pozwala wreszcie tego nie robić

Jednak badacze sugerują, iż korzenie tego znaku mogą być jeszcze starsze. W średniowiecznych manuskryptach pojawiały się podobne formy, prawdopodobnie jako skróty łacińskiego słowa ad, oznaczającego do lub w kierunku. Z czasem litera a została otoczona zawijasem, tworząc charakterystyczny kształt. Co więcej, w XIV wieku w bułgarskim rękopisie religijnym można znaleźć znak przypominający @, użyty w słowie amen, co pokazuje, że jego forma ewoluowała przez wieki zanim trafiła do handlu.

Historia popularnej “małpy” to także opowieść o handlu i globalizacji sprzed epoki cyfrowej. W krajach śródziemnomorskich była powiązana z jednostką znaną jako arroba, używaną do określania wagi towarów. Kupcy potrzebowali szybkich i czytelnych oznaczeń, a ten znak idealnie spełniał swoją funkcję. Właśnie dlatego przez stulecia przetrwał w dokumentach księgowych, mimo że w codziennym języku praktycznie nie istniał. 

Przełom nastąpił dopiero w XX wieku, a właściwie w jego drugiej połowie. Wraz z pojawieniem się komputerów symbol @ znalazł się na klawiaturach, choć początkowo był niemal bezużyteczny dla przeciętnego użytkownika. Wszystko zmieniło się w 1971 roku, kiedy inżynier Ray Tomlinson pracował nad pierwszym systemem poczty elektronicznej. Potrzebował znaku, który oddzieli nazwę użytkownika od nazwy komputera. Wybrał @, bo był rzadko używany i miał logiczne znaczenie. Tym samym symbol, który przez wieki służył kupcom, stał się fundamentem komunikacji cyfrowej. 

Od tego momentu jego kariera nabrała tempa. Internet uczynił @ jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków na świecie. Co ciekawe, w różnych krajach nadano mu zupełnie inne nazwy, często inspirowane jego kształtem. Włosi widzą w nim ślimaka, Holendrzy małpi ogon (podobnie jak my, Polacy), a w innych językach pojawiają się określenia przypominające psa czy… strudel. To pokazuje, jak uniwersalny znak może nabierać lokalnych znaczeń, zachowując jednocześnie globalną funkcję.

Czytaj też: Kolbówki w stylu retro wracają do kuchni. Ariete stawia na kolor, manometr i codzienne espresso

Dziś @ jest czymś więcej niż symbolem technicznym. Stał się ikoną epoki cyfrowej, a jednocześnie jednym z najstarszych reliktów językowych, które przetrwały do naszych czasów w niemal niezmienionej formie. Jego historia łączy starożytne szlaki handlowe, średniowieczne klasztory, biura księgowe XIX wieku i współczesny internet. Jak widać, jeden znak potrafi opowiedzieć historię całej cywilizacji: od glinianych amfor po globalną sieć komunikacji.

Źródło: Smithsonian Magazine, BBC

Aleksander KowalA
Napisane przez

Aleksander Kowal

Redaktor
Z wykształcenia romanista (język francuski oraz hiszpański) ze specjalizacją z traduktologii. Dziennikarską przygodę rozpocząłem około piętnastu lat temu, początkowo w związku z recenzjami gier komputerowych i filmów.